Robert Abela joffri lil Malta bħala pjattaforma ta’ paċi għall-partijiet li qegħdin fi gwerra

Malta lesta tilqa’ lill-partijiet kollha li jinsabu fi gwerra madwar id-dinja biex tiffaċilita triq għall-paċi, qal il-Prim Ministru Robert Abela lill-delegati tan-NU nhar il-Ġimgħa.

Waqt li tkellem fit-80 Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fi New York, huwa rrefera mill-ġdid għall-impenn ta’ Malta lejn l-impenn multilaterali u ppreżenta lil pajjiżna bħala “pjattaforma unika għall-paċi”.

“Qed nerġa’ nġedded l-offerta tiegħi miftuħa lill-partijiet kollha fi gwerra fid-dinja u lil dawk li qed jaħdmu biex jegħlbu dawn il-firdiet. Malta lesta tilqagħkom, tiffaċilita, u tappoġġjakom biex issibu triq ’il quddiem,” qal Abela qabel ma rrefera għall-gwerra fl-Ukrajna u għall-atroċitajiet f’Gaża.

‘L-atroċitajiet iridu jieqfu issa’

Abela evita li juża l-kliem ‘ġenoċidju’ u ‘Iżrael’ meta tkellem dwar Gaża, iżda ddeskriva l-ġuħ u l-qtil mifrux bħala “moralment ħażin” u “inuman”.

“Dawn l-atroċitajiet iridu jieqfu issa,” insista fost applaws mill-assemblea, waqt li fakkar fl-istorja ta’ Ibrahim, tifel Palestinjan li ġie f’Malta għal kura medika wara li tilef iż-żewġ saqajn tiegħu minħabba missila sparata minn drone.

“Ma nistgħux inħallu l-qtil ta’ eluf oħra ta’ persuni innoċenti, trabi, tfal, żgħażagħ, xjuħ u persuni fraġli jkompli, u ndawru wiċċna minħabba konsiderazzjonijiet oħra mhux xierqa. Ma nistgħux nibqgħu siekta. Hemm bżonn ta’ azzjoni deċiżiva u effettiva mingħajr dewmien ieħor,” qal Abela.

Huwa sejjaħ għal soluzzjoni vijabbli ta’ żewġ stati u ċaħad l-idea li din tkun ‘premju’ għal Hamas. “Hija l-oppost eżatt. Hija l-uniku mod kif fl-aħħar nett jeliminaw il-ħażen ta’ Hamas. Hija l-unika soluzzjoni li tista’ toffri futur sostenibbli u paċifiku li ż-żewġ popli jixtiequ u jistħoqqilhom,” sostna.

‘Slava Ukraini’

Fuq l-Ukrajna, Abela ma naqasx isemmi lir-Russja b’ismha, u ddeskriva l-invażjoni tagħha tal-Ukrajna bħala “provokata xejn u illegali”.

Huwa talab għal “paċi dejjiema u ġusta, li tiggarantixxi s-sovranità tal-Ukrajna”, u għamilha ċara li l-Ukrajna trid tkun parti minn kull taħdit u deċiżjoni ta’ paċi.

“Malta toqgħod sod mal-bqija tal-membri tal-UE fil-fehma li rridu nżommu l-aktar pressjoni possibbli fuq l-ekonomija Russa sabiex inġiegħlu lill-gvern Russu jirraġuna u jidħol f’djalogu ġenwin,” qal Abela, qabel ma sellimhom lis-Sloveni bil-kliem nazzjonali Ukren “slava Ukraini”.

In-NU hi indispensabbli

Meta dar fuq ir-riforma tan-Nazzjonijiet Uniti, Abela qal li mhix perfetta iżda tibqa’ indispensabbli.

“Nixtieq niċħad l-idea li l-ħtieġa għan-Nazzjonijiet Uniti hija inqas urġenti llum milli kienet tmienja u tmenin sena ilu,” qal Abela.

Madankollu, sejjaħ għal bidla fil-mod kif taħdem l-NU, u wissi kontra “mentalità ta’ bunker”. Abela talab għal NU “aktar intelliġenti u aktar ġusta”, fejn il-bidla tibda “mill-quċċata”.

