Keith Schembri ma rnexxilux ineħħi l-ordni tal-iffriżar tal-assi imposta fuqu b’rabta mal-proċeduri kriminali dwar allegati ħlasijiet illeċiti u ħasil ta’ flus fil-każ tal-kumpanija Progress Press.
Il-Qorti Kostituzzjonali ċaħdet appell imressaq minn Schembri, missieru Alfio Schembri, il-Kap Eżekuttiv ta’ Kasco Malcolm Scerri u l-kontrollur finanzjarju Robert Zammit.
F’sentenza mogħtija t-Tnejn, il-Qorti kkonkludiet li, għalkemm ordni ta’ ffriżar inevitabbilment toħloq restrizzjonijiet u diffikultajiet finanzjarji, l-erba’ appellanti ma rnexxilhomx jippruvaw li l-piż impost fuqhom kien sproporzjonat jew li wassal għal ksur tad-drittijiet fundamentali tagħhom.
Id-deċiżjoni ngħatat mill-Prim Imħallef Mark Chetcuti flimkien mal-Imħallfin Anthony Ellul u Robert Mangion.
Assi ffriżati wara akkużi ta’ korruzzjoni u ħasil ta’ flus
Il-każ imur lura għal Marzu tal-2021, meta Schembri u għaxar persuni oħra tressqu l-Qorti b’rabta ma’ investigazzjonijiet dwar allegati pagamenti illeċiti.
Fost l-allegazzjonijiet kien hemm ħlasijiet ta’ madwar €650,000 li Schembri allegatament għadda lill-eks Direttur Maniġerjali ta’ Allied Newspapers, Adrian Hillman.
Il-ħlasijiet allegatament kienu marbuta ma’ ftehim għall-provvista ta’ makkinarju tal-istampar, li kien jinvolvi lill-grupp Kasco ta’ Schembri u lil Progress Press, il-kumpanija tal-istampar ta’ Allied Newspapers.
L-investigazzjonijiet kienu jinkludu wkoll allegazzjonijiet separati dwar ħlasijiet illeċiti relatati mal-bejgħ tal-passaporti Maltin.
Waqt il-proċeduri, spettur tal-Pulizija kien xehed li Schembri allegatament għadda madwar $5.5 miljun lil Hillman, Scerri u l-eks Chairman ta’ Progress Press, Vince Buhagiar.
Il-Prosekuzzjoni kienet allegat ukoll li Progress Press ħallset madwar $6.5 miljun aktar mill-valur tal-makkinarju.
Schembri, min-naħa tiegħu, ilu jsostni li l-offerta ta’ Kasco kienet l-orħos waħda.
L-akkużati qed jiffaċċjaw 13-il akkuża, fosthom frodi, korruzzjoni u ħasil ta’ flus, kif ukoll allegazzjonijiet dwar frodi fil-konfront ta’ Malta Enterprise, li kienet ikkontribwiet €1.6 miljun għall-finanzjament tal-makkinarju.
Huma kollha qed jiċħdu l-akkużi.
Meta tressqu l-Qorti, inħarġet ordni li ffriżat l-assi tagħhom, filwaqt li tħallew b’ammont annwali ta’ ftit inqas minn €14,000 għall-ispejjeż tagħhom.
L-appellanti sostnew li l-liġi kienet restrittiva żżejjed
Fl-2022, l-erba’ rġiel fetħu kawża kostituzzjonali fejn argumentaw li l-qafas legali applikabbli dak iż-żmien ma kienx jippermettilhom jitolbu li l-ordni titneħħa kompletament qabel jintemmu l-proċeduri kriminali.
Huma ddeskrivew din is-sitwazzjoni bħala waħda eċċessivament restrittiva u unilaterali.
F’Novembru tas-sena li għaddiet, il-Qorti fl-ewwel istanza kienet irrikonoxxiet li l-liġi ma kinitx tipprovdi rimedju ordinarju biex tintalab it-tneħħija tal-ordni.
Madankollu, kienet ikkonkludiet li dan waħdu ma kienx biżżejjed biex jiġi stabbilit ksur tad-drittijiet fundamentali.
Il-Qorti kienet osservat li l-appellanti ma ressqux provi konkreti li juru kif ir-restrizzjonijiet affettwawhom b’mod li jammonta għal ksur tad-drittijiet tagħhom.
Il-Qorti tirreferi għat-talbiet li kienu diġà ġew milqugħa
Fid-deċiżjoni tagħha, il-Qorti Kostituzzjonali tat importanza wkoll lix-xhieda tal-appellanti dwar l-ispejjeż li setgħu jħallsu minkejja l-iffriżar.
Robert Zammit kien qal li aktar flus kienu jgħinuh biex ilaħħaq mal-bżonnijiet tal-familja tiegħu. Madankollu, meta ġie mistoqsi dwar it-talbiet li kien għamel biex jinħelsu ċerti fondi, ammetta li dak li kien talab kien ingħatalu.
