L-Arċisqof Charles Scicluna appella biex l-istituzzjonijiet Maltin jibqgħu aktar b’saħħithom minn dawk l-interessi li jippruvaw jinfluwenzawhom, u wissa li t-telf ta’ fiduċja fihom jista’ jmur fil-qalba tal-integrità u l-indipendenza tal-pajjiż.
Fl-omelija tiegħu għal Jum l-Indipendenza, Scicluna qal li l-kwistjoni tmur lil hinn mill-politika partiġġjana u tmiss direttament il-fiduċja tal-poplu f’istituzzjonijiet li għandhom jaqduh “b’indipendenza, kuraġġ u integrità”.
Huwa rrefera għal dak li ddeskriva bħala “netwerks ta’ flus, poter, pjaċiri u protezzjoni”, u qal li meta dawn isiru aktar b’saħħithom mill-istituzzjonijiet, il-periklu ma jibqax limitat għal atti individwali ta’ korruzzjoni, iżda jista’ jsir theddida għall-integrità u għall-indipendenza tan-nazzjon.
F’dan il-kuntest, Scicluna semma lill-familja ta’ Daphne Caruana Galizia u qal li, wara disa’ snin ta’ wġigħ, għadha tfittex ġustizzja sħiħa għall-qtil tagħha. Huwa rrefera wkoll għal dawk li tilfu l-fiduċja fl-istituzzjonijiet għax jibżgħu li dawn qed jaqdu netwerks ta’ flus u poter minflok lill-pubbliku.
L-Arċisqof saħaq li l-appell tiegħu kien indirizzat kemm lil dawk fdati b’responsabbiltà pubblika kif ukoll lis-soċjetà kollha, biex jiġi żgurat li l-istituzzjonijiet jibqgħu indipendenti u reżistenti għall-pressjoni ta’ interessi privati.
Scicluna qal ukoll li dak li jintalab mill-Istat għandu jintalab bl-istess qawwa mill-Knisja. Huwa sostna li t-trasparenza, il-previżjoni u l-kontabbiltà għandhom ikunu valuri ċentrali kemm fil-governanza pubblika kif ukoll fit-tmexxija ekkleżjastika.
Huwa qal li l-omertà, jew arranġamenti li jimponu s-skiet fuq vittmi u l-familji tagħhom, ma jistgħux ikunu kompatibbli ma’ tmexxija responsabbli, u ammetta li meta l-mexxejja tal-Knisja jonqsu f’dan ir-rigward, ix-xhieda u l-ministeru tagħha jiġu mminati.
Minn hemm, l-Arċisqof dawwar il-messaġġ tiegħu lejn il-futur tal-pajjiż, u qal li l-indipendenza mhijiex biss kisba tal-passat iżda responsabbiltà li kull ġenerazzjoni trid terfa’.
Huwa qal li Malta kibret ekonomikament u li żdiedu l-impjiegi, iżda wissa li l-iżvilupp mgħaġġel u ż-żieda fil-popolazzjoni qed ipoġġu pressjoni fuq it-toroq, l-akkomodazzjoni, l-elettriku, id-drenaġġ, l-iskart, is-saħħa u l-ambjent.
Scicluna staqsa jekk Malta hix qed tikkalkula biżżejjed kemm jistgħu jifilħu l-infrastruttura u l-ambjent qabel ma tħeġġeġ aktar tkabbir u aktar żvilupp.
Huwa semma l-problemi bl-elettriku, id-drenaġġ, il-konġestjoni tat-traffiku, l-iskart u “l-kostruzzjoni bla waqfien” bħala sinjali li l-pajjiż ma jistax jassumi li l-infrastruttura dejjem se tlaħħaq mal-pass tat-tkabbir.
L-Arċisqof tkellem ukoll dwar il-ħaddiema barranin, u qal li Malta bbenefikat ħafna mill-kontribut tagħhom, partikolarment f’servizzi essenzjali bħall-kura tal-anzjani u l-morda.
Madankollu, huwa insista li dawn il-ħaddiema għandhom jingħataw mhux biss gratitudni iżda wkoll ġustizzja.
“Migrant mhuwiex sempliċiment par idejn,” qal, filwaqt li wissa kontra mudell ekonomiku li jiddependi fuq persuni li jaċċettaw kundizzjonijiet li l-Maltin ma jaċċettawx għalihom infushom jew għal uliedhom.
Scicluna qal ukoll li l-pajjiż għandu jistaqsi jekk tkabbir kontinwu u sostanzjali fil-popolazzjoni huwiex sostenibbli għal gżejjer tad-daqs ta’ Malta.
Huwa argumenta li l-pajjiż għandu jinvesti aktar fin-nies tiegħu stess, filwaqt li jkompli jilqa’ ħaddiema barranin fejn hemm bżonnhom u jittrattahom b’dinjità.
Fl-omelija tiegħu, Scicluna staqsa wkoll kif għandu jitkejjel is-suċċess ta’ pajjiż.
Huwa qal li t-tkabbir ekonomiku, l-investiment u l-impjiegi huma importanti, iżda l-Prodott Domestiku Gross ma jistax waħdu jkejjel il-benesseri tan-nazzjon.
Staqsa jekk iż-żgħażagħ jistgħux jixtru dar diċenti, jekk l-anzjani humiex jingħataw il-kura li jistħoqqilhom, jekk il-ħaddiema humiex trattati b’dinjità u jekk in-nies jistgħux jafdaw lill-istituzzjonijiet tagħhom.
“Malta li se nħallu lil uliedna, se tkun mhux biss aktar għanja, iżda aħjar minn Malta li writna?” staqsa l-Arċisqof.
Scicluna temm billi wissa li, fit-tfittxija għall-prosperità, Malta m’għandhiex titlef dak li jagħmilha post fejn jixraq li wieħed jgħix — l-ambjent, il-komunitajiet, il-wirt, l-ospitalità, is-solidarjetà, l-integrità u r-rispett għad-dinjità tal-bniedem.
“Malta m’għandhiex titlef it-togħma tagħha,” qal.
Huwa għalaq b’appell għal Malta “prosperuża iżda sostenibbli, li tilqa’ iżda tkun ġusta, ambizzjuża iżda prudenti”, u qal li din hija r-responsabbiltà li l-ġenerazzjoni tal-lum għandha lejn dawk li ġew qabilha u dawk li għad iridu jiġu.
