Esperti tan-Nazzjonijiet Uniti nhar il-Ġimgħa appellaw lil Malta biex ittemm il-prosekuzzjoni mhux ġustifikata ta’ tliet subien magħrufa bħala l-“El Hiblu 3” fuq akkużi ta’ terroriżmu li jistgħu jġorru magħhom sentenzi ta’ għomor il-ħabs.
Amara Krumak, Abdalla Bari u Kone Tiemoko Abdul Kader kienu fost aktar minn 100 migrant li f’Marzu tal-2019 ġew salvati mit-tanker taż-żejt El Hiblu 1 waqt li kienu qed jippruvaw jaqsmu l-Mediterran mil-Libja lejn l-Ewropa.
Inqala’ paniku meta l-migranti salvati ndunaw li kienu qed jiġu rritornati lejn il-Libja, fejn kienu f’riskju ta’ ksur serju tad-drittijiet tal-bniedem. It-tliet żgħażagħ, li dak iż-żmien kellhom 15, 16 u 19-il sena, aġixxew bħala interpreti u medjaturi fuq talba tal-ekwipaġġ tal-vapur.
“Is-subien ma kienu involuti f’ebda vjolenza jew theddid, iżda ġew arrestati malli niżlu Malta u akkużati b’reati estremament serji, fosthom it-terroriżmu, b’uħud mir-reati jġorru magħhom sentenza ta’ għomor il-ħabs,” qalu l-esperti. “Aħna nikkundannaw dawn l-akkużi mhux ġustifikati. Aħna mħassba wkoll li l-liġi Maltija tikkriminalizza bħala terroriżmu mġiba li skont id-dritt internazzjonali mhijiex verament terrorista.”
Minkejja li tnejn mis-subien kienu minuri dak iż-żmien, kollha kemm huma nżammu fid-diviżjoni ta’ sigurtà għolja ta’ ħabs għall-adulti, ġew interrogati mingħajr gwardjani legali maħtura, u nżammu detenuti għal tmien xhur qabel ingħataw il-libertà proviżorja. Kien hemm ukoll irregolaritajiet proċedurali matul l-investigazzjoni.
“Ma jidhirx li Malta rrispettat l-obbligi internazzjonali tagħha biex tqis l-aħjar interessi tat-tfal f’kull deċiżjoni li taffettwahom, biex iżżomm lit-tfal detenuti biss bħala l-aħħar għażla u separati mill-adulti, biex tuża proċeduri ta’ ġustizzja għall-minorenni u mhux għall-adulti, u biex tiggarantixxi d-dritt għal proċess ġust,” qalu l-esperti.
Huma żiedu li l-migranti u dawk li jfittxu l-ażil m’għandhomx jiġu kkastigati jew skoraġġuti talli jfittxu protezzjoni u jesprimu biża’ li jerġgħu jintbagħtu lejn postijiet fejn ħajjithom u d-drittijiet fundamentali tagħhom huma f’riskju.
L-esperti esprimew ukoll tħassib li l-operazzjoni navali tal-Unjoni Ewropea fil-Mediterran ikkoordinat mal-El Hiblu 1 u mal-awtoritajiet Libjani f’tentattiv biex jiffaċilita r-ritorn sfurzat (refoulement) tal-migranti lejn il-Libja.
“Hemm qbil internazzjonali wiesa’ li l-Libja ma tistax titqies bħala ‘post sigur’ fejn refuġjati u migranti salvati fuq il-baħar jistgħu jinżlu skont id-dritt internazzjonali tal-baħar. Ir-ritorn furzat tal-migranti lejn il-Libja jikser l-obbligu legali fundamentali tan-non-refoulement,” qalu. “Aħna ntennu l-appell tal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għad-Drittijiet tal-Bniedem biex l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha jimplimentaw rispons komuni, ibbażat fuq id-drittijiet tal-bniedem, għall-migrazzjoni marittima mil-Libja.”
