Il-ħatra ta’ Prim Imħallef ġdid għadha mdendla, xhur wara li l-ewwel tentattiv tal-Gvern falla fil-Parlament u wara sensiela ta’ diskussjonijiet li raw lill-Gvern u lill-Oppożizzjoni jipproponu kandidati differenti għall-ogħla kariga fil-ġudikatura.
Issa, il-Gvern jgħid li “jħares ’il quddiem lejn it-tkomplija tad-diskussjonijiet”.
Iżda dwar jekk dawn id-diskussjonijiet humiex fil-fatt għaddejjin, meta saret l-aħħar laqgħa, meta se ssir oħra, u jekk għadx hemm ismijiet fuq il-mejda — ftit li xejn intqal.
F’risposta mibgħuta lill-ILLUM f’isem kemm l-Uffiċċju tal-Prim Ministru kif ukoll il-Ministeru għall-Ġustizzja, il-Gvern qal:
“Il-ħatra tal-Prim Imħallef hija waħda ta’ importanza nazzjonali, u għalhekk il-kunsens huwa kruċjali. Il-Ministeru jħares ’il quddiem lejn it-tkomplija tad-diskussjonijiet, bit-tama li dawn iwasslu għal qbil dwar persuna idonea għal din il-kariga.”
Risposta qasira. U fuq sensiela ta’ mistoqsijiet speċifiċi, ħafna għadhom mingħajr tweġiba.
L-ILLUM staqsiet, fost affarijiet oħra, jekk sarux laqgħat bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni minn wara l-elezzjoni ġenerali, meta saret l-aħħar laqgħa, jekk bħalissa hemmx diskussjonijiet attivi, jekk ġewx diskussi ismijiet ġodda u jekk hemmx xi indikazzjoni ta’ meta l-pajjiż jista’ finalment ikollu Prim Imħallef ġdid.
Ir-risposta ma daħlet f’ebda wieħed minn dawn id-dettalji.
U għalhekk, filwaqt li issa hemm konferma li l-Gvern irid li d-diskussjonijiet “jitkomplew”, il-pubbliku għadu ma jafx eżatt x’inhu jiġri wara l-kwinti.
Minn vot fallut għal impass
Il-ġrajja bdiet tieħu xejra aktar serja fl-4 ta’ Frar, meta l-Gvern mar quddiem il-Parlament bin-nomina tal-Imħallef Consuelo Scerri Herrera għall-kariga ta’ Prim Imħallef.
Iżda l-vot ma ġabx il-maġġoranza ta’ żewġ terzi meħtieġa.
Iktar tard kienet ħarġet leak dwar il-fatt li l-PN ressaq lil Edwina Grima iżda dan qatt ma ġie kkonfermat.
Il-ħatra tal-Prim Imħallef ma tistax issir b’maġġoranza sempliċi tal-Gvern. Il-Kostituzzjoni titlob l-appoġġ ta’ mhux inqas minn żewġ terzi tal-membri kollha tal-Kamra tad-Deputati, u dan ifisser li fil-prattika l-Gvern u l-Oppożizzjoni jridu jaslu għal qbil.
L-għada tal-vot fallut, il-President Myriam Spiteri Debono ltaqgħet separatament mal-Prim Ministru Robert Abela u mal-Kap tal-Oppożizzjoni Alex Borg.
F’dik l-okkażjoni, l-Uffiċċju tal-President qal li Abela kien tenna l-impenn tiegħu li jiltaqa’ mal-Kap tal-Oppożizzjoni biex jintlaħaq qbil dwar il-ħatra. Il-President kienet ukoll esprimiet il-konvinzjoni tagħha li ż-żewġ mexxejja kellhom il-għaqal meħtieġ biex jaslu għal ftehim fl-interess tal-Qrati, tal-amministrazzjoni tal-ġustizzja u tas-saltna tad-dritt.
Dak il-qbil, iżda, baqa’ ma wasalx.
Hayman kontra Mintoff
Wara l-falliment tan-nomina ta’ Scerri Herrera, il-proċess ma waqafx mill-ewwel.
Fl-20 ta’ Frar, il-gazzetta oħt, MaltaToday żvelat li l-Gvern kien ressaq lill-Imħallef Miriam Hayman bħala t-tieni għażla tiegħu għall-kariga ta’ Prim Imħallef.
L-isem tagħha kien tressaq waqt laqgħa bejn il-Ministru għall-Ġustizzja ta’ dak iż-żmien, Jonathan Attard, u l-kelliem tal-Oppożizzjoni għall-Ġustizzja Joe Giglio.
Imbagħad, 24 siegħa biss wara, il-Partit Nazzjonalista wieġeb bl-isem tiegħu.
Il-PN ippropona lill-Imħallef Lawrence Mintoff għall-kariga. MaltaToday irrappurtat li ismu kien ġie kkomunikat lill-Gvern bħala l-għażla tal-Oppożizzjoni.
Kienet sitwazzjoni ċara: Hayman fuq naħa, Mintoff fuq l-oħra.
U għal mument deher li n-negozjati kienu tassew mexjin.
Iżda lanqas Hayman ma sabet l-appoġġ tal-Oppożizzjoni. Fis-27 ta’ Frar, il-Ministru Jonathan Attard ikkonferma li l-Oppożizzjoni kienet irrifjutat it-tieni kandidat tal-Gvern. Hu qal li laqgħa li saret dakinhar kienet maħsuba biex tkun stabbilita l-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni dwar Hayman.
Sadattant, il-kandidatura ta’ Mintoff kienet spiċċat fiċ-ċentru ta’ kontroversja ferm akbar.
