Rapport mill-Civil Liberties Union for Europe (Liberties) wera tħassib serju dwar kif Malta qed tirrispetta u tipproteġi l-libertà tal-istampa, speċjalment fir-rigward tal-ġlieda kontra l-abbużi minn kawżi SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation). Skont dan ir-rapport, minkejja li Malta kienet l-ewwel stat membru fl-UE li daħħal id-Direttiva kontra l-SLAPPs fil-liġi nazzjonali, għadha lura f’ħafna aspetti essenzjali.
Dan huwa r-raba’ rapport annwali mill-Liberties li jevalwa l-istat tal-libertà tal-midja f’21 stat membru tal-Unjoni Ewropea, inkluż Malta. Ir-rapport janalizza diversi oqsma ewlenin fosthom il-pluralità tal-midja, is-sikurezza tal-ġurnalisti, u d-dritt għal espressjoni u informazzjoni.
Għalkemm il-pass ta’ Malta biex tittrasponi d-Direttiva Anti-SLAPP kien pass importanti, Liberties jinnota “nuqqasijiet gravi” li jnaqqsu l-effettività tal-liġi. Il-rapport jikkwota l-ittra li f’Awwissu 2024, diversi għaqdiet tas-soċjetà ċivili, fosthom il-Fondazzjoni Daphne Caruana Galizia, bagħtu lill-Prim Ministru u lill-Ministru tal-Ġustizzja biex jenfasizzaw dawn in-nuqqasijiet. Madankollu, skont ir-rapport, ma rċevew l-ebda risposta u ma ġewx ikkonsultati qabel l-approvazzjoni finali tal-liġi.
Liberties jindirizza wkoll il-konċentrazzjoni qawwija tal-pussess tal-midja f’Malta, b’mod partikolari l-fatt li l-istazzjonijiet ewlenin huma marbuta direttament mal-partiti politiċi. Dan, jgħid ir-rapport, ipoġġi sfida diretta għall-pluralità tal-midja f’pajjiżna.
L-istazzjon nazzjonali, il-Public Broadcasting Service (PBS), mhux eskluż mill-kritika. Ir-rapport jiddeskrivih bħala mezz li ma jistax jitqies ħieles minn influwenza politika, b’kontenut li spiss juri preġudizzju favur il-partit fil-gvern.
Liberties jenfasizza wkoll il-bżonn li l-ġurnalisti f’Malta jkunu protetti minn attakki, inklużi dawk verbali. Fosthom jissemma każ fejn il-Prim Ministru Robert Abela akkuża ġurnalisti li qed jaħdmu “għall-istabbiliment”, kummenti li wasslu lill-Istitut tal-Ġurnalisti Maltin biex joħroġ stqarrija bil-kundanna. Dawn id-dikjarazzjonijiet jistgħu jkunu perikolużi u jġibu magħhom tnaqqis fil-fiduċja lejn il-midja u riskju għas-sikurezza ta’ dawk li jaħdmu fiha.
Aspett ieħor importanti li jpoġġi l-rapport hu n-nuqqas ta’ implimentazzjoni sħiħa tar-rakkomandazzjonijiet tal-inkjesta pubblika dwar l-assassinju ta’ Daphne Caruana Galizia. Skont Liberties, dan in-nuqqas jibqa’ xkiel għas-serjetà u l-kredibbiltà ta’ kwalunkwe riforma fil-qasam tal-midja.
Fl-aħħar nett, ir-rapport isejjaħ għal implimentazzjoni sħiħa u ġenwina tal-Att Ewropew dwar il-Libertà tal-Midja (EMFA), li għandu l-għan li jindirizza ħafna mill-isfidi identifikati fil-pajjiżi membri.
F’sintesi, Liberties jikkonkludi li Malta għandha bżonn tagħmel riformi profondi biex tilħaq l-istandards Ewropej f’dak li għandu x’jaqsam mal-libertà tal-istampa u l-pluralità tal-midja.
.png)
