Il-Qorti Kostituzzjonali nhar it-Tnejn ħassret deċiżjoni tal-qorti li kienet ordnat li l-eks spettur tal-pulizija u maniġer tal-FIAU, Jonathan Ferris, jingħata €20,000 f’danni.
Id-danni kienu ngħataw f’Ottubru tal-2023 wara li l-qorti inferjuri ddeċidiet li t-tkeċċija tiegħu matul il-perjodu ta’ prova kienet inġusta.
Ferris, ta’ 50 sena, eks spettur tal-pulizija, kien fetaħ proċeduri kontra l-FIAU quddiem it-Tribunal Industrijali fl-2020, fejn allega diskriminazzjoni wara li ġie tterminat l-impjieg tiegħu bħala Maniġer tal-Analiżi Finanzjarja matul il-perjodu ta’ prova.
Huwa qal lit-Tribunal, ippresedut mill-avukat Anna Mallia, li l-problemi tiegħu fil-FIAU bdew fl-2017 wara li Daphne Caruana Galizia ppubblikat storja li allegat li Pilatus Bank kien iffaċilita kickback ta’ $1 miljun f’kont li kien jappartjeni lil Michelle Muscat, mart Joseph Muscat, li dak iż-żmien kien Prim Ministru.
Ferris kien tkellem mad-Direttur tal-FIAU Alfred Zammit u qallu li ma jagħmilx sens li l-FIAU kienet tat lil Pilatus Bank il-permess (“all-clear”) għaliex fir-rapport tagħha kienet sabet “numru ta’ ksur”. Ferris qal lit-Tribunal li kien għamel ukoll verifiki u analiżi preliminari fil-preżenza ta’ Zammit u tal-impjegata tal-FIAU Ruth Gauci, li wrew li tranżazzjoni li kien allegat li żvela ma kinitx l-istess waħda li kienet irrappurtata minn Caruana Galizia.
Ferris fetaħ proċeduri quddiem it-Tribunal Industrijali fl-2018 kontra dak iż-żmien iċ-Chairman tal-FIAU, Peter Grech — li aktar tard ġie sostitwit minn Jesmond Gatt f’Novembru 2020 — fejn sostna li kien soġġett għal trattament diskriminatorju. It-Tribunal ċaħad l-ilment tiegħu f’Mejju 2022, iżda l-appell ta’ Ferris kontra din id-deċiżjoni ġie milqugħ mill-Imħallef Toni Abela fi Frar 2023. L-Imħallef iddeċieda li t-Tribunal naqas milli jagħti raġunijiet suffiċjenti għad-deċiżjoni tiegħu u bagħat il-każ lura biex jiġi deċiż mill-ġdid.
Id-deċiżjoni ġiet appellata fit-2 ta’ Jannar 2023 mill-Kummissarju tal-Pulizija, filwaqt li Ferris ressaq appell inċidentali.
Il-Kummissarju tal-Pulizija kkontesta s-sentenza fuq diversi bażijiet, inkluża l-applikabbiltà tal-Protokoll 12 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Dan il-protokoll huwa strument kontra d-diskriminazzjoni li jespandi d-dispożizzjonijiet tal-konvenzjoni dwar in-nuqqas ta’ diskriminazzjoni.
Intqal li l-qorti tal-ewwel istanza ma setgħetx tapplika l-protokoll minħabba li dan ma jifformax parti mil-liġi Maltija. Ġie sottomess ukoll li Ferris naqas milli juri li kien sofra ksur taħt il-protokoll.
Il-qorti nnutat li Ferris kien invoka l-protezzjoni taħt il-Protokoll 12 fl-ewwel istanza. Madankollu, l-Avukat tal-Istat irrefera għall-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea u għall-Att dwar ir-Ratifika tat-Trattati, li jipprovdu li “ebda dispożizzjoni ta’ trattat ma ssir, jew tkun infurzabbli bħala, parti mil-liġi ta’ Malta ħlief b’liġi tal-Parlament jew taħtha”.
Permezz tal-Avukat tal-Istat, il-Kummissarju tal-Pulizija sostna li l-Protokoll 12 ma kienx inkorporat fil-liġi Maltija u li għalhekk il-qorti ma setgħetx issib li kien hemm ksur ta’ dak il-protokoll.