Waqt li sellimlu lis-Segretarju Ġenerali Antonio Guterres, Abela kkritika n-negozjati ta’ poter kbir li jmarkaw kull elezzjoni ta’ segretarju ġenerali.

“Il-proċess ta’ għażla għandu jkun trasparenti, inklużiv u bbażat fuq il-mertu mhux fuq negozjar politiku,” qal, u żied li d-deċiżjoni trid tinvolvi lill-istati membri kollha u s-soċjetà ċivili.

Fuq il-Kunsill tas-Sigurtà, l-ogħla organizzazzjoni b'potter li tieħu deċiżjoni tan-NU, Abela qal li l-kompożizzjoni tiegħu għadha tirrifletti d-dinja kif kienet fl-1945. “Malta tappoġġja t-talba għal espansjoni u rappreżentanza reġjonali aktar ġusta,” qal.

Iżda talab ukoll biex ir-rwol tal-Kunsill tas-Sigurtà jitla’ fil-livell li jixraq. “Għandu jservi bħala bilanċ akbar kontra d-dominanza tal-potenzi l-kbar.”

In-NU trid tagħti valur għall-flus

Huwa stqarr ukoll dwar il-mod kif taħdem l-NU, u talab għal organizzazzjoni aktar effiċjenti li tagħti riżultati aħjar għall-istess investiment.

“In-NU, bħalma hi kull organizzazzjoni li tiġi ffinanzjata mill-pubbliku, trid tiżgura li tiffoka bla ħniena mhux fuq kif isiru l-affarijiet bħalissa, iżda fuq kif jistgħu jsiru b’mod differenti biex jagħtu riżultati aħjar għall-istess investiment,” qal Abela.

Huwa wissi lill-pajjiżi kbar biex ma jeskludux lill-pajjiżi żgħar. “Huwa żball li jġib telf għan-nies stess meta ‘l-club tal-kbar’ ineħħi l-valur miżjud li pajjiżi żgħar jistgħu jġibu fuq il-mejda. Aħna nġibu innovazzjoni, kredibilità u awtorità morali f’kull azzjoni globali konġunta. Li teskludi liċ-ċkejknin tfisser li tagħmel ħsara lill-kbar. Kulħadd jitlef. Għalhekk, għalkemm Malta tista’ tkun wieħed mill-iżgħar membri tal-NU f’termini ta’ ġeografija, dejjem konna determinati li nkunu wieħed mill-akbar vuċijiet tal-NU,” qal.

Immigrazzjoni mhux sostenibbli

Abela talab għal approċċ iebes biex jiġu indirizzati l-kawżi tal-immigrazzjoni irregolari kif ukoll l-immigrazzjoni nnifisha.

“Li tindirizza t-tħassib leġittimu dwar l-immigrazzjoni mhuwiex l-istess bħallikieku tgħolli l-pont levanti. Huwa ċar li t-tkabbir attwali tal-immigrazzjoni irregolari mhux sostenibbli. Madankollu, din se tiġi indirizzata tassew biss permezz ta’ risposta tassew globali. Risposta kkoordinata li tkun kemm umana kif ukoll sostenibbli,” qal.

Minn meta laħaq il-poter fl-2020, Abela mexxa għal miżuri iktar stretti kontra l-immigrazzjoni irregolari permezz ta’ kooperazzjoni mal-Libja. Il-migranti li jitilqu mil-Libja jiġu mwaqqfa milli jitilqu jew jinterċettati mill-gwardja kostali Libjana qabel jidħlu fiż-żona ta’ tfittxija u salvataġġ Maltija. Gruppi tad-drittijiet tal-bniedem ikkritikaw dawn l-azzjonijiet u qalu li jmorru kontra l-prinċipju li ma tirritornax migranti lejn pajjiżi fejn il-benesseri tagħhom jista’ jkun mhedded. Malta tiċħad dawn l-argumenti, u tinsisti li b’hekk tipprevjeni mewta fil-baħar.