Baġit 2027: lil hinn mill-ewro u ċ-ċenteżmi

Il-Baġit tal-2027 m’għandux jitqies biss bħala eżerċizzju finanzjarju li fih il-Gvern iħabbar kemm se jnaqqas mit-taxxi, kemm se jżid fil-benefiċċji u liema inċentivi se joffri lill-individwi u lin-negozji. Dawn huma elementi importanti, iżda baġit nazzjonali għandu jkun ukoll dikjarazzjoni ċara ta’ liema pajjiż irridu nibnu, liema prijoritajiet għandna bħala soċjetà u x’wirt se nħallu lill-ġenerazzjonijiet li ġejjin. 

F’pajjiż li qed jaffaċċja pressjonijiet dejjem akbar fuq l-infrastruttura, l-ambjent u l-kwalità tal-ħajja, ikun żball jekk id-dibattitu dwar il-Baġit jibqa’ ristrett għall-kalkoli ekonomiċi u għall-benefiċċji li jistgħu jitkejlu f’ewro. Il-prosperità mhijiex biss kemm ikollna flus fil-but, iżda wkoll il-kundizzjonijiet li fihom ngħixu, il-kwalità tas-servizzi pubbliċi u l-opportunitajiet li jkollhom uliedna. 

Huwa għalhekk li l-Baġit 2027 għandu jħares lil hinn mill-kontijiet tal-Gvern u jindirizza b’mod konkret il-kwistjonijiet li qed isawru s-soċjetà Maltija. 

Fuq il-front soċjali, il-Gvern għandu jara li l-għajnuna finanzjarja tilħaq lil dawk li verament jeħtiġuha. Dan ifisser aktar appoġġ għal familji li qed jitħabtu mal-għoli tal-ħajja, pensjonanti li jgħixu bi dħul limitat, persuni b’diżabilità u żgħażagħ li jsibuha diffiċli biex jiksbu saqaf fuq rashom. Miżuri dwar akkomodazzjoni affordabbli, proprjetajiet vojta u servizzi tas-saħħa mentali jkunu investiment dirett fil-koeżjoni soċjali. 

Il-Baġit għandu jħares ukoll lejn il-ħajja tax-xogħol. Mhux biżżejjed li l-ekonomija tikber jekk il-ħaddiema jibqgħu jaffaċċjaw pressjoni kontinwa, nuqqas ta’ bilanċ bejn ix-xogħol u l-familja u pagi li ma jirriflettux il-ħtiġijiet reali tagħhom. Għalhekk, proposti dwar kundizzjonijiet tax-xogħol aktar ġusti, ħinijiet flessibbli u taħriġ professjonali għandhom ikunu parti minn viżjoni ekonomika li tqiegħed lill-bniedem fiċ-ċentru.  

L-ambjent għandu jingħata importanza daqs il-finanzi pubbliċi. Malta ma tistax tkompli titkellem dwar il-kwalità tal-ħajja waqt li l-ispazji miftuħa qed jonqsu, it-traffiku qed jifga t-toroq u l-infrastruttura qed tħoss il-piż tal-iżvilupp kontinwu. 

Baġit serju għandu jalloka riżorsi għal trasport pubbliku aktar effiċjenti, rotot siguri għar-roti u l-mixi, enerġija rinnovabbli, effiċjenza enerġetika u l-protezzjoni tal-wirt naturali. Għandu wkoll jindirizza l-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma, kif ukoll l-investiment meħtieġ biex il-pajjiż ikun aktar reżiljenti għat-tibdil fil-klima. 

Is-sussidji fuq l-enerġija, li jipproteġu lill-familji u lin-negozji minn żidiet qawwija fil-prezzijiet, għandhom jiġu kkunsidrati flimkien ma’ investiment fit-tul. L-għan m’għandux ikun sempliċement li nkomplu nħallsu biex inżommu l-konsum għaddej, iżda li nnaqqsu d-dipendenza fuq l-enerġija importata u nippromovu konsum responsabbli.  

Fl-aħħar mill-aħħar, il-Baġit 2027 għandu juri wkoll jekk il-Gvern għandux il-kuraġġ jindirizza problemi strutturali minflok jipposponihom. Dan jinkludi ppjanar aħjar, infurzar aktar effettiv kontra l-abbużi, investiment fil-komunitajiet u aktar trasparenza dwar kif jintefqu l-flus pubbliċi. 

Kull proposta għandha tkun akkumpanjata minn objettivi ċari, skadenzi u indikaturi li bihom ikun jista’ jitkejjel is-suċċess tagħha. Mhux biżżejjed li proġett jitħabbar sena wara l-oħra; il-pubbliku għandu jkun jista’ jara xi nbidel fil-prattika. 

Il-Gvern għandu responsabbiltà li jmexxi l-ekonomija b’mod sostenibbli, iżda wkoll li jipproteġi l-ġid komuni. Dan jitlob bilanċ bejn it-tkabbir u l-kwalità tal-ħajja, bejn l-għajnuna immedjata u l-investiment fit-tul, u bejn l-interessi ekonomiċi u d-dritt taċ-ċittadini li jgħixu f’ambjent b’saħħtu. 

Il-kejl veru tal-Baġit 2027 mhux kemm se jħalli flus fil-but illum, iżda jekk hux se jagħmel lil Malta pajjiż aktar ġust, aktar nadif u aktar abitabbli għada. Għax baġit li ma jtejjibx il-ħajja tan-nies u ma jipproteġix il-futur tal-pajjiż jista’ jkun bilanċjat fuq il-karta, iżda finalment ikun falla l-aktar għan importanti tiegħu.