Il-Qorti Kostituzzjonali ċaħdet l-argument ta’ Ferris li, peress li l-Kummissarju tal-Pulizija ma kienx qajjem l-inapplikabbiltà tal-Protokoll 12, il-qrati kienu obbligati jittrattawh bħala parti mil-liġi domestika. Il-qorti ddeċidiet li l-qrati ma jistgħux japplikaw dispożizzjonijiet ta’ trattati li ma jiffurmawx parti mil-liġi Maltija.
Il-Qorti Kostituzzjonali qalet li ma setgħetx tassumi setgħat li ma jappartjenulhiex, u lanqas temenda jew tikkoreġi l-liġi domestika. Dik ir-responsabbiltà, qalet, tappartjeni lill-fergħa leġiżlattiva tal-Istat. Hija wissiet li l-idea li qorti kostituzzjonali tista’ taġixxi mingħajr ma tqis il-liġijiet adottati mill-Parlament hija “perikoluża u anti-demokratika”.
Dwar it-talba ta’ Ferris għar-reintegrazzjoni, fejn sostna diskriminazzjoni u rrefera għar-reintegrazzjoni ta’ uffiċjali oħra tal-pulizija, il-Qorti Kostituzzjonali ddeċidiet li ma setgħetx tikkonkludi li t-talba tiegħu kienet ġiet trattata b’mod differenti. Hija ma qablitx mas-sejba tal-qorti tal-ewwel istanza li ma kien hemm ebda ġustifikazzjoni oġġettiva u raġonevoli għar-rifjut tar-reintegrazzjoni tiegħu.
Il-qorti rreferiet għax-xhieda tal-eks Kummissarju tal-Pulizija Lawrence Cutajar, li qal li ma kienx approva t-talba ta’ Ferris għar-reintegrazzjoni wara rapporti dwar tnixxijiet sensittivi mill-FIAU. Cutajar qal li kien aħjar li wieħed jistenna r-riżultat ta’ dawk il-proċeduri qabel tittieħed deċiżjoni, u għalhekk it-talba għar-reintegrazzjoni tħalliet pendenti.
Il-qorti nnutat li ladarba persuna tirriżenja mill-Korp tal-Pulizija, ma hemm ebda dritt awtomatiku għar-reintegrazzjoni. Hija indikat ukoll li l-Kummissarju tal-Pulizija għandu diskrezzjoni meta jikkunsidra tali talbiet.
Fix-xhieda tiegħu dwar l-eżerċizzju ta’ dik id-diskrezzjoni, Cutajar qal li jista’ jkun hemm suspett ta’ mġiba kriminali li tinvolvi eks uffiċjal tal-pulizija anke jekk ma jkunu tressqu l-ebda akkużi. B’referenza għal din l-evidenza, il-qorti ddeċidiet li l-Kummissarju tal-Pulizija kien wera ġustifikazzjoni oġġettiva għar-rifjut tat-talba ta’ Ferris. Hija sabet li ma kien hemm ebda evidenza li l-eks spettur sofra diskriminazzjoni mingħajr raġuni valida u ċaħdet l-ilment ta’ Ferris.
Il-Qorti Kostituzzjonali laqgħet it-talba li l-Protokoll 12 ma jifformax parti mil-liġi domestika u annullat il-parti tas-sentenza li sabet li kien hemm ksur ta’ dak il-protokoll.
It-talbiet kollha mressqa minn Ferris ġew miċħuda. Il-qorti ħassret is-sentenza tal-qorti tal-ewwel istanza u ordnat lir-rikorrent iħallas l-ispejjeż.
Il-Qorti Kostituzzjonali kienet ippreseduta mill-Prim Imħallef Mark Chetcuti, flimkien mal-Imħallef Giannino Caruana Demajo u l-Imħallef Anthony Ellul. L-avukati Eve Borg Costanzi u Matthew Cutajar irrappreżentaw lil Ferris, filwaqt li l-Avukat tal-Istat Chris Soler deher għall-Kummissarju tal-Pulizija.
