Il-proġett magħruf bħala “Noma Island” qed iqajjem dibattitu dejjem jikber fil-gżejjer Maltin, b’mod partikolari f’Għawdex, fejn qed jitqajjem tħassib serju dwar l-impatt ambjentali u n-nuqqas ta’ qafas regolatorju ċar li jista’ jikkontrolla operazzjonijiet kummerċjali ta’ dan it-tip.
Il-floating establishment, li qed jiġi trattat minn xi awtoritajiet bħala bastiment kummerċjali aktar milli bħala żvilupp permanenti, qed iqajjem mistoqsijiet dwar kif dawn l-inizjattivi jistgħu jevitaw il-proċessi aktar stretti tal-ippjanar li japplikaw fuq l-art.
Tħassib mill-Kunsill Lokali ta’ Għajnsielem
F’intervista mal-gazzetta, is-Sindku ta’ Għajnsielem Kevin Cauchi esprima tħassib ċar dwar il-preċedent li jista’ jinħoloq:
“Apparti l-ħsara ambjentali li se tkun qed toħloq Noma Island u li ġiet spjegata fid-dettall fl-istatement li ħareġ il-Kunsill, din se toħloq preċedent fejn operaturi kummerċjali minflok jidħlu fil-proċess aktar diffiċli u regolat sabiex jiftħu kjosk jew stabbiliment kummerċjali f’post sensittiv, se jinvestu f’ċatra simili sabiex ikunu jistgħu joperaw b’mod aktar faċli f’dawn il-postijiet.”
Is-Sindku rrefera wkoll għal każijiet speċifiċi bħal dak tax-Xatt l-Aħmar, fejn il-Kunsill Lokali storikament oġġezzjona għall-iżvilupp ta’ strutturi kummerċjali:
“Ma naħsibx li jkun ġust li tispiċċa tankra ċatra simili f’din iż-żona.”
Lakuni legali u inċertezza istituzzjonali
Il-Kunsill Lokali kkonferma li qed jieħu parir legali sabiex jara jekk hemmx passi li jista’ jieħu kontra dan il-proġett. Madankollu, skont Cauchi, is-sitwazzjoni hija kkumplikata minħabba nuqqas ta’ ċarezza dwar min għandu responsabbiltà diretta:
“Mill-kuntatti li għamilna s’issa jidher li awtoritajiet differenti qed jgħidu li mhix responsabbiltà tagħhom jew m’hemmx bażi fuq xiex iwaqqfu lil Noma Island.”
S’issa, risposta uffiċjali waslet minn entità waħda biss, li ddikjarat li l-operazzjoni qed tiġi kkunsidrata “bħal kwalunkwe dgħajsa jew vapur kummerċjali”. Din il-pożizzjoni qed tqajjem aktar tħassib dwar jekk strutturi bħal dawn jistgħux effettivament jaħarbu regolamenti tal-ippjanar u regolamenti ambjentali.
Nuqqas ta’ trasparenza
Interessanti wkoll huwa l-fatt li l-Kunsill Lokali m’għandux informazzjoni dwar min huma s-sidien wara “Noma Island”, fatt li jkompli jkabbar il-misteru u t-tħassib dwar it-trasparenza tal-proġett.
Sejħa għal azzjoni mill-Gvern
Fid-dawl ta’ din is-sitwazzjoni ambigwa, is-Sindku enfasizza l-ħtieġa ta’ intervent ċentrali:
“Finalment, jekk hemm sitwazzjoni ambigwa fuq kif għandhom jiġu infurzati dawn it-tip ta’ operaturi, din għandha tiġi indirizzata mill-aktar fis mill-Gvern ċentrali.”
Il-każ ta’ “Noma Island” jidher li qed jiftaħ diskussjoni usa’ dwar kif Malta tirregola attivitajiet kummerċjali f’żoni sensittivi, speċjalment meta dawn jieħdu forma mhux konvenzjonali bħal strutturi li jżommu f’wiċċ l-ilma. Filwaqt li l-iżvilupp ekonomiku jibqa’ prijorità, il-bilanċ bejn dan u l-protezzjoni ambjentali u l-governanza trasparenti qed jiġi mistoqsi b’mod dejjem aktar qawwi.
