Il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fil-ġurisdizzjoni kostituzzjonali tagħha ċaħdet kontestazzjoni minn raġel li sostna li d-dritt tiegħu għal smigħ ġust inkiser meta ġie miċħud l-għażla li jiġi ġġudikat minn imħallef biss.
L-Imħallef Ian Spiteri Bailey ta s-sentenza nhar il-Ġimgħa, fejn iddeċieda li l-ġuri li ġej għal Kevin Sammut jibqa' kompletament kompatibbli mad-drittijiet fundamentali tal-bniedem. Il-każ kien imqanqal minn bidliet leġiżlattivi reċenti li jippermettu lil ċerti akkużati f'każijiet serji ta' droga jagħżlu li jġu ġġudikati minn imħallef quddiem il-qorti minflok ġurija.
Sammut bħalissa qed jistenna proċess għat-tmexxija u t-traffikar tal-kannabis, reat li għalih il-prosekuzzjoni qed titlob sentenza ta’ għomru l-ħabs. Oriġinarjament ingħata avviż ta’ proċess fis-26 ta’ Marzu 2024.
F’Marzu 2025, daħal fis-seħħ l-Att VII tal-2025, li emenda l-Kodiċi Kriminali biex jagħti lill-akkużati d-dritt li jagħżlu l-ġudikant tagħhom. Madankollu, il-Qorti Kriminali kienet qabel irrifjutat it-talba ta’ Sammut biex jeżerċita din l-għażla, u nnotat li l-liġi ma fiha l-ebda dispożizzjoni tranżitorja għal każijiet fejn il-perjodu ta’ notifika kien diġà skada qabel ma ġiet promulgata l-emenda.
L-avukati tal-akkużati argumentaw li l-liġijiet proċedurali għandhom japplikaw immedjatament għal każijiet pendenti. Huma sostnew li mħallef professjonali jipprovdi salvagwardja meħtieġa kontra l-preġudizzji inerenti ta’ ġurija laika f’każijiet ta’ droga ta’ profil għoli.
Id-difiża sostniet li l-esperjenza turi li, fi provi relatati mad-droga, l-akkużat ħafna drabi jkun fi żvantaġġ quddiem il-ġurija, minħabba s-sentiment pubbliku prevalenti kontra reati bħal dawn. Huma argumentaw li, f’dawn iċ-ċirkostanzi, konvenut ma jibdiex il-proċess fuq bażi ugwali.
Fir-raġunament tagħha, il-qorti ddefendiet il-validità kostituzzjonali tas-sistema tal-ġurija. Filwaqt li kkwota l-ġurisprudenza tal-KEDB, l-Imħallef Spiteri Bailey innota li "l-istituzzjoni tal-ġurija laika ma tistax tiġi kkontestata f’dan il-kuntest". Il-qorti osservat li l-istati membri jgawdu "libertà konsiderevoli" fil-mod kif jorganizzaw is-sistemi ġudizzjarji tagħhom.
Il-qorti ċaħdet ukoll l-allegazzjonijiet ta’ diskriminazzjoni, u ddeċidiet li Sammut naqas milli jipprova li kien trattat b’mod differenti minn kwalunkwe akkużat ieħor fil-pożizzjoni legali eżatta tiegħu. L-imħallef iddikjara li akkużat li ġie nnotifikat dwar il-proċess tiegħu qabel ma nbidlet il-liġi jibqa’ fl-istess pożizzjoni legali li kien fiha qabel, pożizzjoni li diġà kienet meqjusa kompatibbli mad-dritt għal smigħ ġust.
Il-qorti ċċarat li n-natura tar-reat u l-piena massima potenzjali ta’ għomor il-ħabs baqgħu l-istess, irrispettivament minn jekk il-fatti jiġux deċiżi minn imħallef jew minn ġurija.
Il-qorti ordnat li l-ispejjeż tal-proċedimenti jitħallsu mill-attur.
