Souvenirs tal-Mulej

Minn Alexander Vella Gregory 
Kompożitur, Riċerkatur u Mużiċist 

Sakemm dan l-artiklu jasal għall-publikazzjoni, in-nirien tal-qilla u r-rabja li ħakmu d-deżert niexef li hi l-midja soċjali jkunu battew u sar biss ġamar. Is-Sibt 11 ta’ Lulju statwa ta’ ’l fuq minn 100 sena li tintrama għall-festa tal-Madonna tal-Karmnu tal-Belt tfarrket, allegatament vittma ta’ inċident minn gaj ta’ nies li kienu qed jaħdmu fuq film fi Pjazza San Ġorġ. 

Għal dawk li jafuni jiena mejda tal-qubbajd (hekk kif ġentilment ifakkruni sħabi). Jien imsaħħar mhux biss bir-ritwal u l-ispettaklu tal-festi, iżda bil-mod kif il-festi jitfgħu dawl fuq il-bnedmin. Jekk trid tifhem għalfejn in-nies taħseb kif taħseb, u tivvota kif tivvota, għalfejn isawru l-biżgħat tagħhom f’razziżmu bla rażan, u għalfejn huma indifferenti għall-isfidi kbar li għandna quddiemna – inżel sal-festa. 

Il-festi huma l-kejl li bih nistgħu nkejlu s-soċjetà li ngħixu fiha. Mhux ta’ b’xejn li l-politikanti jmorru bi ħġarhom sabiex jintgħoġbu ma’ dawn il-komunitajiet, mhux biss permezz ta’ għotjiet ta’ flus, iżda permezz ta’ wirjiet ftit dinjitużi quddiem ix-xbihat sagri. L-ironija li tara l-istess nies li tant kienu mqanqlin bil-qilla wara l-inċident tas-Sibt li għadda jieħdu b’idejn dawk li huma responsabbli għall-politika li wasslitna f’din is-stwazzjoni, ma tistax tiġi injorata. 

M’iniex se nagħmel tabirruħi li qed nitkellem f’isem il-komunità Beltija, wisq anqas dik tal-festi, jew li fadal minnhom. Li kieku dan l-inċident ġara 20 jew 30 sena ilu, din kienet tkun biss aħbar ċkejkna f’xi gazzetta. Fil-fatt, dan mhuwiex l-ewwel inċident ta’ dan it-tip – inċident simili qered statwa ta’ San Vinċenz Ferrer li kienet tintrama għall-festa ta’ San Duminku fil-Belt stess. Iżda dan kien meta l-Belt kienet belt, mhux attrazzjoni turistika. 

Ejjew inpoġġu saqajna mal-art: miljuni ta’ ewro ġew ippumpjati fil-Belt Valletta. Bini żdingat ġie rrestawrat, knejjes salvati, bini pubbliku mreġġa’ lura għall-pajjiż. Wieħed irid biss jara l-Palazz tal-Gran Mastri, il-Valletta Design Cluster, u s-Suq tal-Belt. Għandi x-xorti li naħdem f’wieħed minn dawn il-monumenti – l-investiment huwa reali u ġenwin. Miljuni ġew ukoll ippumpjati f’għaqdiet volontarji, fosthom dawk marbutin mal-festi, liema fondi salvawhom milli jagħlqu darba għal dejjem. Iżda meta tiżen kollox, xi rbaħna? 

Lura fl-2014 kont bdejt il-vjaġġ tiegħi għall-kisba tad-Dottorat. Għażilt li naħdem fuq il-Belt – hawn kelli quddiemi komunità li qed tinbidel, li f’daqqa waħda sabet ruħha fiċ-ċentru tal-attenzjoni internazzjonali permezz tal-Belt Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2018. Dak iż-żmien il-kelma ‘Valletta’ saret sinonima mal-‘kultura’. Saret ukoll marka tad-ditta – kulħadd ried biċċa mill-Belt. Wieħed mill-ewwel eżerċizzji kien li nintervista 100 ruħ li b’xi mod marbutin mal-Belt – imwielda, imrobbija jew jaħdmu fil-kapitali. Sakemm lestejt ir-riċerka fl-2018, nofshom kienu telqu mill-Belt darba għal dejjem. Il-Belt kienet qed tiġi żventrata.