Għadd ta’ għaqdiet ambjentali, organizzazzjonijiet għall-ħarsien tal-wirt storiku u rappreżentanti tar-residenti nġabru quddiem Kastilja biex isejħu għal riforma ġenwina u immedjata fis-sistema tal-ippjanar, f’azzjoni organizzata bħala parti mill-kampanja “Ġustizzja għal Artna”.
Il-kampanja, li bdiet is-sena li għaddiet bħala reazzjoni għal miżuri leġiżlattivi meqjusa kontroversjali, qed tkompli tiġbed l-attenzjoni lejn dak li l-attivisti jiddeskrivu bħala nuqqas serju ta’ salvagwardji fil-qasam tal-iżvilupp. Il-protesta tas-Sibt filgħodu rat folla tinġabar biex titlob l-irtirar immedjat tal-Abbozzi ta’ Liġi 143 u 144, flimkien ma’ tliet Avviżi Legali mressqa mill-Gvern.
Skont l-għaqdiet, dawn il-miżuri jirriskjaw li jneħħu protezzjonijiet importanti u jiftħu l-bieb għal regolarizzazzjoni mifruxa ta’ illegalitajiet fl-iżvilupp. Huma fakkru li minkejja li dawn il-proposti kienu diġà ġew sospiżi temporanjament wara pressjoni pubblika, hemm bżonn azzjoni aktar deċiżiva sabiex tiġi evitata ħsara fit-tul lill-ambjent u lill-komunitajiet.
F’kuntest fejn l-iżvilupp bla kontroll qed ikompli jżid il-pressjoni fuq il-pajjiż, il-protestanti sostnew li riforma vera għandha tqiegħed il-ġid komuni u l-kwalità tal-ħajja fuq quddiem nett, aktar milli l-interessi tal-iżviluppaturi. Huma sostnew li s-sistema attwali qed tiffavorixxi mudell fejn il-fatt li tiġi applikata l-liġi jidher sekondarju meta mqabbel mal-interessi ekonomiċi.
Bħala parti mill-inizjattiva tagħhom, l-għaqdiet ippreżentaw erba’ proposti ewlenin li jqisu bħala bażi għal bidla sinifikanti fis-sistema tal-ippjanar. Waħda mill-proposti ċentrali titlob li x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jiġu sospiżi waqt li jkun għaddej appell quddiem l-EPRT jew il-qrati, sabiex jiġi evitat li proġetti jitlestew qabel ma tingħata deċiżjoni legali finali. Skont l-attivisti, din hija problema frekwenti li twassal għal sitwazzjonijiet fejn, minkejja li permess jiġi revokat, il-ħsara tkun diġà saret.
F’dan il-kuntest, il-President ta’ Din l-Art Ħelwa, Patrick Calleja, fakkar li fl-1 ta’ Mejju jagħlqu tliet snin minn meta l-Prim Ministru Robert Abela kien wiegħed riformi relatati mas-sospensjoni tax-xogħlijiet waqt appelli. “To this day, nothing has been done,” huwa nnota, u enfasizza n-nuqqas ta’ progress fuq din il-kwistjoni.
Proposta oħra tiffoka fuq infurzar aktar effettiv tal-liġi, inkluż it-tneħħija fiżika ta’ żviluppi illegali. L-attivisti sostnew li ladarba żvilupp jiġi ddikjarat illegali b’deċiżjoni finali, għandu jkun hemm obbligu legali fuq l-Awtorità tal-Ippjanar biex tneħħih jew biex tagħmel dan bi spejjeż tal-iżviluppatur. Huma żiedu li mingħajr infurzar konkret, id-deċiżjonijiet legali jispiċċaw bla effett prattiku.
Din il-problema, skont l-għaqdiet, hija aggravata minn prattika mifruxa ta’ retrospective sanctioning, fejn żviluppaturi japplikaw għal permessi wara li jkunu diġà bnew. Dan, skonthom, qed joħloq klima ta’ impunità fejn il-liġi tista’ tiġi injorata mingħajr konsegwenzi immedjati.
Ingram Bondin, f’isem ir-Ramblers’ Association, qal li “illum tista’ tiddeċiedi li tibni fejn trid u tapplika għall-permess wara,” filwaqt li wissa li dan qed jippromovi abbużi serji. Andre Callus minn Movement Graffitti spjega kif anke meta applikazzjonijiet jiġu miċħuda, l-iżviluppaturi jistgħu jressqu appell ieħor, bil-multi jibqgħu sospiżi. “Kollox ikompli qisu mhu jiġri xejn,” qal, u li “lanqas multa ma tinħareġ.”
It-tielet proposta tikkonċerna projbizzjoni fuq is-sanzjonar ta’ strutturi illegali f’żoni ’l barra mill-iżvilupp (ODZ), partikolarment dawk mibnija wara l-2008 u li ma jistgħux jiġu approvati bħala emendi minuri. L-għaqdiet sostnew li dan il-pass huwa essenzjali biex jitwaqqaf l-użu ħażin tas-sistema u biex jiġi żgurat li l-ODZ tibqa’ verament protetta.
Fl-aħħar nett, l-attivisti qed jagħmlu appell qawwi sabiex żoni ta’ valur agrikolu, naturali, soċjali u storiku li tneħħew mill-ODZ fl-2006, waqt l-hekk imsejjaħ rationalisation exercise, jerġgħu jiġu kklassifikati bħala ODZ, sakemm dawn għadhom ma ġewx legalment impenjati għall-iżvilupp. Skonthom, din il-miżura hija kruċjali biex tiġi rrestawrata parti mill-protezzjoni ambjentali li ntilfet snin ilu.
Benjamin Mifsud Scicluna, f’isem Flimkien għal Ambjent Aħjar, enfasizza l-impatt dirett fuq il-komunitajiet u l-ambjent. “Kull metru mitluf huwa inqas spazju għal uliedna biex jilagħbu u inqas arja nadifa biex nieħdu n-nifs,” qal, ħajja li tistaqsi: “Kemm nistgħu nissaportu iktar?”
L-għaqdiet temmew billi appellaw lill-Gvern biex jisma’ l-vuċi tal-pubbliku u jiftaħ proċess ta’ konsultazzjoni wiesa’ u inklużiv. Huma sostnew li riforma vera trid tkun ibbażata fuq trasparenza, infurzar effettiv u rispett lejn l-ambjent u l-komunitajiet.
Huma wissew li jekk ma jittiħdux passi konkreti fil-pront, il-pajjiż jista’ jaffaċċja konsegwenzi irreparabbli kemm fuq livell ambjentali kif ukoll soċjali. Skonthom, il-mument attwali huwa kruċjali biex tittieħed direzzjoni ġdida fis-settur tal-ippjanar, li tipproteġi l-interess ġenerali u tiżgura żvilupp sostenibbli għall-ġenerazzjonijiet futuri.
