Matul il-jum tal-bieraħ, il-poplu Malti ċċelebra Jum il-Ħelsien; waħda mill-ħames festi nazzjonali tagħha li tfakkar l-għeluq tal-bażijiet militari tar-Renju Unit u it-tluq tal-aħħar forzi Brittaniċi stazzjonati f'Malta 47 sena ilu.
Filgħodu, il-President Myriam Spiteri Debono, id-Deputat Prim Ministru Ian Borg, u rappreżentant tal-Kap tal-Oppożizzjoni, Robert Cutajar, ipparteċipaw f’ċerimonja ta’ tqegħid tal-fjuri fuq il-mafkar ta' Jum il-Ħelsien.
Iċ-ċerimonja statali tat-Tlieta filgħodu saret bis-sehem tal-Forzi Armati ta' Malta f'Xatt ir-Riżq, fil-Birgu.
L-aktar avveniment antiċipat tal-jum; li hija t-tellieqa tradizzjonali tar-regatta fil-Port il-Kbir; kellha tiġi posposta għal nhar il-Ħadd, 12 ta' April minħabba kundizzjonijiet ħżiena tat-temp li komplew jiddeterjoraw matul il-jum tat-Tlieta.
Ir-regatta hija avveniment ikkontestat ħafna b’għadd ta’ timijiet jikkompetu għax-Shield tar-Regatta li hija tant mixtieqa.
Aktar minn 200 qaddief li jirrappreżenta seba’ lokalitajiet; Birżebbuġa, Bormla, Kalkara, Marsa, Marsamxett, Senglea u Vittoriosa, huma lesti li jikkompetu fir-regatta.
It-timijiet se jipparteċipaw f'10 tiġrijiet taħt żewġ kategoriji differenti bl-użu ta' dgħajjes tradizzjonali tipiċi Maltin bħall-frejgatini, kajjikki u dgħajjes tal-pass u tal-midalji.
L-istorja wara Jum il-Ħelsien
Wara r-rebħa tal-elezzjoni ġenerali tal-1971, gvern Laburista ġdid immexxi mill-Prim Ministru Dom Mintoff beda jinnegozja mill-ġdid it-trattat ta' difiża li kien ġie ffirmat bejn Malta u r-Renju Unit fl-1964.
It-trattat; li seta' jibqa' jiġġedded wara li jiskadi; kien jippermetti li r-Renju Unit tagħmel użu mill-bażijiet militari tagħha f'Malta għal għaxar snin bil-kundizzjoni li tħallas £2 miljun f'kera annwali.
Fil-kuntest tal-Gwerra l-Bierda, Partit Nazzjonalista mmexxi minn Ġorġ Borg Olivier kien jargumenta li t-trattat huwa meħtieġ għad-difiża ta' Malta u ried li Malta tkun allineata mal-qawwiet tal-Punent permezz ta' relazzjonijiet mill-qrib mar-Renju Unit u l-alleanza NATO.
Min-naħa l-oħra, Mintoff kien qiegħed ifittex li jistabbilixxi lil Malta bħala pajjiż newtrali u non-allineat permezz ta' relazzjonijiet mill-qrib mal-Moviment Non-Allineat (NAM) li kien iddominat minn pajjiżi bħall-Eġittu, il-Jugoslavja u pajjiżi dekolonizzati fl-Afrika.
Wara xhur ta' negozjati qalila mar-Renju Unit, Mintoff ikkonkluda ftehim li emenda t-trattat ta' difiża tal-1964 billi stabbilixxa d-data tal-31 ta' Marzu 1979 bħala d-data definittiva tal-għeluq tal-bażijiet militari u t-tluq tat-truppi stazzjonati f'Malta.
Bħala parti mill-ftehim, Malta bdiet tirċievi ħlas ta' kera li kien jammonta għal £14 miljun fis-sena għal seba' snin; kirja ferm għola minn dak illi kien maqbul fl-1964. £8 miljun minn din is-somma bdew jitħallsu minn kontribuzzjonijiet tal-alleanza NATO, filwaqt illi r-Renju Unit bdiet tagħti kontribut ta' £5 miljun.
It-trattat ta' difiża ġdid skada nhar il-31 ta' Marzu 1979, u l-għada, nhar l-1 ta' April, il-bastiment HMS London salpa 'l barra mill-Port il-Kbir sabiex b'hekk intemmet il-preżenza Brittanika f'Malta li kienet ilha tippersisti sa mill-1800.
