Sistema tal-ġustizzja falluta

Hemm xi ħaġa li mhix qed taħdem fis-sistema tal-ġustizzja tagħna. U wara żewġ verdetti ta’ ġurija li ħallew lill-pubbliku mistagħġeb u ffrustrat fi ftit xhur biss, wasal iż-żmien li nieqfu nirrepetu l-frażi li rridu nirrispettaw id-deċiżjonijiet tal-Qorti u nibdew nistaqsu mistoqsijiet serji dwar kif qed taħdem is-sistema tagħna. 

L-ewwel kellna l-każ ta’ Yorgen Fenech, li nħeles mill-akkużi ta’ kompliċità fil-qtil ta’ Daphne Caruana Galizia. Issa, it-tieni verdett li reġa’ qajjem tħassib dwar il-mod kif qed issir il-ġustizzja f’pajjiżna huwa dak ta’ Lorin Scicluna, li nħeles mill-akkuża tal-qtil ta’ Lassana Cisse u minn diversi akkużi oħra ta’ attentat ta’ qtil.

Mhux qed nikkontestaw il-prinċipju fundamentali li kull persuna hija innoċenti sakemm tinstab ħatja, u lanqas il-fatt li l-ġurija għandha tiddeċiedi fuq il-provi u mhux fuq l-għajta pubblika. Iżda meta żewġ każijiet daqstant serji, b’konsegwenzi devastanti għall-vittmi u l-familji tagħhom, jispiċċaw b’verdett ta’ ħelsien li tant iqajjem mistoqsijiet, ma nistgħux sempliċement inħarsu n-naħa l-oħra. 

Fil-każ ta’ Scicluna, il-ġurija, b’maġġoranza ta’ tmienja kontra wieħed, ma sabitux ħati tal-qtil ta’ Cisse u tal-attentati ta’ qtil fuq persuni oħra. Madankollu, sabitu ħati li kkawża ġrieħi gravi lil May Malimi f’inċident separat u li saq vettura mingħajr pjanċi tar-reġistrazzjoni. Il-Ħamis ingħata sentenza ta’ tmien snin ħabs. Iżda dan ma jikkanċellax il-mistoqsijiet dwar il-qtil ta’ Cisse u dwar jekk hux se ssir ġustizzja għalih. 

Xi ħaġa mhix qed taħdem.  

Hija problema fil-kwalità tal-ġurati u fil-mod kif jintgħażlu? Għandna sistema li tipprepara biżżejjed liċ-ċittadini biex jifhmu l-kumplessità tal-provi u r-responsabbiltà enormi li għandhom meta jidħlu f’kamra tal-ġurija? U kemm għandna nikkunsidraw li verdetti bħal dawn jiġu akkumpanjati minn spjegazzjoni motivata li tgħin lill-pubbliku jifhem kif intlaħqet deċiżjoni daqstant importanti? 

Jew il-problema tinsab fil-kwalità tal-investigazzjonijiet tal-Pulizija, fil-ġbir u l-preżentazzjoni tal-provi, jew fil-mod kif l-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali qed imexxi l-prosekuzzjonijiet? Hemm nuqqasijiet fil-preparazzjoni tal-każijiet, fir-riżorsi jew fl-istrateġija legali? U jekk hemm, min għandu jerfa’ r-responsabbiltà? 

Ma jistax ikun li kull darba li jkun hemm verdett kontroversjali nillimitaw ruħna biex ngħidu li l-ġurija ddeċidiet u għalhekk kollox spiċċa. Ir-rispett lejn il-ġustizzja ma jfissirx li ma nistgħux niddiskutu n-nuqqasijiet possibbli fis-sistema li tipproduċiha. Anzi, huwa proprju dan ir-rispett li għandu jġegħelna nfittxu li ntejbuha. 

M’aħniex nissuġġerixxu li l-ġurati għandhom jiġu kkastigati sempliċement għax id-deċiżjoni tagħhom ma togħġobx lill-pubbliku. Iżda rridu niddiskutu jekk is-sistema attwali hijiex l-aħjar waħda possibbli, jekk hemmx bżonn ta’ ġurati li jipprovdu raġunijiet għall-verdett tagħhom u jekk hemmx bżonn ta’ riforma fil-mod kif isiru l-proċessi kriminali. 

Dak li ma nistgħux naċċettaw huwa li nkomplu bl-istess sistema, bl-istess problemi u bl-istess mistoqsijiet, waqt li l-familji tal-vittmi jibqgħu jistennew ġustizzja. 

Għalhekk qed insejħu għal diskussjoni serja, nazzjonali u mingħajr tabù, dwar is-sistema tal-ġustizzja kriminali f’Malta. Għandhom ikunu involuti l-ġudikatura, in-nies li jgawdu minn professjoni legali, il-Pulizija, l-Avukat Ġenerali, l-akkademiċi u s-soċjetà ċivili. 

Mhux biex niddubitaw il-ġustizzja kull meta ma naqblux ma’ verdett, iżda biex niżguraw li s-sistema tagħna tkun kapaċi tagħti tweġibiet, tassigura l-kontabbiltà u, fuq kollox, tassigura l-ġustizzja. 

Għax jekk il-fiduċja tal-pubbliku fis-sistema tal-ġustizzja tkompli titnaqqar, il-konsegwenzi jkunu ferm akbar minn żewġ verdetti kontroversjali. Ikunu konsegwenzi li jolqtu l-pedamenti nfushom tas-soċjetà tagħna.