Ħames aħwa Farrugia lliberati mill-akkużi ta' kompliċità fl-iskandlu taż-żejt

Il-Qorti lliberat għal kollox lil ħames aħwa mill-akkużi ta' kompliċità f'korruzzjoni, wara li kkonkludiet li dawn ma kinux kompliċi fl-iskema ta' tixħim marbuta mal-kuntratti taż-żejt, li skont il-Qorti kienet tmexxiet b'mod sigriet minn ħuhom George Farrugia.

Minflok, il-Qorti ddeċidiet li l-ħames aħwa kienu huma stess vittmi tal-operat moħbi ta' George Farrugia, li allegatament kien qed iħallas tixħim lil uffiċjali ta' Enemalta bi skambju għal kuntratti ta' provvista taż-żejt. Dan l-iskandlu kien żvelat minn MaltaToday f'Jannar tal-2013.

Il-ħames aħwa, li kienu jservu bħala ko-diretturi tal-kumpanija tal-familja Power Plan Limited, kienu akkużati li appoġġjaw lil ħuhom George Farrugia – illum xhud tal-Istat – fl-allegat skema tiegħu biex iħallas tixħim lil uffiċjali għolja ta' Enemalta u tal-Mediterranean Offshore Bunkering Company Limited (MOBC) bejn l-2005 u s-snin ta' qabel.

Madankollu, f'sentenza estensiva ta' 76 paġna mogħtija t-Tnejn, il-Maġistrat Yana Micallef Stafrace ddeċidiet li l-prosekuzzjoni naqset milli tipprova l-akkużi tagħha.

Fis-sentenza, il-Qorti kienet partikolarment kritika dwar il-kredibilità tax-xhud ewlieni tal-prosekuzzjoni, George Farrugia, li kien ingħata maħfra presidenzjali fl-2013 sabiex jikxef dak li kien jaf dwar l-iskandlu. Il-Qorti ddeskriviet ix-xhieda tiegħu bħala waħda "evażiva" u nieqsa minn kwalunkwe konferma indipendenti.

Il-każ, li ilu għaddej minn Frar tal-2015, kien jinvolvi lill-aħwa Raymond, Antonio (Twanny), Salvu, Emanuel u Gaetano Farrugia. Dan huwa wieħed minn diversi proċeduri kriminali marbuta mal-allegata korruzzjoni fl-iskandlu taż-żejt ta' Enemalta, li wħud minnhom għadhom pendenti sal-lum.

Filwaqt li prosekuzzjonijiet kontra xi uffiċjali ta' Enemalta ma wasslux għal kundanni, il-kawżi prinċipali kontra l-eks Chairman ta' Enemalta Tancred Tabone, il-konsulent Frank Sammut u n-negozjanti Francis Portelli u Anthony Cassar għadhom pendenti aktar minn għaxar snin wara.

Bis-sentenza tal-lum, il-Qorti ordnat ukoll it-tneħħija tal-ordni ta' ffriżar fuq l-assi u l-proprjetajiet personali tal-ħames aħwa, li kienet ilha fis-seħħ mill-2015.

L-imperu tan-negozju tal-familja

Fis-snin disgħin, in-negozju tal-familja Farrugia, li kien beda minn missierhom taħt l-isem John's Garage, kiber u żviluppa f'grupp kummerċjali b'diversi kumpaniji.

Dan il-grupp kien jinkludi:

• John's Garage Limited, li kienet toffri servizzi ta' kiri ta' karozzi u trasport b'xufiera;
• John's Auto Care Limited, li kienet tispeċjalizza f'tiswijiet mekkaniċi, panel beating u żebgħa;
• Sundays Travel & Tourism Limited, fis-settur tat-turiżmu;
• J.F. Motors Limited, importatriċi tal-vetturi SsangYong u Daewoo;
• u Power Plan Limited, li kienet topera fis-settur tal-fjuwil u l-istazzjonijiet tal-petrol.

