Il-vjolenza domestika f’Malta: kważi 7,000 każ irreġistrat f’sena waħda

L-aħħar statistika tal-NSO turi li fl-2025 kien hemm 3,843 persuna li fittxew għajnuna minħabba vjolenza domestika, filwaqt li n-numru ta’ każijiet irreġistrati mis-servizzi differenti laħaq is-6,946. In-nisa jibqgħu l-aktar milquta, iżda l-istatistika turi wkoll kemm l-abbuż psikoloġiku, il-kontroll u l-vjolenza ripetuta għadhom realtà mifruxa fis-soċjetà Maltija. 

Il-vjolenza domestika għadha waħda mill-aktar problemi soċjali serji f’Malta, b’eluf ta’ persuni jispiċċaw ifittxu għajnuna mingħand il-Pulizija, is-servizzi soċjali, l-isptarijiet u organizzazzjonijiet speċjalizzati. L-aħħar statistika ppubblikata mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika (NSO) fis-16 ta’ Novembru turi li matul l-2025 kien hemm 3,843 persuna li rrapportat li kienet qed tesperjenza vjolenza domestika jew li għamlet użu minn servizz relatat ma’ din il-problema. 

Fl-istess sena, l-entitajiet differenti li joffru għajnuna lill-vittmi rreġistraw total ta’ 6,946 każ. Din iċ-ċifra turi d-dimensjoni tal-problema, iżda wkoll kemm-il darba l-istess persuna jkollha bżonn tirrikorri għal aktar minn servizz wieħed jew tagħmel kuntatt ripetut mal-entitajiet li jistgħu jgħinuha. 

L-istatistika tagħti stampa ta’ problema li ma tistax titqies biss bħala kwistjoni ta’ aggressjoni fiżika bejn koppji. Il-vjolenza psikoloġika, l-intimidazzjoni, it-theddid, il-kontroll fuq il-ħajja tal-vittma u l-abbuż ekonomiku huma wkoll parti minn realtà li ħafna drabi tibqa’ moħbija wara l-bibien tad-djar. 

Żieda kontinwa fin-numru ta’ persuni li jfittxu l-għajnuna 

Meta wieħed iqabbel l-aħħar tliet snin li għalihom hemm statistika disponibbli, joħroġ li n-numru ta’ persuni li rrikorrew għal servizzi relatati mal-vjolenza domestika baqa’ jiżdied. 

Fl-2023 kien hemm 3,589 persuna li għamlet użu minn dawn is-servizzi. Fl-2024, din iċ-ċifra telgħet għal 3,798, żieda ta’ 5.7%. Fl-2025, in-numru kompla jiżdied għal 3,843 persuna, żieda oħra ta’ 1.2%. 

Għalkemm iż-żieda bejn l-2024 u l-2025 kienet relattivament żgħira, xorta waħda tfisser li f’sena waħda kien hemm 45 persuna aktar li ġew identifikati permezz tas-servizzi disponibbli. Meta wieħed iqabbel l-2023 mal-2025, iż-żieda tammonta għal 254 persuna, jew madwar 7.1%. 

Madankollu, dawn iċ-ċifri jridu jiġu interpretati b’kawtela. L-NSO jwissi li l-kopertura tad-data nbidlet matul dawn is-snin. Mill-2023 bdiet tiddaħħal ukoll id-data tal-Victim Support Agency, filwaqt li tjieb il-ġbir tal-informazzjoni dwar tfal li jakkumpanjaw lill-ġenituri tagħhom fix-xelters. Mill-2025, id-data bdiet tinkludi wkoll servizzi tas-saħħa primarja, jiġifieri ċ-ċentri tas-saħħa u l-kliniċi tal-komunità. 

Għaldaqstant, iż-żieda ma tistax tiġi attribwita kollha kemm hi għal aktar vjolenza domestika. Parti minnha tista’ tkun riżultat tal-fatt li llum qed jiġu identifikati aktar vittmi permezz ta’ servizzi li qabel ma kinux inklużi fl-istatistika. 

Xorta waħda, il-fatt li kważi 4,000 persuna f’sena waħda jkollhom bżonn jagħmlu użu minn dawn is-servizzi juri li din mhijiex problema iżolata jew marġinali. 

