L-Iran jgħid li mhux se jibgħat delegazzjoni biex tipparteċipa fit-tieni rawnd ta’ taħditiet ta’ paċi ta’ riskju għoli mal-Istati Uniti fil-kapitali Pakistana Islamabad, li se jsiru nhar it-Tnejn.
Dan jiġi wara li l-Istati Uniti attakkat u ħatfet bastiment tal-merkanzija b’bandiera Iranjana li qalet li kien ipprova jevadi l-imblokk navali tagħha ħdejn l-Istrett ta’ Hormuz nhar il-Ħadd.
Washington qalet li kienet qed tibgħat tim ta’ negozjati, immexxi mill-Viċi President JD Vance, f’Islamabad sabiex jimpenja ruħu fi sforzi mmirati blgħan jiġu indirizzati d-differenzi u jintlaħaq ftehim komprensiv sabiex itemmu l-ostilitajiet.
Għadu mhux ċar jekk it-taħditiet hux se jipproċedu kif ippjanat mingħajr il-preżenza Iranjana jew jekk l-Istati Uniti hux se tirtira wkoll.
Il-kmand militari konġunt ta’ Tehran wiegħed li jirrispondi, u xeħet id-destin ta’ waqfien mill-ġlied fraġli f’dubju jiem qabel ma jiskadi.
Il-vapur kien l-ewwel wieħed li ġie interċettat mill-Flotta Amerikana minn meta bdiet timblokka l-portijiet Iranjani l-ġimgħa li għaddiet b'reazzjoni għall-għeluq tal-passaġġ tal-ilma strateġiku minn Tehran minn meta faqqgħet il-gwerra bejn l-Istati Uniti u l-Iżrael fuq il-pajjiż fit-28 ta' Frar.
L-Iran jgħid li l-imbark armat fuq il-bastiment tal-merkanzija kkostitwixxa ksur tal-ftehim tal-waqfien mill-ġlied u "att ta' piraterija".
Il-President tal-Istati Uniti Donald Trump, f'post fuq il-midja soċjali, qal li destroyer tal-missili ggwidati tal-Flotta Amerikana fil-Golf ta' Oman wissa lill-vapur bil-bandiera Iranjana, it-Touska, sabiex jieqaf u mbagħad "waqqafhom f'postu billi għamel toqba fil-kamra tal-magni."
Il-Marines Amerikani kellhom il-kustodja tal-bastiment sanzjonat mill-Istati Uniti u kienu qegħdin "jaraw x'hemm abbord." Mhuwiex ċar jekk kien kienx hemm feruti waqt l-azzjoni. Il-Kmand Ċentrali tal-Istati Uniti, li ma weġibx mistoqsijiet, qal li d-destroyer kien ħareġ "twissijiet ripetuti fuq perjodu ta' sitt sigħat."
Dan l-aħħar żvilupp wassal sabiex il-prezzijiet taż-żejt jogħlew b'mod spirali, u aggrava kriżi globali tal-prezzijiet tal-enerġija li diġà kienet gravi, waħda mill-agħar f'għexieren ta' snin.
Iż-żejt mhux raffinat Brent, l-istandard internazzjonali, fetaħ il-kummerċ għal $95 kull barmil kmieni nhar it-Tnejn, żieda mill-prezz tiegħu, li kien bejn $91 u $92 matul il-maġġoranza tal-perjodu tal-waqfien mill-ġlied.
Il-mossa żiedet l-inċertezza dwar id-destin tal-gwerra, li Trump kien sostna ripetutament matul l-aħħar ftit jiem li kienet "qrib li tintemm", iżda din il-mossa tista' ġġib fix-xejn id-dikjarazzjoni preċedenti tiegħu dwar taħditiet ġodda mal-Iran fil-Pakistan.
Minuti wara li tħabbar il-qbid tal-vapur, il-midja statali Iranjana rrappurtat dwar il-konverżazzjoni bit-telefon tal-President Masoud Pezeshkian mal-Prim Ministru tal-Pakistan Shehbaz Sharif aktar kmieni nhar il-Ħadd.