Filwaqt li kull wieħed mill-aħwa kien imexxi settur differenti tan-negozju, George Farrugia kien ingħata responsabbiltà kważi esklussiva fuq Power Plan Limited bħala Managing Director.

Skont ix-xhieda li semgħet il-Qorti, ir-rwol tal-aħwa l-oħra fi ħdan Power Plan kien limitat għall-funzjonijiet formali tagħhom bħala diretturi, filwaqt li George kien iżommhom 'il bogħod mill-operat relatat mat-tenders taż-żejt, il-kummissjonijiet, it-tranżazzjonijiet internazzjonali u r-relazzjonijiet mal-fornituri barranin.

B'differenza mill-kumpaniji l-oħra tal-grupp, fejn l-operat kien aktar viżibbli u faċli biex jiġi segwit, in-negozju ta' Power Plan kien jinvolvi aspetti kumplessi li, skont l-aħwa, George kien jikkontrolla waħdu.

L-investigazzjoni dwar l-iskandlu taż-żejt

L-investigazzjoni tal-Pulizija bdiet f'Jannar tal-2013 wara li ġew żvelati allegazzjonijiet ta' korruzzjoni fil-proċess tal-akkwist taż-żejt tqil minn Enemalta.

Ir-rapporti kienu jorbtu lill-membru tal-Fuel Oil Procurement Committee Frank Sammut ma' allegati ħlasijiet moħbija li kienu qed isiru minn Trafigura permezz ta' kont bankarju fl-Iżvizzera.

Meta George Farrugia sab ruħu fiċ-ċentru tal-investigazzjoni, huwa ngħata maħfra presidenzjali fl-10 ta' Frar 2013 biex jikxef dak kollu li kien jaf dwar l-allegat skema.

Fil-verżjoni tiegħu lill-investigaturi, George Farrugia allega li ħutu kienu konxji bis-sħiħ tal-arranġamenti kollha u li kienu approvaw il-ħlasijiet li, skont hu, kienu jsiru lil uffiċjali pubbliċi sabiex il-kumpanija tikseb kuntratti taż-żejt.

Huwa sostna li, bħala sħab fin-negozju, l-aħwa kienu "100% konxji" ta' dak kollu li kien qed isir.

"Kienu jafu kollox"

Meta xehed fil-Qorti, George Farrugia qal li l-ewwel allegat każ ta' tixħim beda fl-1996 meta Alfred Mallia, li dak iż-żmien kien imexxi d-diviżjoni tal-petroleum ta' Enemalta, talab kummissjoni sabiex jinħażen diesel tal-kumpanija Total fil-faċilità ta' Ħal Safi.

George qal li ma tax risposta immedjata lil Mallia u li mar jikkonsulta ma' ħutu.

Skont ix-xhieda tiegħu, huma qablu li seta' jimxi 'l quddiem bl-arranġament.

Meta ġie mistoqsi mill-Qorti eżattament ma' min tkellem, George wieġeb li "kienu jafu kollha", u sostna li s-suġġett kien ġie diskuss waqt laqgħat tal-bord, għalkemm ma setax jiftakar meta saru dawn il-laqgħat.

Huwa allega li l-kummissjoni kienet tinqasam bin-nofs bejn il-kumpanija u Mallia.

George Farrugia qal ukoll li aktar tard, meta Mallia spiċċa l-isptar wara inċident, beda jagħti l-flus lil Tarcisio Mifsud, li dak iż-żmien kien Kap tal-Finanzi ta' Enemalta.

Skont hu, Mifsud kien qallu li kien se jgħaddi s-sehem ta' Mallia.

Aktar tard, George Farrugia allega li estenda dawn l-arranġamenti wkoll għall-Mediterranean Offshore Bunkering Company (MOBC), fejn beda joħroġ fatturi għal "servizzi ta' konsulenza" permezz ta' Power Plan u aktar tard permezz tal-kumpanija Aikon Limited.