Kważi 7,000 każ irreġistrat 

Aspett ieħor importanti huwa d-differenza bejn in-numru ta’ persuni u n-numru ta’ każijiet irreġistrati. Dawn mhumiex l-istess ħaġa. Persuna waħda tista’ tirrikorri aktar minn darba għall-istess servizz jew tagħmel kuntatt ma’ diversi entitajiet differenti. 

Fl-2023 ġew irreġistrati 6,050 każ mis-servizzi kollha. Fl-2024, in-numru tela’ għal 6,768, żieda ta’ 11.9%. Fl-2025, ġew irreġistrati 6,946 każ, jiġifieri 178 aktar mis-sena ta’ qabel, żieda ta’ 2.6%. 

Dan ifisser li bejn l-2023 u l-2025 kien hemm żieda ta’ 896 każ irreġistrat, jew kważi 14.8%. 

L-akbar żewġ entitajiet involuti f’dan il-qasam huma l-Unità dwar il-Vjolenza Domestika fi ħdan l-Aġenzija Appoġġ u l-Korp tal-Pulizija. 

Fl-2025, l-Unità dwar il-Vjolenza Domestika rreġistrat 2,913-il każ, filwaqt li l-pulizija rċeviet 2,357 rapport. Fl-2024, l-Unità Appoġġ kienet irreġistrat 2,987 każ, filwaqt li l-Pulizija rċeviet 2,379 rapport. 

Għaldaqstant, iż-żewġ servizzi ewlenin irreġistraw tnaqqis żgħir meta mqabbla mas-sena ta’ qabel, iżda n-numru kumplessiv ta’ każijiet irreġistrati mis-servizzi kollha xorta żdied. Dan juri kemm il-vittmi qed ikollhom kuntatt ma’ diversi servizzi u kemm huwa importanti li jkun hemm sistema koordinata li tiggarantixxi kontinwità fl-għajnuna. 

In-nisa jibqgħu l-aktar milquta 

Waħda mill-aktar karatteristiċi ċari tal-istatistika hija d-differenza bejn in-nisa u l-irġiel li jirrikorru għal dawn is-servizzi. 

Fl-2025, 74% tal-persuni li għamlu użu mis-servizzi kienu nisa, filwaqt li 26% kienu rġiel. Fi kliem ieħor, minn 3,843 persuna, madwar tlieta minn kull erbgħa kienu nisa. 

Il-proporzjon tan-nisa kien ta’ 75.4% fl-2023 u tela’ għal 76% fl-2024, qabel ma niżel ftit fl-2025. Minkejja dan it-tnaqqis żgħir, in-nisa jibqgħu jirrappreżentaw il-maġġoranza assoluta tal-persuni li jfittxu l-għajnuna. 

Dan ma jfissirx li l-irġiel ma jesperjenzawx vjolenza domestika. Il-fatt li kwart tal-persuni li rrikorrew għas-servizzi kienu rġiel juri li hemm ukoll vittmi maskili li jeħtieġu protezzjoni u appoġġ. 

Wieħed irid iżomm f’moħħu wkoll li l-istatistika tirrifletti biss persuni li ġew f’kuntatt ma’ servizz jew li ġew identifikati minn wieħed mill-entitajiet inklużi fir-rapport. Ma tagħtix stampa sħiħa ta’ dawk li jibqgħu jbatu fis-skiet u qatt ma jagħmlu rapport. 

Meta l-abbuż isir ċiklu 

Wieħed mill-aktar aspetti inkwetanti tar-rapport huwa kemm-il darba l-istess persuni jkollhom bżonn jirrikorru għas-servizzi. 

Fl-2025, 55.4% tal-persuni għamlu użu minn servizz darba biss matul is-sena. Iżda 23.8% kellhom bżonn jużaw servizz darbtejn, filwaqt li 20.8% użaw is-servizz tliet darbiet jew aktar. 

Dan ifisser li kważi persuna minn kull tnejn ma rrikorrietx għal dawn is-servizzi darba biss, iżda kellha bżonn appoġġ ripetut. 

