Gruppi ambjentali u ta’ residenti wissew li l-imwejjed u s-siġġijiet fuq il-bankini pubbliċi m’għandhomx jitqiesu bħala dritt, filwaqt li kkritikaw l-approċċ tal-gvern fil-ġestjoni tal-catering fuq barra fi spazji pubbliċi.
F’dikjarazzjoni konġunta, Flimkien għal Ambjent Aħjar, Marsaskala Residents Network, Moviment Graffitti, Residenti Beltin, Residenti Mellieħin u s-Sliema Residents Association qalu li l-ingaġġ ta’ kumpanija privata biex tfassal master plans għar-“riallokazzjoni” tal-imwejjed u s-siġġijiet jirriskja li “jinnormalizza suppożizzjoni aktar profonda u aktar inkwetanti li l-użu kummerċjali privat tal-ispazju pubbliku huwa dritt awtomatiku”.
Il-gruppi kienu qed jirreaġixxu għall-intervent riċenti tal-Ombudsman dwar l-ostruzzjoni tal-bankini pubbliċi bl-imwejjed u s-siġġijiet, li qalu li jirrifletti “realtà li r-residenti u s-soċjetà ċivili ilhom sfurzati jġarrbu għal snin sħaħ”.
Qalu li dak li darba kien eċċezzjoni “gradwalment sar intitolament”, bil-bars, ristoranti u takeaways dejjem aktar jassumu li għandhom id-dritt jokkupaw il-bankini pubbliċi b’pjattaformi, għamara, heaters, tagħmir tar-ristoranti, barrieri, sinjali u mużiċisti, “irrispettivament mill-kuntest jew mill-impatt”.
“Din il-bidla daħlet bil-mod u fis-skiet, mingħajr kunsens demokratiku, u kważi dejjem għad-detriment tal-mixi u r-residenti,” tgħid id-dikjarazzjoni.
L-organizzazzjonijiet qalu li l-problema mhijiex nuqqas ta’ ppjanar, iżda l-aċċettazzjoni ta’ approċċ ta’ politika li jittratta l-ispazju pubbliku bħala xi ħaġa li n-negozji għandhom id-dritt jaħtfu.
“Is-suġġeriment li l-Istat issa għandu jonfoq fondi pubbliċi sostanzjali biex jippjana kif operaturi privati jistgħu jokkupaw b’mod aktar effiċjenti art pubblika mhux biss inġust, iżda wkoll insultanti għall-pubbliku u profondament żbaljat,” qalu.
Qalu li l-bankini, it-toroq u l-pjazez pubbliċi “mhumiex żoni residwi li qed jistennew li jimtlew, u lanqas kumpens għal attività kummerċjali”, u żiedu li dawn l-ispazji jeżistu “l-ewwel u qabel kollox biex jaqdu lill-pubbliku”.
L-invażjonijiet li ġew permessi matul l-emerġenza tal-Covid-19 ingħataw “bil-fehim li kienet arranġament temporanju” u issa għandhom jerġgħu jiġu rritornati lill-qasam pubbliku “mingħajr dewmien”, qalu l-gruppi.
Huma kkritikaw ukoll kull approċċ ta’ politika li jibda mill-premessa li l-imwejjed u s-siġġijiet iridu jiġu akkomodati minflok ma jiġu mistoqsija, u qalu li dan “jimmina” l-prinċipju li l-ispazju pubbliku għandu jiġi protett għall-użu pubbliku.
L-NGOs qalu li kull diskussjoni serja dwar l-ippjanar urban, il-protezzjoni tal-wirt, is-sostenibbiltà u l-kwalità tal-ħajja trid tinkludi lis-soċjetà ċivili u lill-organizzazzjonijiet tar-residenti. “Il-parteċipazzjoni tagħhom mhijiex korteżija, u lanqas konċessjoni politika; hija neċessità demokratika, legali u prattika stipulata kemm mill-UE kif ukoll mill-UNESCO,” qalet id-dikjarazzjoni.
Il-gruppi qalu li r-riforma għandha tibda billi terġa’ tafferma li “l-ispazju pubbliku huwa pubbliku” u għandu jiġi protett, aktar milli mfassal mill-ġdid biex jassorbi invażjoni kontinwa.
“L-ispazju pubbliku mhuwiex privileġġ li jiġi nnegozjat. Huwa dritt bażiku,” tgħid id-dikjarazzjoni.
Id-dikjarazzjoni kienet iffirmata minn Flimkien għal Ambjent Aħjar, Marsaskala Residents Network, Moviment Graffitti, Residenti Beltin, Residenti Mellieħin u s-Sliema Residents Association.