Sabiex jiffinanzja dawn il-ħlasijiet, George qal li kien jiġbed flus kontanti mill-kontijiet ta' Power Plan permezz ta' ċekkijiet "pay self" jew "cash".

Minħabba li dawn iċ-ċekkijiet kienu jeħtieġu żewġ firem, huwa qal li kien jitlob lil wieħed minn ħutu jiffirmahom miegħu.

George spjega li, fil-bidu, Raymond Farrugia kien l-aktar wieħed li kien jiffirma dawn iċ-ċekkijiet miegħu, filwaqt li aktar tard din ir-responsabbiltà kienet għaddiet għand Salvu Farrugia.

Il-kontijiet fl-Iżvizzera

George Farrugia qal ukoll li l-awditur tal-kumpanija beda jinkwieta dwar il-ġbid kontinwu ta' flus kontanti mingħajr dokumentazzjoni adegwata.

Huwa sostna li wara dawn it-twissijiet inħolqot il-kumpanija Aikon Limited fl-2004, flimkien ma' kont bankarju fil-bank Rothschild f'Ġinevra.

George ammetta li ma kienx kompletament trasparenti ma' ħutu.

Qal li parti mill-flus bdiet tgħaddi minn Aikon minflok minn Power Plan, iżda sostna li ħutu kienu jafu li kien qed isiru pagamenti lil ċerti persuni, anke jekk il-flus ma kinux għadhom joħorġu direttament mill-kontijiet ta' Power Plan.

Bejn l-2003 u l-2005, George Farrugia qal li l-allegati pagamenti komplew ukoll matul iż-żmien meta Tancred Tabone kien Chairman ta' Enemalta u tal-MOBC.

Huwa allega li matul dawk is-snin saru diversi pagamenti fi flus kontanti u anke pagamenti oħra marbuta ma' kuntratti taż-żejt.

"Kien qed jisraqna bla ma konna nafu"

Il-ħames aħwa Farrugia ċaħdu kategorikament li qatt kienu jafu bl-allegat skema ta' tixħim u qalu lill-Qorti li George Farrugia kien iżommhom kompletament fid-dlam dwar dak li kien qed jiġri fi ħdan Power Plan.

Emanuel Farrugia xehed li kien jiddedika l-ħin kollu tiegħu għan-negozju tat-taxis u s-servizzi bix-xufiera u li qatt ma kellu x'jaqsam mal-operat relatat maż-żejt.

Huwa rrakkonta li kull darba li l-aħwa kienu jippruvaw jiddiskutu l-operat ta' Power Plan waqt il-laqgħat tal-grupp, George kien jevita s-suġġett jew ibiddel il-konversazzjoni.

Emanuel qal li lanqas biss kien jaf kemm kien jinbiegħ tank żejt jew kemm kienet qed tagħmel negozju l-kumpanija.

Min-naħa tiegħu, Salvu Farrugia qal li George kien kontinwament inaqqas mill-importanza tan-negozju taż-żejt u kien jgħidlu li t-tenders ta' Enemalta kienu "mimlijin klieb il-baħar" u li ma kien hemm l-ebda ċans li jidħlu għalihom.

Meta mistoqsi dwar iċ-ċekkijiet "pay self" li kienu jġorru l-firma tiegħu, Salvu spjega li kien jafda lil ħuh kompletament.

Huwa qal li George kien jitlobu jiffirma diversi ċekkijiet vojta sabiex, jekk ikollu bżonn jagħmel xi ħlas, ikun jista' jużahom mingħajr dewmien.

"Idejjem fdajtu u qatt ma staqsejtu għaliex kellu bżonnhom," qal Salvu fix-xhieda tiegħu.

Raymond Farrugia, li kien imexxi l-grupp sal-2009, qal li George kien dejjem "okkupat wisq" biex jagħti rendikont finanzjarju jew jaqsam informazzjoni dwar l-operat ta' Power Plan.