Fost in-nisa, 45.9% użaw xi servizz aktar minn darba, meta mqabbla ma’ 40.9% tal-irġiel. 

Din il-ħtieġa għal kuntatt ripetut tista’ tirrifletti diversi realtajiet: vittmi li jibqgħu jgħixu mal-aggressur, persuni li jkunu qed jippruvaw joħorġu minn relazzjoni abbużiva, jew individwi li jkollhom bżonn għajnuna legali, psikoloġika u soċjali fuq perjodu twil. 

Il-ħruġ minn relazzjoni abbużiva mhuwiex dejjem proċess sempliċi. Jista’ jkun hemm dipendenza finanzjarja, tfal involuti, biża’ minn ritaljazzjoni, nuqqas ta’ akkomodazzjoni alternattiva jew pressjoni mill-familja biex ir-relazzjoni tibqa’ għaddejja. 

Għalhekk, l-għajnuna ma tistax tieqaf mal-ewwel rapport. Il-vittmi jeħtieġu appoġġ kontinwu li jgħinhom jerġgħu jibnu ħajjithom f’ambjent sigur. 

L-abbuż psikoloġiku huwa l-aktar forma mifruxa 

L-istatistika tal-NSO turi wkoll li l-vjolenza domestika mhijiex sinonima biss mal-aggressjoni fiżika. 

Fl-2025, 72.8% tal-każijiet irrappurtati lis-servizzi differenti kienu jinvolvu vjolenza psikoloġika, filwaqt li 45.7% kienu jinvolvu vjolenza fiżika. F’10.6% tal-każijiet kien hemm vjolenza sesswali, ekonomika jew forom oħra ta’ abbuż. 

Fl-2024, il-vjolenza psikoloġika kienet tammonta għal 73.8% tal-każijiet, filwaqt li dik fiżika kienet tammonta għal 42.2%. Għalhekk, filwaqt li l-proporzjon ta’ każijiet li jinvolvu vjolenza psikoloġika naqas bi ftit, dak tal-vjolenza fiżika żdied. 

Il-vjolenza psikoloġika tista’ tieħu diversi forom, fosthom theddid, umiljazzjoni, intimidazzjoni, fastidju u kontroll kontinwu fuq il-ħajja tal-vittma. F’ħafna każijiet, l-aggressur jipprova jiżola lill-vittma mill-familja u mill-ħbieb, jikkontrolla ma’ min titkellem u saħansitra jiddeċiedi kif għandha tuża l-flus tagħha. 

L-abbuż ekonomiku huwa wkoll forma ta’ kontroll. Dan jista’ jinkludi ċ-ċaħda tal-aċċess għall-flus, it-tneħħija tal-indipendenza finanzjarja jew il-ħolqien ta’ sitwazzjoni fejn il-vittma ma jkollhiex il-mezzi biex titlaq mid-dar. 

Il-fatt li l-vjolenza psikoloġika hija tant mifruxa juri kemm huwa importanti li l-għarfien dwar il-vjolenza domestika jmur lil hinn mill-feriti fiżiċi. Persuna tista’ tkun qed tbati minn abbuż serju anki jekk ma jkollha l-ebda sinjal viżibbli ta’ ġrieħi. 

L-età u n-nazzjonalità tal-vittmi 

L-akbar grupp ta’ każijiet irreġistrati fl-2025 kien dak ta’ persuni bejn it-30 u d-39 sena, li ammontaw għal 28.5% tal-każijiet kollha. 24.1% oħra kienu jinvolvu persuni ta’ 50 sena jew aktar. 

Din id-data turi li l-vjolenza domestika mhijiex problema li tolqot biss żgħażagħ jew koppji li jkunu għadhom kemm bdew relazzjoni. Tista’ taffettwa persuni f’diversi stadji tal-ħajja, inklużi dawk li jkunu ilhom snin twal f’relazzjoni jew f’ambjent familjari abbużiv. 

Fir-rigward tan-nazzjonalità, 82% tal-każijiet kienu jinvolvu ċittadini Maltin. Madankollu, il-persentaġġ ta’ persuni barranin kien ogħla f’ċerti servizzi. Fil-każ tax-xelters għall-vittmi tal-vjolenza domestika, 42.1% tal-persuni li għamlu użu minnhom kienu barranin. Fil-każ tal-Victim Support Malta, il-proporzjon kien ta’ 24.2%. 

