Il-Budget 2027 ma jippreżentax viżjoni fit-tul li tista’ tagħmel ir-riċerka xjentifika parti ċentrali mill-iżvilupp ekonomiku u soċjali ta’ Malta, skont il-Kamra tax-Xjentisti ta’ Malta.
Fi stqarrija maħruġa t-Tnejn waranofsinhar, il-Kamra esprimiet tħassib li l-miżuri mħabbra ma jindirizzawx problemi li ilhom jaffettwaw is-settur, fosthom in-nuqqas ta’ finanzjament fit-tul u l-inċertezza dwar il-futur professjonali tar-riċerkaturi.
L-għaqda sostniet li Malta ma tistax tibni sistema ta’ riċerka aktar b’saħħitha jekk dawk li jaħdmu f’dan il-qasam ma jkollhomx prospetti realistiċi li jiżviluppaw il-karriera tagħhom fil-pajjiż.
Malta tonfoq ferm inqas mill-medja Ewropea fir-riċerka
Il-Kamra ġibdet l-attenzjoni lejn id-differenza bejn l-investiment ta’ Malta fir-riċerka u l-iżvilupp u dak tal-bqija tal-Unjoni Ewropea.
Skont iċ-ċifri ċċitati mill-għaqda, Malta tinvesti madwar 0.6% tal-Prodott Domestiku Gross (PDG) fir-riċerka u l-iżvilupp, meta mqabbel ma’ medja Ewropea ta’ 2.26%.
Il-Kamra argumentat li din id-differenza ma tistax titnaqqas permezz ta’ inizjattivi iżolati, iżda teħtieġ investiment sostnut kemm mill-Gvern kif ukoll mis-settur privat.
Hija appellat għal miri ċari u pjan kredibbli li jistabbilixxi kif il-finanzjament għar-riċerka għandu jiżdied matul is-snin li ġejjin.
Tilqa’ €750,000 għal programm ġdid, iżda tqishom insuffiċjenti
Minkejja l-kritika tagħha, il-Kamra laqgħet l-allokazzjoni ta’ €750,000 għall-Programm ta’ Riċerka Transdixxiplinari.
L-għaqda qalet li din il-miżura tirrikonoxxi l-importanza li riċerkaturi minn oqsma differenti jaħdmu flimkien biex jindirizzaw sfidi kumplessi.
Madankollu, saħqet li l-ammont jibqa’ modest meta mqabbel mal-ħtieġa ġenerali ta’ aktar investiment fir-riċerka f’Malta.
Il-Kamra sostniet li l-finanzjament għandu jkun disponibbli għal perjodi itwal, sabiex il-proġetti jkunu jistgħu jiżviluppaw b’mod konsistenti u ma jiddependux fuq sejħiet għal fondi ta’ durata qasira.
Skontha, meta l-finanzjament ikun limitat għal ċikli qosra, ikun aktar diffiċli li jinżammu timijiet ta’ riċerka flimkien u li tinbena kompetenza speċjalizzata.
Inċertezza fil-karrieri qed tagħmilha diffiċli biex jinżammu r-riċerkaturi
Problema oħra identifikata mill-Kamra hija n-nuqqas ta’ stabbiltà fl-impjiegi marbuta mar-riċerka.
L-għaqda qalet li l-inċertezza dwar il-kontinwità tal-finanzjament u l-opportunitajiet ta’ impjieg tista’ twassal biex Malta titlef persuni b’ħiliet u esperjenza importanti.
Dan, skontha, mhux biss jolqot lir-riċerkaturi individwali, iżda jfixkel ukoll il-ħidma ta’ timijiet sħaħ u jillimita l-kapaċità tal-istituzzjonijiet li jiżviluppaw għarfien speċjalizzat.
Il-Kamra sostniet li l-Budget 2027 ma joffrix soluzzjonijiet adegwati għal dawn il-problemi, minkejja li kienet diġà qajmithom mal-awtoritajiet.
Kritika għall-miżuri li jolqtu ħaddiema minn barra l-UE
Il-Kamra esprimiet ukoll diżappunt dwar il-miżuri tal-Budget li jaffettwaw persuni ġejjin minn pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea.
Hija kkundannat politiki u retorika li, fil-fehma tagħha, jistgħu jkabbru r-rabja u r-riżentiment lejn persuni barranin li jagħtu kontribut lis-servizzi essenzjali, lill-ekonomija u lill-komunitajiet Maltin.
L-għaqda enfasizzat li r-riċerkaturi minn pajjiżi terzi għandhom sehem importanti fl-iżvilupp tas-settur xjentifiku f’Malta.
Dawn il-professjonisti, sostniet, iġibu magħhom għarfien speċjalizzat, ħiliet u kuntatti internazzjonali li jgħinu biex jissaħħu l-istituzzjonijiet lokali u l-proġetti ta’ riċerka.
Għalhekk, wissiet li ż-żieda fil-piżijiet finanzjarji u r-restrizzjonijiet fuq l-aċċess għal ċerti servizzi jistgħu jagħmluha aktar diffiċli għal Malta biex tattira u żżomm talent internazzjonali.
Appell għal strateġija fit-tul
Il-Kamra tax-Xjentisti appellat lill-Gvern biex jadotta strateġija komprensiva li tgħaqqad investiment akbar fir-riċerka ma’ opportunitajiet professjonali stabbli u trattament ġust għal dawk kollha li jikkontribwixxu għall-iżvilupp tal-pajjiż.
Hija sostniet li l-ambizzjoni li Malta jkollha ekonomija aktar produttiva u bbażata fuq l-għarfien trid tkun akkumpanjata minn investiment konkret fix-xjenza u fir-riċerka.
L-għaqda temmet billi enfasizzat li l-investiment fl-għarfien għandu jimxi id f’id mar-rispett lejn il-persuni li joħolquh.