Skont Raymond, il-laqgħat tal-kumpanija kienu jispiċċaw mingħajr ma qatt jiġu diskussi l-finanzi jew it-tenders relatati maż-żejt.

Huwa ddeskriva n-negozju ta' George bħala "black box", jiġifieri qasam li ħadd mill-aħwa ma kellu aċċess għalih.

Kif ġiet skoperta l-allegata frodi

Il-Qorti semgħet ukoll kif il-familja skopriet l-allegat operat sigriet ta' George Farrugia fl-2010, tliet snin qabel ma faqqa' l-iskandlu fil-pubbliku.

Meta George kien l-Afrika t'Isfel biex isegwi t-Tazza tad-Dinja tal-FIFA, in-neputi tiegħu flimkien mal-konsulent korporattiv Anthony Debono bdew janalizzaw is-server tal-kumpanija bħala parti minn eżerċizzju ta' ristrutturar.

Skont ix-xhieda tagħhom, malajr innutaw diskrepanzi bejn il-kwantità taż-żejt li kienet qed tinħareġ u dak li kien qed jiġi fatturat fil-kotba tal-kumpanija.

Aktar tard sabu wkoll fattura li dehret identika għal dik ta' Power Plan, iżda kienet maħruġa f'isem Aikon Limited u kienet tinkludi dettalji ta' kont bankarju fl-Iżvizzera.

L-investigazzjoni interna li saret wara wasslet biex instabet sistema parallela ta' fatturazzjoni li allegatament kienet ilha tintuża għal snin.

Skont ix-xhieda, għal kull fattura uffiċjali ta' Power Plan kien hemm diversi fatturi oħra maħruġa permezz ta' Aikon Limited.

Il-Qorti semgħet ukoll allegazzjonijiet dwar stil ta' ħajja lussuż li George Farrugia kien qed jgħix matul dak il-perjodu, fosthom xiri ta' karozzi klassiċi, proprjetajiet u vjaġġi għaljin, li skont il-familja ma setgħux jiġu spjegati bid-dħul magħruf tiegħu.

Wara dawn l-iskoperti, il-ħames aħwa kkonfrontaw lil George Farrugia u talbuh jirriżenja immedjatament mill-kumpanija.

Sussegwentement fetħu kawża ċivili kontrih, fejn talbu madwar €7 miljun f'danni allegatament ikkawżati lill-grupp kummerċjali.

L-aħwa sostnew ukoll li kienu saru jafu bl-allegazzjonijiet ta' tixħim biss meta dawn ġew żvelati fil-midja u aktar tard permezz tal-proċeduri kriminali.

Il-karozza SsangYong u allegazzjonijiet oħra

Il-prosekuzzjoni kienet allegat ukoll li l-aħwa Farrugia kienu involuti f'allegat tixħim lil Frank Sammut, uffiċjal tal-Mediterranean Offshore Bunkering Company (MOBC), permezz ta' vettura SsangYong Korando ħamra, li allegatament kienet ingħatatlu mingħajr ħlas.

Madankollu, meta Frank Sammut xehed fil-Qorti, huwa ppreżenta sitt irċevuti oriġinali tal-VAT u ftehim ta' hire purchase li, skont hu, juru li l-vettura kienet inxtrat u tħallset minnu stess.

Sammut qal li kien għamel il-pagamenti direttament lil George Farrugia, u b'hekk ċaħad il-verżjoni tal-prosekuzzjoni li l-vettura kienet rigal jew forma ta' tixħim.

Il-Qorti semgħet ukoll dwar arloġġ tradizzjonali Malti li kien ingħata bħala rigal lill-eks Ministru tal-Finanzi Tonio Fenech. Madankollu, waqt il-proċess ħareġ li l-arloġġ kien sar mill-mara ta' Raymond Farrugia u li l-kwistjoni kienet tirrigwarda l-mod kif kienu tħallsu l-materjali tiegħu.

