Il-Qorti Kostituzzjonali ċaħdet kawża mressqa minn grupp ta’ ċittadini li sostnew li sofrew danni finanzjarji minħabba l-ftehim tal-Electrogas, u ddeċidiet li t-talbiet tagħhom ma jilħqux il-livell meħtieġ biex jitqiesu bħala ksur ta’ drittijiet fundamentali.
Il-kawża kienet ġiet ippreżentata fl-2021 minn numru ta’ persuni, fosthom attivisti u professjonisti, kontra l-Avukat tal-Istat, l-Enemalta u l-ARMS. Ir-rikorrenti argumentaw li l-arranġament bejn l-Enemalta u l-Electrogas żied spejjeż bla bżonn fil-provvista tal-gass, bil-konsegwenza li l-konsumaturi spiċċaw iħallsu aktar għall-elettriku.
Skont il-kawża, l-Enemalta setgħet tixtri l-gass direttament mingħand is-supplier Socar minflok permezz tal-Electrogas. Ir-rikorrenti sostnew li dan il-mudell ħoloq profitti favur interessi privati li eventwalment ġew riflessi fil-kontijiet tal-konsumaturi.
Il-grupp kien talab kumpens għad-danni allegati kif ukoll l-annullament tal-ftehimiet bejn l-Enemalta u l-Electrogas.
Madankollu, il-Qorti Kostituzzjonali, preseduta mill-Imħallef Mark Chetcuti flimkien mal-Imħallfin Anthony Ellul u Robert G. Mangion, ikkonkludiet li r-rikorrenti ma rnexxielhomx juru li kien jeżisti dritt protett mil-liġi li ġie miksur.
Fis-sentenza tagħha, il-qorti qalet li t-talba għal rifużjoni ta’ flus allegatament imħallsa żejda kienet ibbażata fuq aspettattiva jew tama, aktar milli fuq pussess eżistenti jew dritt legali konkret li jista’ jiġi protett taħt il-qafas tad-drittijiet fundamentali.
L-imħallfin irrimarkaw ukoll li t-tariffi tal-elettriku huma stabbiliti bil-liġi u osservaw li dawn naqsu wara l-bidliet introdotti fl-2014. Il-qorti nnutat ukoll li t-tariffi ma żdidux wara li daħal fis-seħħ il-ftehim tal-Electrogas.
Is-sentenza tgħid li ċ-ċittadini ma għandhomx dritt legali li jiggarantixxi li t-tariffi tal-elettriku jibqgħu l-istess jew li qatt ma jiżdiedu.
Ir-rikorrenti kienu wkoll ibbażaw parti sostanzjali mill-argument tagħhom fuq allegazzjonijiet ta’ korruzzjoni marbuta mal-proġett tal-Electrogas. Madankollu, il-qorti osservat li dawn l-allegazzjonijiet għadhom ma ġewx ippruvati u jiddependu fuq l-eżitu ta’ proċeduri ġudizzjarji oħra li għadhom pendenti, fosthom inkjesti maġisterjali u każijiet kriminali.
Il-qorti għamlet referenza wkoll għar-rapport tal-Awditur Ġenerali, li kien identifika nuqqasijiet fil-proċessi ta’ due diligence relatati mal-proġett, iżda ma kienx ikkonkluda li l-ftehim kien invalidu minħabba korruzzjoni.
Għaldaqstant, il-Qorti Kostituzzjonali ddeċidiet li t-talbiet imressqa mir-rikorrenti kienu ta’ natura kundizzjonali u ma setgħux jitqiesu bħala assi jew drittijiet protetti għall-finijiet ta’ rimedju kostituzzjonali.
Wara s-sentenza, Repubblika esprimiet diżappunt bid-deċiżjoni tal-qorti u sostniet li din ma tfissirx li dawk involuti fil-ftehim tal-Electrogas ġew eżonerati minn kwalunkwe responsabbiltà.
L-organizzazzjoni qalet li l-każ juri nuqqas fis-sistema legali Maltija, fejn persuni li jqisu ruħhom vittmi ta’ korruzzjoni fuq skala kbira jistgħu jsibuha diffiċli biex jiksbu rimedju effettiv quddiem il-qrati.
Repubblika għal darb’oħra appellat għal riformi legali sabiex vittmi ta’ korruzzjoni jkollhom aktar protezzjoni u aċċess għal kumpens adegwat fejn ikun meħtieġ.
