Editorjal | Il-pulizija b’ingwanti tal-ħarir ma’ Schembri

Ix-xhieda li nstemgħu din il-ġimgħa fil-ġuri ta’ Yorgen Fenech reġgħu qajmu mistoqsijiet serji dwar il-mod kif twettqu investigazzjonijiet li ilhom is-snin taħt l-iskrutinju tal-pubbliku. Mhux għax ħarġet prova ġdida li waħedha tbiddel il-kors tal-każ, iżda għax dak li ntqal fil-Qorti jkompli jkabbar id-dubji dwar kemm kienu rigorużi u indipendenti ċerti azzjonijiet tal-pulizija fi stadji kruċjali tal-investigazzjoni. 

Skont ix-xhieda ta’ uffiċjali tal-pulizija, meta kienet qed issir tfittxija fid-dar ta’ Keith Schembri, l-oġġetti u d-dokumenti li ttieħdu kienu, fil-parti l-kbira tagħhom, dawk li Schembri nnifsu indika jew ippreżenta lill-investigaturi. Jekk din hija riflessjoni preċiża ta’ dak li ġara, allura tqajjem mistoqsija inevitabbli: tfittxija b’mandat hija eżerċizzju ta’ investigazzjoni indipendenti, jew operazzjoni fejn is-suġġett tat-tfittxija jagħżel hu x’għandu jgħaddi lill-pulizija? 

Waqt il-kontroeżami tiegħu mid-difiża, Schembri ċaħad din il-verżjoni tal-fatti u insista li l-pulizija kienu qed jigdbu fuqu, kif għamlu ħafna nies, qal. 

Il-prinċipju ta’ search warrant huwa sempliċi. L-awtoritajiet jidħlu biex ifittxu u jiġbru provi li jistgħu jkunu relevanti għall-investigazzjoni, mhux biex jiddependu fuq il-koperazzjoni selettiva ta’ min qed jiġi investigat. Kieku kull suspettat jagħżel hu x’jagħti lill-pulizija, l-investigazzjoni titlef ħafna mill-valur tagħha. 

Naturalment, wieħed irid joqgħod attent biex ma jasalx għal konklużjonijiet prematuri. Il-ġuri għadu għaddej u huma l-ġurati li għandhom jivvalutaw il-fatti kollha. Iżda editorjal għandu d-dmir jistaqsi mistoqsijiet li jikkonċernaw il-governanza u l-istituzzjonijiet. U hawnhekk il-mistoqsijiet huma leġittimi. 

L-istess jista’ jingħad dwar xhieda oħra li nstemgħu fil-Qorti. Keith Schembri allega li avukati tad-difiża ppruvaw javviċinaw jew jinfluwenzaw lil Johann Cremona permezz ta’ offerti ta’ flus jew benefiċċji. Dawn huma allegazzjonijiet serji ħafna. Jekk huma veri, jammontaw għal attentat dirett kontra l-amministrazzjoni tal-ġustizzja. Jekk mhumiex veri, ukoll hemm implikazzjonijiet serji għal min għamilhom. 

Għalhekk huwa essenzjali li dawn l-allegazzjonijiet jiġu investigati sal-aħħar, b’indipendenza u mingħajr biża’ jew favuri. Mhux biżżejjed li jiġu rrappurtati fil-Qorti; irid ikun hemm investigazzjoni separata, bir-reqqa kollha meħtieġa. 

Dak li qed joħroġ minn dawn il-proċeduri jfakkarna f’lezzjoni waħda fundamentali. Il-fiduċja fil-ġustizzja ma tiddependix biss fuq il-verdett finali. Tiddependi wkoll fuq kif jinġabru l-provi, kif jaġixxu l-investigaturi, u jekk il-pulizija tidhirx li qed taħdem bl-istess determinazzjoni ma’ kulħadd. 

Meta investigazzjoni tħalli impressjoni li kienet passiva jew dipendenti fuq dak li kien lest jagħti s-suġġett tagħha, il-pubbliku għandu kull dritt jistaqsi jekk sarx dak kollu possibbli biex tinkixef il-verità. U meta jinqalgħu allegazzjonijiet ta’ tixħim jew influwenza fuq ix-xhieda, l-istituzzjonijiet għandhom obbligu li jirreaġixxu immedjatament. 

Fl-aħħar mill-aħħar, il-ġustizzja mhijiex biss kwistjoni ta’ sentenza. Hija wkoll kwistjoni ta’ fiduċja. U dik il-fiduċja tinbena biss meta l-investigazzjonijiet ikunu professjonali, aggressivi fejn hemm bżonn, indipendenti minn kull influwenza, u trasparenti biżżejjed biex il-pubbliku jkun konvint li ħadd ma ngħata trattament preferenzjali.