Il-Qorti tiddubita mill-kredibilità ta' George Farrugia

Fis-sentenza tagħha, il-Maġistrat Yana Micallef Stafrace osservat li l-każ tal-prosekuzzjoni kien jiddependi kważi kompletament fuq ix-xhieda ta' George Farrugia.

Hija qalet li x-xhud deher "selettiv" f'dak li għażel li jirrakkonta.

Il-Qorti nnutat li George kien jagħti dettalji estensivi dwar ċerti fatti, iżda mbagħad ma kienx jiftakar elementi kruċjali.

Bħala eżempju, il-Maġistrat irrimarkat li George sostna li kien hemm awditur li wissieh biex ma jibqax jiġbed flus permezz ta' ċekkijiet "pay self" jew "pay cash", iżda meta ġie mistoqsi ma setax jiftakar l-isem tal-awditur jew tal-accountant li allegatament kien tah dak il-parir.

Il-Qorti qalet li dan kien iqajjem dubji serji dwar l-affidabbiltà tax-xhieda tiegħu.

Ma ġietx ippruvata "common design"

Fis-sentenza tagħha, il-Qorti spjegat li sabiex persuna tinstab ħatja ta' kompliċità, il-prosekuzzjoni trid tipprova lil hinn minn kull dubju raġonevoli li kien hemm "common design", jiġifieri intenzjoni kriminali komuni bejn il-kompliċi allegat u l-awtur prinċipali tar-reat.

Skont il-Maġistrat, il-prosekuzzjoni naqset milli tipprova dan.

L-ewwel nett, il-Qorti qalet li l-verżjoni ta' George Farrugia ma kienet sostnuta minn ebda prova indipendenti.

Barra minn hekk, minkejja li l-maħfra presidenzjali kienet tobbligah jikkopera bis-sħiħ, George Farrugia qatt ma ppreżenta l-kontijiet bankarji Żvizzeri li setgħu juru b'mod ċar il-moviment tal-flus.

It-tieni nett, il-Qorti osservat li ma tressqet l-ebda prova li l-ħames aħwa qatt iltaqgħu jew kellhom kuntatt mal-uffiċjali li George allega li kien qed iħallas.

It-tielet nett, il-Qorti aċċettat ix-xhieda li l-aħwa kienu joperaw fuq livell għoli ta' fiduċja bejnithom bħala aħwa.

Il-Maġistrat qalet li, għalkemm l-iffirmar ta' ċekkijiet vojta kien prattika ħażina u negliġenti minn perspettiva korporattiva, dan waħdu ma kienx biżżejjed biex jipprova intenzjoni kriminali.

Il-Qorti kkritikat ukoll lill-prosekuzzjoni talli ma ressqitx xhieda importanti li setgħu jitfgħu aktar dawl fuq il-każ, fosthom rappreżentanti ta' Trafigura u l-konsulent Anthony Debono, minkejja li l-proċeduri ilhom għaddejjin għal snin twal.

Semmiet ukoll li uffiċjali pubbliċi li George Farrugia allega li kien xaħħam, fosthom Tarcisio Mifsud u Ray Ferris, kienu diġà ġew illiberati minn akkużi simili fi proċeduri oħra.

Il-konklużjoni

Fid-dawl ta' dawn il-konklużjonijiet, il-Qorti lliberat kompletament lil Raymond, Antonio (Twanny), Salvu, Emanuel u Gaetano Farrugia mill-akkużi kollha ta' kompliċità fil-korruzzjoni.

Fl-istess sentenza ġie ordnat ukoll li jitneħħa l-ordni ta' ffriżar fuq il-proprjetà u l-assi tagħhom, li kien ilu fis-seħħ mill-2015.

L-aħwa Farrugia kienu rrappreżentati mill-avukati Joe Giglio u David Farrugia Sacco.