F’sentenza mogħtija nhar it-Tlieta, il-qorti sabet li Ayoubah Fona nżamm illegalment f’detenzjoni fl-2021, minkejja li kien minuri u kien ġie kklerjat medikament.
Fona, ċittadin Liberjan, ħarab minn pajjiżu fl-2021 u vvjaġġa permezz tal-Libja qabel ma pprova jaqsam il-Mediterran. Id-dgħajsa tħalliet titbandal fil-baħar għal 10 ijiem mingħajr ikel jew ilma, perjodu li matulu mietu 12-il persuna. Fl-aħħar, Fona ġie salvat mill-Forzi Armati ta’ Malta lejn l-aħħar ta’ Novembru u ddaħħal l-isptar.
Wara erbat ijiem l-isptar, huwa ġie trasferit l-ewwel fiċ-ċentru ta’ riċeviment tal-Ħal Far, u aktar tard fiċ-ċentru ta’ detenzjoni tal-Ħal Safi. Għalkemm Fona stqarr li kellu 15-il sena, fil-fatt ġie rreġistrat bħala adult.
Rappreżentant mis-Superintendence tas-Saħħa Pubblika xehed li Fona u oħrajn li waslu minn dak li jissejjaħ “żona ħamra” mingħajr dokumentazzjoni medika kienu soġġetti għal ordni ta’ restrizzjoni tal-moviment. Fona ġie kklerjat medikament f’Diċembru, iżda xorta waħda baqa’ detenut.
Il-qorti nnutat li sabiex Fona seta’ jinżamm detenut legalment wara dik id-data, kien meħtieġ li l-Uffiċjal Prinċipali tal-Immigrazzjoni joħroġ ordni ta’ detenzjoni, ħaġa li qatt ma seħħet.
L-adoloxxent iddeskriva li kien qed jgħix f’kundizzjonijiet b’ventilazzjoni insuffiċjenti, b’sanitazzjoni limitata u ilma potabbli nieqes. Qal li ngħata bidla waħda biss ta’ ħwejjeġ u ġie miċħud aċċess għal telefon biex jikkuntattja lill-familja tiegħu jew ifittex parir legali. L-avukati tiegħu sostnew li dawn il-kundizzjonijiet fallew b’mod ċar milli jilħqu l-istandards meħtieġa għal minuri vulnerabbli.
F’Jannar 2022, Fona u oħrajn ippreżentaw rikors fil-qorti biex tintalab dikjarazzjoni li d-detenzjoni tagħhom kienet illegali, kif ukoll il-ħelsien immedjat tagħhom; dan ir-rikors ġie miċħud għal raġunijiet proċedurali. Madankollu, ftit wara li ntemmet is-seduta tal-qorti, l-Aġenzija għall-Ġid tal-Applikanti għall-Ażil (AWAS) ordnat il-ħelsien ta’ Fona u t-trasferiment tiegħu lejn Dar il-Liedna fil-Fgura, faċilità residenzjali għall-minuri.
Sussegwentement, f’Lulju ta’ wara, Fona beda proċeduri kontra diversi entitajiet tal-Istat, fosthom il-Ministeru għall-Intern, is-segretarju permanenti tiegħu, il-kapijiet tas-Servizzi tad-Detenzjoni u tal-AWAS, is-Supretendent tas-Saħħa Pubblika u l-Avukat tal-Istat. Madankollu, il-qorti ddeċidiet li l-Ministeru għall-Intern ma kienx ir-rispondent xieraq u nnutat li l-gvern huwa rappreżentat legalment mis-segretarju permanenti jew mill-Avukat tal-Istat. Il-qorti sabet ukoll li s-Supretendent tas-Saħħa Pubblika aġixxa legalment meta ħareġ l-ordni ta’ restrizzjoni tal-moviment.
Madankollu, il-qorti żammet li Fona ma kellux jibqa’ detenut wara li ġie kklerjat medikament u kkritikat il-kundizzjonijiet li fihom inżamm, u qalet li b’mod evidenti ma nżammx f’ambjent xieraq li jikkonforma mas-salvagwardji li l-liġi tirrikjedi għal persuna vulnerabbli.
Għalkemm Fona naqas milli jipprova telf finanzjarju dirett, il-qorti tatlu €5,000 f’danni mhux pekunarji, li għandhom jitħallsu mill-Avukat tal-Istat f’isem il-gvern.
Il-każ kien presedut mill-Imħallef Giovanni Grixti.
L-Avukat Neil Falzon irrappreżenta lil Ayoubah Fona, filwaqt li l-avukati Miguel De Gabriele, mill-Uffiċċju tal-Avukat tal-Istat, u Chris Ellul dehru għar-rispondenti.