Dan juri li l-vittmi barranin jistgħu jaffaċċjaw sfidi partikolari, fosthom dipendenza finanzjarja fuq is-sieħeb jew sieħba tagħhom, ostakli lingwistiċi, nuqqas ta’ network familjari f’Malta u inċertezza dwar id-drittijiet tagħhom. 

Għal dawn il-persuni, il-possibbiltà li jitilqu minn relazzjoni abbużiva tista’ tkun aktar ikkumplikata, u għalhekk huwa essenzjali li s-servizzi jkunu aċċessibbli għal kulħadd, irrispettivament min-nazzjonalità jew l-istatus soċjali. 

In-Nofsinhar tal-Port bl-ogħla rati 

L-NSO jipprovdi wkoll tqassim ġeografiku tal-użu mis-servizzi u tar-rapporti lill-Pulizija. 

Id-distrett tan-Nofsinhar tal-Port irreġistra l-ogħla rata ta’ użu mis-servizzi tal-Unità dwar il-Vjolenza Domestika, bi 11.7 tan-nisa għal kull 1,000 resident mara u 2.8 tal-irġiel għal kull 1,000 resident raġel. 

L-istess distrett irreġistra wkoll l-ogħla rata ta’ rapporti lill-Pulizija, b’9.4 rapporti minn nisa għal kull 1,000 resident mara u 3.3 rapporti minn irġiel għal kull 1,000 resident raġel. 

Min-naħa l-oħra, Għawdex u Kemmuna kellhom l-inqas rati ta’ użu mis-servizzi ta’ Appoġġ, filwaqt li Għawdex u d-distrett tat-Tramuntana tal-Port kellhom l-inqas rati ta’ rapporti lill-Pulizija. 

Dawn id-differenzi ma jfissrux neċessarjament li l-vjolenza domestika hija aktar jew inqas preżenti f’ċerti lokalitajiet. Ir-rapporti jistgħu jkunu influwenzati mid-daqs tal-popolazzjoni, mill-aċċess għas-servizzi u mir-rieda tal-vittmi li jirrapportaw dak li jkunu għaddejjin minnu. 

Aktar interventi ma’ dawk li jwettqu l-abbuż 

Aspett ieħor li joħroġ mir-rapport huwa l-għadd ta’ persuni li għamlu użu minn programmi mmirati lejn dawk li jwettqu l-vjolenza domestika. 

Matul l-2025, 622 persuna għamlu użu minn wieħed jew aktar minn dawn is-servizzi. Dan ifisser żieda minn 535 fl-2024 u 390 fl-2023. Fi kliem ieħor, f’sentejn kien hemm żieda ta’ kważi 60% fin-numru ta’ persuni li rrikorrew għal dawn il-programmi. 

Minn dawk li għamlu użu mis-servizzi fl-2025, 93.1% kienu rġiel. 

Fost dawn il-programmi hemm Stop! – servizz tal-Aġenzija Appoġġ li qabel kien magħruf bħala Managing Abusive Behaviour Service u li għandu l-għan li jgħin lill-persuni li jkunu wettqu abbuż f’relazzjonijiet intimi jagħrfu, jifhmu u jbiddlu l-imġiba tagħhom. 

Ir-rapport jinkludi wkoll is-servizz Child to Parent Violence, li huwa mmirat lejn tfal li jkunu qed iwettqu vjolenza fuq il-ġenituri jew fuq dawk li jieħdu ħsiebhom. F’dan is-servizz, in-nisa kienu jirrappreżentaw 21.9% tal-utenti. 

Dawn il-programmi huma parti importanti mill-ġlieda kontra l-vjolenza domestika, għaliex il-protezzjoni tal-vittmi trid tkun akkumpanjata minn intervent li jindirizza wkoll l-imġiba tal-aggressuri. Madankollu, l-għadd ta’ persuni li jirrikorru għal dawn is-servizzi waħdu ma jgħidx kemm minnhom jirnexxilhom ibiddlu l-imġiba tagħhom jew jevitaw li jerġgħu jwettqu abbuż. 