Ir-rapporti kkowtaw lil Pezeshkian jgħid li l-azzjonijiet tal-Istati Uniti, inkluż bullying u mġiba mhux raġonevoli, wasslu għal suspett akbar li Washington se tirrepeti xejriet preċedenti u "tittradixxi d-diplomazija."
Dan wara li żewġ tentattivi preċedenti ta' taħditiet; f'Ġunju li għadda u aktar kmieni din is-sena; ġew interrotti minn attakki mhux provokati li ġew mnedija mill-Iżrael u l-Istati Uniti.
Fuq telefonata oħra, il-Ministru tal-Affarijiet Barranin Iranjan Abbas Araghchi qal lill-kontroparti Pakistani tiegħu, Ishaq Dar, li l-azzjonijiet, ir-retorika u l-kontradizzjonijiet reċenti tal-Istati Uniti kienu sinjali ta’ “intenzjonijiet ħżiena u nuqqas ta’ serjetà fid-diplomazija,” qal ix-xandar tal-istat Iranjan.
Il-Pakistan ma kkonfermax it-tieni rawnd ta’ taħditiet, iżda l-awtoritajiet bdew isaħħu s-sigurtà f’Islamabad. Uffiċjal reġjonali involut fl-isforzi qal li l-medjaturi kienu qed jiffinalizzaw il-preparamenti u t-timijiet ta’ sigurtà avvanzati tal-Istati Uniti kienu fuq il-post.
L-Iran nhar is-Sibt qal li kien irċieva sett ta' proposti ġodda mill-Istati Uniti. Filwaqt li n-negozjatur ewlieni tal-Iran, il-kelliem tal-parlament Mohammed Bagher Ghalibaf qal li “mhux se jkun hemm irtirar fil-qasam tad-diplomazija,” huwa rrikonoxxa li għad hemm differenzi kbar bejn in-naħat.
Ma kienx ċar jekk xi naħa biddletx il-pożizzjonijiet tagħha dwar kwistjonijiet li ħarbtu l-aħħar rawnd ta' negozjati, inkluż il-programm ta' arrikkiment nukleari tal-Iran, il-prokuri reġjonali tiegħu u l-aċċess għall-Istrett ta' Hormuz.
It-tħabbira ta' Trump dwar it-taħditiet tenniet it-theddid tiegħu kontra l-infrastruttura Iranjana li ġibdet kritika mifruxa u twissijiet li qiegħed jinċita t-twettiq ta' delitti tal-gwerra. Jekk l-Iran ma jaqbilx mal-ftehim propost mill-Istati Uniti, "l-Istati Uniti se jwaqqfu kull impjant tal-enerġija, u kull pont, fl-Iran," kiteb il-president tal-Istati Uniti.
L-Iran aktar kmieni nhar it-Tnejn wissa li jista' jkompli l-uġigħ ekonomiku globali hekk kif il-vapuri baqgħu ma jistgħux jgħaddu mill-istrett, b'mijiet ta' bastimenti jistennew f'kull tarf għall-approvazzjoni.
"L-għażla hija ċara: jew suq ħieles taż-żejt għal kulħadd, jew ir-riskju ta' spejjeż sinifikanti għal kulħadd," qal Mohammad Reza Aref, l-ewwel viċi president tal-Iran, f'post fuq il-midja soċjali li jappella għal tmiem dejjiemi tal-pressjoni militari u ekonomika fuq Tehran.
Madwar wieħed minn kull ħamsa tal-kummerċ taż-żejt tad-dinja normalment jgħaddi mill-istrett, flimkien ma' provvisti kritiċi ta' fertilizzant għall-bdiewa tad-dinja, gass naturali, u għajnuna umanitarja għal postijiet fi bżonn kbir, bħall-Afganistan u s-Sudan.
.jpg)