Schembri kien xehed li l-Qorti kienet awtorizzatu jkompli jħallas is-self tad-dar u l-polza tal-assigurazzjoni fuq ħajtu.
Huwa kien ilmenta, iżda, li ma xtaqx ikollu jagħmel rikors għal kull spiża li jkollu bżonn.
Il-Qorti fl-ewwel istanza, ippreseduta mill-Imħallef Giovanni Grixti, kienet osservat li ma setax jiġi konkluż li nkisru d-drittijiet ta’ Schembri meta huwa ma kienx għamel użu sħiħ mir-rimedji disponibbli għalih.
Il-Qorti Kostituzzjonali qablet ma’ din l-evalwazzjoni.
L-Imħallfin osservaw li d-diffikultajiet finanzjarji huma konsegwenza mistennija ta’ ordni ta’ ffriżar, iżda l-kwistjoni determinanti kienet jekk dawk id-diffikultajiet kinux tant serji li jagħmlu l-miżura sproporzjonata.
Skont il-Qorti, l-erba’ rġiel ma ppreżentawx provi li jistabbilixxu dan.
Għall-kuntrarju, il-Qorti nnotat li f’diversi okkażjonijiet huma kienu ressqu talbiet quddiem il-Qorti Kriminali u dawn kienu ġew milqugħa meta kien hemm ġustifikazzjoni.
Il-gravità tal-akkużi kienet fattur importanti
Il-Qorti Kostituzzjonali qieset ukoll is-serjetà tal-akkużi li qed jiffaċċjaw l-appellanti.
L-Imħallfin osservaw li, f’każ ta’ sejbien ta’ ħtija għal ħasil ta’ flus, l-akkużati jistgħu jiffaċċjaw mhux biss pieni ta’ priġunerija, iżda wkoll multi li jistgħu jilħqu €2.5 miljun għal kull persuna.
Il-Qorti eżaminat ukoll l-emendi leġiżlattivi introdotti fl-2024, li issa jippermettu kemm lill-Prosekuzzjoni kif ukoll lill-akkużati jitolbu lill-Qorti Kriminali tiddeċiedi dwar ordni ta’ ffriżar.
Madankollu, l-Imħallfin sostnew li l-fatt li l-liġi ġiet imtejba biex tipprovdi aktar salvagwardji ma jfissirx awtomatikament li s-sistema preċedenti kienet tikser id-drittijiet fundamentali.
Deċiżjoni differenti minn każ li Schembri kien rebaħ fl-2021
L-appellanti ppruvaw jistrieħu wkoll fuq sentenza kostituzzjonali preċedenti li kienet marret favur Schembri.
F’Settembru tal-2020, qabel ma tressaq kriminalment, l-Avukat Ġenerali kien kiseb ordni wiesgħa ta’ ffriżar li kienet tkopri l-assi ta’ Schembri u diversi kumpaniji u persuni oħra, b’kollox 91 entità u individwu.
Fl-2021, il-Qorti Kostituzzjonali kienet sabet li l-effett ta’ dik l-ordni fuq l-attività kummerċjali kien sproporzjonat, u kienet ordnat kumpens ta’ €300 lil kull wieħed mir-rikorrenti.
Madankollu, fil-kawża deċiża t-Tnejn, il-Qorti għamlitha ċara li ż-żewġ każijiet kienu jirrigwardaw dispożizzjonijiet legali differenti.
Filwaqt li l-każ preċedenti kien jittratta setgħat investigattivi, il-proċeduri attwali jirrigwardaw ordni imposta wara li tressqu akkużi kriminali.
Għaldaqstant, is-sentenza tal-2021 ma setgħetx tiġi applikata bl-istess mod.
Proċeduri kriminali oħra għadhom għaddejjin
Schembri jinsab ukoll suġġett għal ordnijiet oħra ta’ ffriżar tal-assi b’rabta mal-każ tal-Vitals u mal-proċeduri dwar 17 Black.
Fil-każ ta’ 17 Black, kienet ġiet imposta ordni ta’ ffriżar ta’ €12-il miljun meta tressqu l-akkużi s-sena li għaddiet.
Schembri qed jiċħad l-akkużi fiż-żewġ każijiet.
F’Lulju, il-Qorti Kriminali kienet awtorizzatu juża parti mis-salarju tiegħu minkejja l-ordni relatata ma’ 17 Black, iżda l-iffriżar innifsu baqa’ fis-seħħ.
Intant, il-proċeduri kriminali dwar il-każ ta’ Kasco u Progress Press għadhom għaddejjin.
F’April, il-Qorti Kriminali kienet ċaħdet argument tad-Difiża li l-akkużi kienu preskritti. Id-Difiża mistennija tappella minn dik id-deċiżjoni.
F’dawn il-proċeduri kostituzzjonali, l-Avukat Julian Farrugia deher għall-Uffiċċju tal-Avukat tal-Istat, filwaqt li l-avukati Mark Vassallo u Shawn Zammit irrappreżentaw lill-appellanti.
