Il-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili ordnat lill-Avukat Ġenerali jirrevedi d-deċiżjoni li ma jitressqux akkużi kriminali kontra care worker tal-Isptar Monte Carmeli li kien akkużat li stupra mara ta’ 22 sena fl-appartament tagħha f’San Pawl il-Baħar f’April tal-2022.
Fis-sentenza mogħtija nhar it-Tnejn mill-Imħallef Mark Simiana, il-Qorti ddikjarat li d-deċiżjoni tal-Avukat Ġenerali kienet “nulla, invalida u mingħajr effett”, filwaqt li enfasizzat li s-skiet jew nuqqas ta’ reżistenza qatt ma jistgħu jitqiesu bħala kunsens.
Il-Każ ta’ Emma Agius
Emma Agius kienet fetħet kawża kontra l-Avukat Ġenerali wara li ttieħdet id-deċiżjoni li ma ssirx prosekuzzjoni kontra Noel Busuttil, care worker li kienet iltaqgħet miegħu waqt li kienet qed tirċievi kura fl-Isptar Monte Carmeli.
Agius, li tbati minn Borderline Personality Disorder, kienet qalet li wara li ħarġet mill-isptar, Busuttil kien bagħtilha friend request fuq Facebook u beda jżomm kuntatt magħha.
Ftit qabel l-allegat att sesswali, hija kienet għaddejja minn perjodu diffiċli relatat mas-saħħa mentali tagħha u kienet infurmat lil Busuttil dwar dan.
Skont ix-xhieda tagħha, fil-lejla tas-7 ta’ April 2022, Busuttil insista biex imur għandha d-dar bil-pretest li ried jgħinha jnaddfilha xi ġrieħi.
Agius qalet lill-investigaturi li kienet marida u xtaqet titħalla waħedha, iżda eventwalment marret torqod waqt li Busuttil baqa’ fl-appartament.
Hija qalet li għamlet tabirruħha rieqda bit-tama li jitlaq.
“Biex tagħlaq għajnejha u tkompli torqod”
Fl-ewwel stqarrija tagħha lill-pulizija, Agius allegat li qamet wara nofsillejl u ħasset lil Busuttil imissilha sidirha.
“Wara nofsillejl qomt u ħassejtu jmissli sidri. Għamilt tabirruħi rieqda. Għollieli l-flokk u kompla jmissni u daħħal idu taħt il-ħwejjeġ ta’ taħt,” qalet lill-investigaturi.
Hija qalet li baqgħet passiva tul l-inċident kollu.
Skont ix-xhieda tagħha, waqt li kienet qed tagħmel tabirruħha rieqda, Busuttil allegatament qalilha “biex tagħlaq għajnejha u tkompli torqod” waqt li kompla bl-att sesswali.
Agius qalet ukoll li bdiet tregħid waqt l-inċident u ftakret li Busuttil qalilha biex tikkalma u tieħu n-nifs fil-fond.
Wara l-allegat att, hija qalet li Busuttil mar fil-kċina, kiel ftit ħobż, pejjep sigarett u telaq mill-appartament.
L-allegat stupru ġie rrappurtat lill-pulizija tal-Qawra għall-ħabta tat-3:50am tat-8 ta’ April 2022, ftit sigħat wara l-inċident.
L-Espert Psikjatriku: “Kienet kapaċi tagħti kunsens, iżda ma tatux”
Il-Qorti nnutat li espert psikjatriku maħtur mill-Qorti kien ikkonkluda li għalkemm Emma Agius kienet “kapaċi tagħti kunsens”, kien “ċar” li f’dan il-każ hija ma kinitx tat kunsens tagħha.
L-espert identifika wkoll dak li sejjaħ bħala abbuż ta’ poter marbut mar-relazzjoni bejn care worker u pazjenta vulnerabbli li kienet qed tbati emozzjonalment.
Minkejja dawn il-konklużjonijiet, l-Avukat Ġenerali kien iddeċieda li ma jressaqx akkużi kriminali, billi argumenta li l-care worker qatt ma kien ġie informat jew muri li ma kienx hemm kunsens.
“Is-skiet ma jfissirx kunsens”
Fis-sentenza tagħha, il-Qorti kkritikat b’mod qawwi dan ir-raġunament.
L-Imħallef Simiana enfasizza li taħt il-liġi Maltija moderna dwar l-istupru, il-kunsens għandu jkun attiv, konxju u volontarju.
“Is-skiet, nuqqas ta’ reżistenza jew il-fatt li persuna ma tgħidx ‘le’ ma jimplikawx kunsens,” tgħid is-sentenza.
Il-Qorti qalet ukoll li hija r-responsabbiltà tal-persuna li tibda attività sesswali li tiżgura li jeżisti kunsens ċar.
L-Imħallef ċaħad ukoll l-argument li vittma trid tirreżisti fiżikament jew verbalment biex ikun hemm reat ta’ stupru.
Kritika ħarxa lejn id-deċiżjoni tal-Avukat Ġenerali
Fis-sentenza, il-Qorti ddeskriviet id-deċiżjoni tal-Avukat Ġenerali bħala waħda “irraġonevoli” u qalet li “ebda prosekutur raġonevoli” ma kellu jasal għal dik il-konklużjoni fid-dawl tal-provi kollha miġbura waqt l-inkjesta.
Il-Qorti osservat ukoll l-effett serju li l-każ kellu fuq is-saħħa mentali ta’ Agius.
Instema’ fil-Qorti li wara l-allegat stupru hija ddaħħlet l-Isptar Monte Carmeli erba’ darbiet oħra u sofriet minn PTSD, dipressjoni u ansjetà marbuta kemm mal-inċident innifsu kif ukoll mad-dewmien fil-proċeduri kriminali.
Il-Qorti tordna reviżjoni tal-każ
Fl-aħħar osservazzjonijiet tiegħu, l-Imħallef Simiana għamilha ċara li ma kienx il-kompitu tal-Qorti li tiddeċiedi jekk Busuttil kienx ħati jew le, jew li tgħid definittivament jekk seħħx stupru.
“Huwa mhux il-kompitu ta’ din il-Qorti li tgħid li għandu jkun hemm prosekuzzjoni kontra xi persuna,” osserva l-Imħallef.
Madankollu, il-Qorti ordnat lill-Avukat Ġenerali jerġa’ jikkunsidra l-każ fid-dawl tal-prinċipji legali spjegati fis-sentenza.
Id-deċiżjoni qed titqies bħala waħda importanti ħafna fil-ġurisprudenza Maltija dwar il-kunsens u r-reati sesswali, b’mod partikolari fejn jidħlu persuni vulnerabbli u relazzjonijiet ta’ poter bejn allegat aggressur u vittma.
.png)