Momentum jipproni miżuri ġodda 

Il-partit Momentum qed jipproponi proċeduri aktar mgħaġġla fil-Qorti, koordinazzjoni aħjar bejn l-istituzzjonijiet u aktar responsabilità min-naħa tal-awtoritajiet biex tissaħħaħ il-ġlieda kontra l-vjolenza domestika f’Malta.  

Il-partit saħaq ukoll fuq il-ħtieġa ta’ finanzjament sostenibbli għall-organizzazzjonijiet li joffru għajnuna lill-vittmi, filwaqt li sostna li l-pajjiż irid jimxi lil hinn minn sistema li tirreaġixxi għall-każijiet ta’ abbuż u jibda jiffoka aktar fuq il-prevenzjoni tagħhom.  

Dawn il-proposti ħarġu waqt diskussjoni organizzata minn Momentum bħala parti mill-inizjattiva Vision Circle, li laqqgħet esperti, edukaturi, professjonisti fil-qasam soċjali, attivisti u membri tal-pubbliku.  

Matul id-diskussjoni, il-parteċipanti rrikonoxxew il-progress li sar f’dawn l-aħħar snin fil-leġiżlazzjoni u fl-għarfien pubbliku dwar il-vjolenza domestika, iżda esprimew tħassib dwar id-differenza li għadha teżisti bejn il-protezzjoni prevista mil-liġi u l-esperjenzi reali tal-vittmi.  

Fost il-problemi identifikati kien hemm il-proċeduri twal biex jiġu rrappurtati każijiet ta’ abbuż, id-dewmien fil-Qrati u n-nuqqas ta’ koordinazzjoni bejn il-Qrati Kriminali u dawk tal-Familja.  

Issemmew ukoll id-dipendenza finanzjarja u l-istigma soċjali bħala fatturi li jistgħu jagħmluha aktar diffiċli għall-vittmi biex ifittxu l-għajnuna jew joħorġu minn relazzjonijiet abbużivi.  

Waħda mill-proposti ewlenin li ħarġu mid-diskussjoni kienet l-introduzzjoni ta’ edukazzjoni obbligatorja u kontinwa fl-iskejjel dwar ir-relazzjonijiet b’saħħithom, il-kunsens, l-intelliġenza emozzjonali u s-sigurtà diġitali.  

Il-parteċipanti saħqu li din l-edukazzjoni għandha tkun adattata għall-etajiet differenti tat-tfal u ż-żgħażagħ, sabiex il-prevenzjoni tal-vjolenza tibda minn stadju bikri.  

Id-diskussjoni indirizzat ukoll forom ta’ abbuż li qed joħolqu sfidi ġodda, fosthom il-kontroll koerċittiv, il-fastidju u l-insegwiment permezz tat-teknoloġija, kif ukoll il-kontenut dannuż fuq l-internet li jista’ jinfluwenza b’mod negattiv liż-żgħażagħ.  

Momentum enfasizza wkoll il-ħtieġa ta’ taħriġ obbligatorju u kontinwu għall-uffiċjali tal-Pulizija, il-professjonisti tas-saħħa, l-edukaturi u l-membri tal-ġudikatura biex ikunu jistgħu jindirizzaw każijiet ta’ vjolenza domestika b’mod aktar effettiv.  

“Il-ġlieda kontra l-vjolenza domestika teħtieġ aktar minn liġijiet”  

Charlene Fabri, waħda mill-organizzaturi tal-attività, saħqet li l-ġlieda kontra l-vjolenza domestika ma tistax tiddependi biss fuq il-leġiżlazzjoni.  

Hija qalet li hemm bżonn bidla fil-kultura tas-soċjetà, intervent bikri, professjonisti mħarrġa kif suppost u istituzzjonijiet li jqiegħdu s-sigurtà u d-dinjità tal-vittmi fuq quddiem.  

Il-proposti mressqa waqt id-diskussjoni se jiġu kkunsidrati minn Momentum bħala parti mill-ħidma tiegħu biex ifassal qafas ta’ politika aktar komprensiv dwar il-vjolenza domestika u l-vjolenza abbażi tal-ġeneru. 

 

More in Kronaka