Il-każ ta’ Mintoff sploda fil-beraħ
Ftit jiem biss wara li l-PN ressaq ismu, Lawrence Mintoff bagħat ittra lill-Kabinett li fetħet front kompletament ġdid fil-kontroversja.
Fl-ittra tiegħu, li ġiet ippubblikata minn MaltaToday, Mintoff għamel sensiela ta’ allegazzjonijiet dwar ir-raġunijiet għaliex il-Prim Ministru ma riedx il-ħatra tiegħu.
Fost oħrajn, Mintoff sostna li kien ġie msejjaħ għal laqgħa f’Kastilja fil-11 ta’ Frar biex tiġi diskussa l-ħatra tal-Prim Imħallef, u għamel allegazzjonijiet dwar kunsiderazzjonijiet politiċi li, skontu, kienu qed jinfluwenzaw il-pożizzjoni tal-Prim Ministru.
L-allegazzjonijiet wasslu wkoll għal ilmenti u talbiet għal investigazzjonijiet. Repubblika, fost oħrajn, ressqet ilment quddiem il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika dwar allegazzjonijiet magħmula minn Mintoff fil-konfront tal-Prim Ministru.
Il-ħatra tal-Prim Imħallef, għalhekk, ma baqgħetx sempliċement kwistjoni ta’ żewġ partiti jippruvaw isibu kandidat komuni.
Saret ukoll kontroversja politika dwar il-mod kif qed issir l-għażla nnifisha.
Imbagħad waslet l-elezzjoni
Wara ġimgħat ta’ battibekki, ismijiet u allegazzjonijiet, waslet il-kampanja elettorali.
U l-kwistjoni kważi sparixxiet mill-aġenda pubblika.
Fil-5 ta’ Lulju, l-ILLUM kienet diġà rrappurtat li aktar minn xahar wara l-elezzjoni ġenerali kien hemm “silenzju assolut” dwar il-ħatra.
Dak iż-żmien, din il-gazzetta kienet bagħtet mistoqsijiet kemm lil Joe Giglio kif ukoll lill-Ministru għall-Ġustizzja ta’ dak iż-żmien, Clifton Grima biex tistabbilixxi jekk id-diskussjonijiet bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni kinux reġgħu bdew, jekk sarux laqgħat ġodda u x’kien qed iżomm milli jintlaħaq qbil.
Ma kien hemm ebda stampa ċara dwar jekk il-proċess kienx reġa’ beda.
Issa għadda aktar żmien.
U minkejja r-risposta l-ġdida tal-Gvern, l-istampa għadha mċajpra.
“It-tkomplija” — kelma li tqajjem mistoqsija oħra
Fil-fatt, il-frażi stess użata mill-Gvern hija interessanti.
Il-Ministeru ma qalx li d-diskussjonijiet qed ikomplu. Qal li “jħares ’il quddiem lejn it-tkomplija tad-diskussjonijiet”.
Dan jista’ jissuġġerixxi li l-proċess bħalissa mhux attiv jew li kien hemm waqfa fit-taħditiet.
Iżda lanqas fuq dan ma ngħatat spjegazzjoni.
Meta kienet l-aħħar laqgħa?
Minn wara l-elezzjoni kien hemm kuntatt formali bejn iż-żewġ naħat?
Ġew proposti ismijiet oħra?
Hemm data għal laqgħa oħra?
Dawn kienu proprju t-tip ta’ mistoqsijiet li l-ILLUM kienet qed tipprova twieġeb.
Mhux sempliċement titlu
Il-ħatra mhix waħda simbolika.
Il-Prim Imħallef għandu rwol ċentrali fit-tmexxija tal-ġudikatura u tal-Qrati.
Fost affarijiet oħra, jista’ jlaqqa’ lill-imħallfin u l-maġistrati biex jiġu diskussi kwistjonijiet relatati mat-tmexxija tal-kawżi u l-proċeduri tal-Qorti, u għandu wkoll rwol f’deċiżjonijiet amministrattivi li jolqtu direttament il-funzjonijiet ġudizzjarji.
Għalhekk, il-ħtieġa għal kunsens li semma l-Gvern fir-risposta tiegħu mhijiex sempliċi formalità.
Hija proprju r-raġuni għaliex il-ħatra teħtieġ negozjati serji bejn iż-żewġ naħat.
Il-Gvern wieġeb — iżda l-limbu baqa’
Din id-darba ma jistax jingħad li ma waslet ebda risposta.
Waslet.
U l-Gvern jagħmel punt ċar: il-ħatra hija ta’ importanza nazzjonali, il-kunsens huwa kruċjali u hemm tama li d-diskussjonijiet jitkomplew sabiex jintlaħaq qbil fuq persuna idonea.
Iżda wara xhur ta’ impass, dik ir-risposta tgħid ftit dwar fejn jinsab fil-fatt il-proċess.
Minn Consuelo Scerri Herrera għal Miriam Hayman.
Minn Miriam Hayman għal Lawrence Mintoff.
Minn hemm għal elezzjoni ġenerali.
U issa, għal darb’oħra, għal wegħda vaga ta’ “tkomplija tad-diskussjonijiet”.
Il-mistoqsija m’għadhiex jekk il-Gvern jaqbilx li hemm bżonn ta’ kunsens.
Kulħadd jaf li hemm bżonnu.
Il-mistoqsija hija ħafna aktar sempliċi:
Qed isiru t-taħditiet jew le?
U jekk le — għaliex, wara dawn ix-xhur kollha, għadhom lanqas biss tkomplew?
