EDITORJAL | Art industrijali f’Malta: Wasal iż-żmien għal riforma ġusta u trasparenti

L-ekonomija Maltija u Għawdxija ma tistax tibqa’ tikber jekk iż-żoni industrijali, il-proprjetajiet industrijali u l-art allokata għall-investiment jibqgħu mwaħħlin f’ċirku ta’ tilwim legali, deċiżjonijiet amministrattivi kumplessi u nuqqas ta’ prevedibbiltà. Filwaqt li huwa essenzjali li l-Gvern jipproteġi l-interess pubbliku u l-ġid komuni, huwa daqstant importanti li jinħoloq qafas ġust, trasparenti u effiċjenti li jagħti ċertezza kemm lill-industrija lokali kif ukoll lill-investituri barranin. 

Diversi każijiet quddiem il-qrati juru kemm il-ġestjoni tal-proprjetà industrijali hija suġġett sensittiv. Il-kawża Schembri Barbros Limited vs Malta Industrial Parks Ltd (illum INDIS Malta Ltd), deċiża mill-Qorti tal-Appell fl-2021, turi kif tilwim dwar kirjiet, obbligi kuntrattwali u amministrazzjoni ta’ proprjetà pubblika jista’ jdum snin qabel jasal għal konklużjoni. 

Aktar riċenti, INDIS Malta fetħet diversi proċeduri quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera sabiex tikseb il-vakanza ta’ fabbriki f’oqsma industrijali fil-Marsa, Ħal Luqa u x-Xewkija, fosthom il-kawżi kontra Printline Quality Printers Ltd, Laga Company Ltd u Yes We Can Ltd. Dawn il-proċeduri juru li l-awtorità qed taffaċċja sitwazzjonijiet fejn proprjetà pubblika tibqa’ okkupata minkejja allegat nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjonijiet tal-kirja jew ta’ ħlasijiet dovuti. 

Bl-istess mod, il-kontroversja marbuta mal-Mediterranean Maritime Hub fil-Marsa, li wasslet għal diversi proċeduri legali bejn il-konċessjonarji, il-Gvern u INDIS Malta, uriet kemm deċiżjonijiet meħuda snin ilu jistgħu jkomplu jorbtu lill-Istat permezz ta’ obbligi kuntrattwali u kawżi kumplessi. Dan huwa eżempju ċar ta’ kif il-Gvern, anke meta jkun jixtieq jintervjeni biex jiffaċilita investiment ġdid, irid jimxi skont il-kuntratti eżistenti, id-deċiżjonijiet tal-qrati u l-prinċipji tas-saltna tad-dritt. 

Dan kollu jindika l-ħtieġa għal riforma li ma tnaqqasx il-protezzjoni legali, iżda li tagħmel is-sistema aktar prevedibbli u effiċjenti. Jeħtieġ qafas regolatorju li jippermetti lill-Istat jirkupra aktar malajr proprjetà industrijali li ma tkunx qed tintuża skont il-ftehim, jerġa’ jqegħedha fis-suq b’mod trasparenti, u fl-istess ħin jipprovdi ċertezza legali lill-investituri serji, kemm Maltin kif ukoll barranin.  

L-għan għandu jkun wieħed: li kull metru kwadru ta’ art industrijali pubblika jintuża għall-ħolqien tal-ġid, tal-impjiegi u tal-kompetittività, filwaqt li jiġu rispettati d-drittijiet ta’ kulħadd u s-sentenzi tal-qrati. 

Ikun żball li wieħed jaħseb li l-problema hija biss amministrattiva. Il-Gvern ħafna drabi jsib idejh marbuta bejn obbligi legali, sentenzi tal-qrati, drittijiet kuntrattwali eżistenti, regoli tal-ippjanar u l-ħtieġa li jiġi evitat trattament diskriminatorju bejn investitur u ieħor. 

Madankollu, Malta ma tistax taffordja li titlef opportunitajiet ta’ investiment minħabba nuqqas ta’ spazju adegwat jew minħabba proċessi li jdumu wisq. Pajjiżi kompetituri qed joffru siti industrijali moderni, infrastruttura effiċjenti u proċeduri aktar prevedibbli. Jekk irridu nibqgħu nattiraw manifattura avvanzata, servizzi ta’ valur miżjud u industriji innovattivi, irridu niżguraw li l-art industrijali tintuża bl-aħjar mod possibbli u li proprjetajiet li ilhom vojta jew sottoutilizzati jiġu rriġenerati b’mod responsabbli. 

Ir-regolamentazzjoni m’għandhiex tkun sinonima ma’ burokrazija żejda. Għandha tfisser regoli ċari, infurzati b’mod ugwali għal kulħadd, bi proċessi trasparenti u deċiżjonijiet f’waqthom. Investitur serju ma jfittixx privileġġi; ifittex ċertezza legali, kompetizzjoni ġusta u amministrazzjoni effiċjenti. 

L-isfida għal Malta u Għawdex hija li jintlaħaq bilanċ bejn il-protezzjoni tal-proprjetà pubblika, ir-rispett lejn is-saltna tad-dritt u l-ħolqien ta’ ambjent li jkompli jattira investiment sostenibbli. Dan mhux biss isaħħaħ il-kompetittività tal-pajjiż, iżda joħloq impjiegi ta’ kwalità u jiżgura li ż-żoni industrijali jibqgħu mutur ewlieni tal-iżvilupp ekonomiku fis-snin li ġejjin.