MEPs Maltin talbu lill-Kummissjoni Ewropea biex tirrevedi l-interpretazzjoni restrittiva tagħha tal-kriterji tal-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE, wara l-ħsarat estensivi kkawżati minn Storm Harry f’Malta u f’diversi pajjiżi Mediterranji u Iberiċi.
Il-maltemp laqat infrastruttura essenzjali, servizzi pubbliċi, irziezet u s-settur tas-sajd f’Malta, Sqallija, il-Portugall u Spanja, u ħalla warajh konsegwenzi ekonomiċi u soċjali serji għal eluf ta’ familji u negozji żgħar.
L-MEP tal-Partit Nazzjonalista Peter Agius esprima tħassib serju dwar il-mod kif il-Kummissjoni qed tillimita l-eliġibbiltà ta’ Malta biex tapplika għall-fond, billi tippermettilha biss tapplika taħt il-kriterju nazzjonali – li jeħtieġ ħsarat li jaqbżu l-0.6% tad-dħul nazzjonali gross.
F’mistoqsija parlamentari, Agius sostna li din ir-restrizzjoni ġejja minn interpretazzjoni dejqa tal-Artiklu 2(4), li jirrigwarda l-kriterju tal-“pajjiż ġar”, flimkien mal-fatt li Malta hija awtomatikament eskluża milli tapplika bħala reġjun.
Il-Fond ta’ Solidarjetà tal-UE jipprovdi tliet toroq ta’ aċċess: bħala stat membru (0.6% tal-GNI), bħala reġjun (1.5% tal-PGD reġjonali), jew bħala pajjiż ġar milqut mill-istess diżastru – kriterju li ma għandu l-ebda limitu minimu ta’ ħsara.
Agius argumenta li l-istatus ta’ Malta bħala gżira għandu jiġi kkunsidrat b’mod aktar flessibbli. “Bħala poplu ta’ gżejjer, il-Maltin qed iħallsu l-prezz sħiħ tat-tibdil fil-klima permezz tal-obbligi tal-Green Deal, inkluż diversi ħlasijiet taħt l-ETS, il-CBAM u miżuri ta’ effiċjenza fl-enerġija – kollha mingħajr limiti. Ikun ironiku jekk, meta l-għajnuna tkun l-aktar meħtieġa, il-Maltin ma jsibux solidarjetà Ewropea,” qal Agius.
L-MEP David Casa saħaq fuq dawn il-punti waqt dibattitu fil-plenarja tal-Parlament Ewropew fi Strasburgu, fejn appella għal solidarjetà aktar rapida u effettiva lejn Malta u pajjiżi oħra milquta mill-maltemp.
Casa enfasizza li l-ħsarat lill-proprjetà, lill-infrastruttura u lill-għajxien ta’ bosta familji għadhom jinħassu. “Is-solidarjetà trid tkun aktar minn kliem. Trid tinbidel f’azzjoni li tasal għand in-nies meta l-aktar li jkollhom bżonnha,” qal Casa, waqt li talab lill-UE tħaffef l-użu tal-għodod ta’ solidarjetà biex tgħin liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin, kif ukoll komunitajiet oħra affettwati.
Huwa wissa wkoll li l-kriterji eżistenti huma strutturalment żbilanċjati u jagħmlu aktar diffiċli għal stati żgħar biex jaċċessaw fondi. “Dan jiġi aggravat mill-interpretazzjoni restrittiva ta’ klawżoli li suppost jippermettu għajnuna meta diversi stati jintlaqtu mill-istess diżastru. Dan għandu jinbidel,” sostna.
Anke l-MEP Laburista Alex Agius Saliba qajjem mistoqsijiet dwar it-tifsira reali tas-solidarjetà Ewropea, u nnota li l-Fond ta’ Solidarjetà qed ifixkel l-aċċess għall-għajnuna għal stati żgħar bħall-Malta.
“Malta tixraqlha l-istess trattament bħal kull stat membru ieħor wara Storm Harry,” qal Agius Saliba fil-Parlament Ewropew. Huwa staqsa kif jista’ jkun li Sqallija – gżira li ġarrbet l-istess devastazzjoni mill-istess maltemp – tkun eliġibbli għall-għajnuna, filwaqt li Malta tibqa’ eskluża għax ma tistax titqies bħala reġjun.
“Din hija diskriminazzjoni li trid tiġi indirizzata b’urġenza. Iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin huma Ewropej daqs kull ċittadin Taljan, Spanjol jew Portugiż,” sostna.
Agius Saliba fakkar li l-Gvern Malti inizjalment ħabbar li se jipprovdi għajnuna permezz ta’ fond nazzjonali, iżda saħaq li jekk l-UE tassew temmen fit-trattament ugwali, trid tiżgura li l-għajnuna titqassam b’mod ġust. Huwa żied li jkun aktar għaqli li l-UE tinvesti fil-benesseri tan-nies tagħha permezz ta’ għajnuna essenzjali, aktar milli f’armi u gwerra.
Intant, il-maltemp ħalla impatt qawwi fuq l-infrastruttura tal-produzzjoni tal-ikel fir-reġjuni milquta, b’komunitajiet agrikoli u tas-sajd għadhom jevalwaw l-iskala sħiħa tal-ħsarat u l-konsegwenzi fit-tul fuq is-sigurtà alimentari
