Malta rat tnaqqis żgħir iżda sinifikanti fil-prestazzjoni tagħha fir-Rule of Law Index tal-World Justice Project għall-2025, fejn niżlet post wieħed biex issir wieħed minn fost il-pajjiżi li tilfu ftit mill-affidabbiltà tagħhom fis-saltna tad-dritt. Il-punteġġ ta’ 0.67 jagħmilha taħt il-medja reġjonali tal-pajjiżi Ewropej u tal-Amerika ta’ Fuq, iżda xorta waħda fuq il-medja globali.
Dan it-tnaqqis jikkonferma t-tendenza li bdiet wara l-2021, meta Malta kienet għadha turi livell kemxejn ogħla ta’ fiduċja fl-istituzzjonijiet tagħha.
Ir-rapport tal-WJP jenfasizza li s-sitwazzjoni ta’ Malta saret parti minn problema usa’ li qed tolqot id-dinja kollha. Skont il-proġett, id-dinja qed tgħaddi minn dak li sejjaħlu “reċessjoni globali fir-regoli tal-liġi”, b’aktar minn nofs il-pajjiżi mistħarrġa juru sinjali ta’ tnaqqis fil-governanza u fl-indipendenza ġudizzjarja. L-istudju jindika li dgħufijiet dejjem jikbru f’oqsma bħall-kontroll fuq il-poter tal-gvern u l-ispazju ċiviku qed jaffettwaw il-livell ta’ fiduċja taċ-ċittadini fl-istituzzjonijiet tagħhom.
Fil-qafas Ewropew, Malta tinsab f’nofs il-klassifika. Minkejja li taħbat taħt il-medja reġjonali, xorta waħda tinsab f’pożizzjoni aħjar minn tmien stati membri oħra tal-Unjoni Ewropea, fosthom il-Polonja, l-Italja, ir-Rumanija u l-Ungerija. Din tal-aħħar, taħt il-mexxej Viktor Orbán, ġiet irrappurtata bħala l-aktar pajjiż li tilef fiduċja fis-saltna tad-dritt, bl-inqas punteġġ fost il-pajjiżi tal-UE kollha.
L-istudju juri li Malta għadha turi saħħa f’oqsma bħall-ordni u s-sigurtà kif ukoll id-drittijiet fundamentali, fejn il-livelli ta’ fiduċja u stabbiltà jibqgħu għoljin. Madankollu, il-problemi jibqgħu jidhru fejn jidħlu l-kontroll fuq il-poteri tal-gvern, l-infurzar regolatorju u l-ġustizzja ċivili, li kollha niżlu taħt il-medja Ewropea. L-aspetti relatati mal-korruzzjoni, il-gvern miftuħ u l-ġustizzja kriminali juru prestazzjoni medja, iżda mingħajr titjib sostanzjali.
Il-World Justice Project jiġbor id-data tiegħu minn eluf ta’ professjonisti legali u minn mijiet ta’ eluf ta’ ċittadini madwar id-dinja, sabiex jipprovdi stampa reali ta’ kif in-nies jesperjenzaw u jħossu l-ġustizzja fil-pajjiżi tagħhom. L-istħarriġ jikkombina opinjonijiet ta’ esperti ma’ dawk tal-popolazzjoni ġenerali, biex joffri valutazzjoni kemm fuq il-prattika legali kif ukoll fuq l-esperjenza ta’ kuljum.
Diversi esperti Maltin taw kontribut dirett f’dan ir-rapport, fosthom professjonisti legali magħrufa u akkademiċi mill-Università ta’ Malta. Il-parteċipazzjoni tagħhom għenet biex jiġu interpretati b’mod aktar preċiż ir-riżultati li jirriflettu r-realtà lokali, f’kuntest Ewropew u globali.
Ir-rapport jikkonkludi billi jsejjaħ għal azzjoni konkreta biex tissaħħaħ l-indipendenza tal-ġudikatura, jiżdied it-trasparenza fil-proċessi governattivi, u tittejjeb il-kultura ta’ accountability.
Il-messaġġ ewlieni tiegħu huwa ċar: minkejja li Malta għadha f’livell relattivament stabbli, hemm bżonn ta’ riformi serji u impeġnu politiku biex il-pajjiż jerġa’ jidħol fit-triq tat-tisħiħ tas-saltna tad-dritt
