Logħba tan-numri fi ktieb tal-poeżija

Kważi kull xahar tista’ ssibni bilqiegħda fuq siġġu, jew jekk xortija ma tidħaqlix, mal-art fuq it-taraġ żonqri u jiżloq ta’ Strada Stretta, barra bar imsemmi wara wieħed mill-iżjed poeti importanti fl-istorja tal-bniedem, Rumi.  

L-ewwel Erbgħa ta’ kull xahar tinġabar komunità ta’ poeti u kittieba, ilkoll eċitati biex jaqsmu x’kitbu jew qraw dak ix-xahar. Wieħed mill-poeti li dejjem inkun ħerqana biex nisma’, kull darba li jinżel tarġa tarġa lejn il-mikrofonu, huwa Jacques Borg Barthet. Is-sena l-oħra ħabbar li fl-aħħar ippubblika l-ewwel antoloġija ta’ poeżiji tiegħu, li ilu jġemmagħhom għal dawn l-aħħar għaxar snin.  

Miktuba bl-Ingliż, l-antoloġija Eight Sixes (Kotba Calleja) hija odissea tal-emozzjonijiet u l-esperjenzi tal-ħajja, u jkopru l-imħabba, fl-eċitament u fl-ordinarjetà tagħha, il-qsim il-qalb, l-esperjenza ta’ ġenituri huma u jaraw ’l uliedhom jikbru, vjaġġi madwar id-dinja, u iżjed.  

Borg Barthet għandu pinna moderna u fl-istess waqt grazzjuża, li ġġiegħlek tintelaq f’baħar ta’ kliem iffjurit, iżda fl-istess waqt preċiż. Il-poeżiji tiegħu meqjusin u m’għandhomx kliem żejjed, iżda jesperimenta ħafna bil-forma mingħajr ma jkun superfiċjali.  

Spiss juża wkoll l-intertestwalità bħala għodda, fejn jislet xi linja minn xi biċċa letteratura barranija, u jużaha biex issaħħaħlu dak li jrid jgħid – xi kultant, dik il-linja tkun l-iżjed waħda b’saħħitha mis-silta kollha. 

Fl-opinjoni tiegħi, l-iżjed poeżija b’saħħitha hi dik li jiftaħ l-antoloġija biha – ‘What can I tell you about Jane”.  

"she had a way of entering a room  

with a smile that was more bravery  

than joy, these are things we sometimes know  

the body leaks truths all the time  

I was far from fluent yet I picked up  

something stirred but never said…”  

Hija poeżija intelliġenti dwar l-intimità, l-interpretazzjoni, u l-limitazzjonijiet fil-possibilità li ssir taf persuna oħra, persuna li tħobb. Il-poeta kapaċi joħroġ is-sottilitajiet tal-intimità, u kif in-nuqqas ta’ ftehim jew konoxxenza ta’ dak kollu li jgħaddi minn moħħ il-persuna l-oħra mhux evidenza tan-nuqqas tal-intimità, imma proprju proċess u parti minnha. Għoġobni l-użu tar-referenzi għal-lingwa u għall-partijiet tal-ġisem li jwasslu għall-komunikazzjoni, li jintużaw bħala metafori jew referenzi ghall-mis/komunikazzjoni.  

Għoġbitni ħafna wkoll ‘Counters’, fit-tieni kapitlu tal-ktieb, bl-isem ‘In which Sue and Frank clear the kitchen’. Hija poeżija sempliċi, fejn jitqiegħdu diversi oġġetti fuq il-bank tal-kċina, huma u jbattlu l-cupboards f’daqqa waħda: “apple blackening at the stalk… one chocolate all seemed too ashamed to eat… two jars each of jam… a diaspora of half-consumed packets of tea… oranges softening around constellations of white spores…”  

Għoġobni kif l-awtur, b’mod sottili, jimplika separazzjoni, bħal fil-frażi “two jars each of jam”. Jispiċċa l-poeżija b’referenza għal dokumentarju dwar l-arkitettura ta’ Jan Gehl - The Human Scale – ‘“we measure what we care about’, Frank says, so where is this inventory heading?” Hawnhekk il-poeta, li huwa wkoll perit, jgħaqqad iż-żewġ dinjiet tiegħu tal-arkitettura u l-poeżija, u jurina kif id-dinjiet huma relatati u mhux separati, u kollha jikkontribwixxu għal xulxin. L-aħħar mistoqsija turi direzzjoni ġdida: direzzjoni li trid tinsab wara kull separazzjoni jew tmiem. Però l-iżjed punt qawwi ta’ din il-poeżija hu t-turija tal-ordinarju fl-imħabba u t-tmiem tagħha, kif apparti l-emozzjonijiet drammatiċi li ġġib magħha l-imħabba, hemm ukoll l-element prattiku tat-tluq u tal-qsim tal-oġġetti akkumulati tul iż-żmien, li jimmanifestaw kemm f’oġġetti fiżiċi, iżda li jirrappreżentaw ukoll dawk intanġibbli bħall-memorji.  

Il-logħob bil-forma f’ħafna mill-poeżiji tiegħu huwa pjaċevoli, u mhux sfurzat. Il-poeta jħobb juża n-numri qishom puntini biex joħloq struttura fil-poeżija, minflok strofi. Pereżempju, fil-poeżija ‘Twenty questions’, fejn in-numri u l-mistoqsijiet abbinati magħhom joħolqu sens ta’ ansjeta, li tirrifletti l-menti tal-poeta f’nixxiegħa tal-ħsieb ta’ ansjetajiet, bħal moħħ bniedem anzjuż li jiġri minn ħaġa għal oħra.  

“3. How long before the summer heat oppresses the birds?... 

8. Do I hold on for too long / too little? 

9. Am I too serious / not serious enough?...”  

Naħseb li għandna nżommu ħarsitna fuq Borg Barthet u fuq ix-xogħol li għad baqagħlu joħroġ mill-pinna intelliġenti tiegħu, li kapaċi tevoka l-emozzjonijiet mhux suwed u bojod, iżda iżjed griżi tal-ħajja.