Il-komunità kreattiva f’Malta laqtet b’reazzjoni qawwija kontra d-deċiżjoni tal-PBS li jipproduċi l-vidjo mużikali ta’ I Believe ta’ Eliza Borg permezz ta’ intelliġenza artifiċjali ġenerattiva. F’ittra ffirmata minn aktar minn 220 artist u organizzazzjoni, il-gruppi qalu li l-għażla tal-broadcaster nazzjonali timmina s-settur kreattiv Malti.
L-ittra wasslet inqas minn xahar wara li Solidarjetà u l-Malta Entertainment Industry and Arts Association (MEIA) wissew dwar il-perikli u l-abbuż potenzjali tal-AI fuq stazzjonijiet tat-televiżjoni, u anki stednu lill-PBS għal djalogu. Iżda minflok ma daħal fi ftehim jew konsultazzjoni, il-PBS għażel metodu ta’ produzzjoni li, skont dawn l-entitajiet, jinjorahom kompletament.
Ir-rappreżentanti tas-settur kreattiv iddeskrivew il-vidjo bħala wieħed “derivattiv kemm viżivament kif ukoll narrattivament”, u sostnew li l-użu tal-AI neħħa kull ċans għal koreografi, żeffiena, disinjaturi tal-kostumi, diretturi, ċinematografi, atturi, animaturi, mużiċisti u artisti tal-VFX Maltin li joħolqu prodott awtentiku.
“Malta għandha talent biżżejjed u abbundanti. Li tgħaddi minnhom għal produzzjoni li tiddependi fuq AI hija insult,” kitbu l-artisti.
Il-gruppi żiedu li, apparti milli tnaqqas il-kwalità artistika, id-deċiżjoni tfisser li l-pubbliku li jħallas it-taxxi qed jingħata prodott li ma jirriflettix il-valur jew il-potenzjal tal-ħaddiema Maltin, speċjalment meta l-broadcaster għandu rwol ewlieni fil-promozzjoni u żvilupp tal-kreattività lokali.
“Meta trid l-kwalità, Malta kapaċi” – l-eżempju ta’ Serving
B’referenza għall-aspettazzjoni li l-PBS għandu jservi ta’ pjattaforma għall-aqwa talent lokali, l-ittra semmiet il-vidjo ta’ Serving ta’ Miriana Conte – dirett minn Steven Levi Vella u miġbud minn Clive Brinca – li reċentement ġie nnominat għall-aqwa vidjo mużikali fl-ESC Awards. Dan, qalu, huwa prova ċara li l-industrija kreattiva Maltija kapaċi toħloq prodotti ta’ livell għoli meta tingħata l-opportunità.
Tħassib dwar ix-xejra li l-AI qed tieħu post il-ħaddiema
L-organizzazzjonijiet sostnew li l-użu tal-AI f’Malta qed isir tendenza perikoluża, f’kuntrast mal-pajjiżi oħra li diġà poġġew regolamenti rigorużi biex jipproteġu impjiegi u l-istandards kulturali.
Filwaqt li rrikonoxxew li teknoloġija tista’ tgħin fl-innovazzjoni artistika, enfasizzaw li dan qatt m’għandu jsir “b’sagrifiċċju tal-għajxien tal-ħaddiema”.
Innotaw ukoll li anki artisti bħall-istess Eliza Borg jistgħu jsiru vittmi tal-abbuż tal-AI, b’referenza għal kawżi pendenti barra minn Malta kontra kumpaniji bħal OpenAI, Microsoft, Stability AI, Anthropic, Udio u Suno, li qed jiġu akkużati li pprattikaw taħriġ fuq materjal protett bil-copyright mingħajr permess.
“PBS għandu r-riżorsi biex juża l-bniedem, mhux l-AI”
Bħala xandir nazzjonali li għandu mezzi finanzjarji u responsabbiltà pubblika, il-PBS kien imistenni jimpjega kreattivi Maltin biex jipproduċi vidjo ta’ livell għoli, sostnew il-gruppi. Minflok, għażel prodott li huma ddeskrivew bħala “ta’ kwalità baxxa”, “iġġenerat bl-AI” .
L-organizzazzjonijiet appellaw lill-PBS biex jidħol f’djalogu serju u trasparenti ma’ Solidarjetà, MEIA u l-ħaddiema kreattivi sabiex jiġu stabbiliti linji gwida ċari li jiggarantixxu li l-AI ma tissostitwixxix il-ħaddiem u ma tnaqqasx l-istandards artistiċi.
Fl-aħħar nett, saħqu li hekk kif Malta qed tinvesti aktar fl-AI, hemm bżonn li l-ħaddiema ma jiġux imwarrba. Huma appellaw lill-awtoritajiet biex jiltaqgħu urġentement mal-artisti, il-professjonisti u l-partijiet interessati sabiex jinħolqu qafas regolatorji li jipproteġu l-impjiegi u l-integrità tal-ħidma kulturali Maltija.
Jaelle Borg hija studenta fit-tieni sena tal-kriminoloġija
