Iż-żejt mhux raffinat tal-Istati Uniti nhar il-Ġimgħa rreġistra l-akbar żieda ta’ kull ġimgħa fl-istorja tal-kummerċ tal-futuri, hekk kif il-gwerra li qed teskala fil-Lvant Nofsani wasslet għal tfixkil kbir fil-provvisti globali tal-fjuwil.
Il-futuri tal-West Texas Intermediate żdiedu bi 12.21%, jew $9.89, u b'hekk il-prezz stabilixxa ruħu għall-prezz ta' $90.90 kull barmil. Il-punt ta’ riferiment globali Brent tela’ bi 8.52%, jew $7.28, sabiex stabbilixxa ruħu għall-prezz ta' $92.69 kull barmil.
Iż-żejt mhux raffinat tal-Istati Uniti tela’ b’35.63%. Din hija l-akbar żieda ta’ kull ġimgħa fl-istorja tal-kuntratt tal-futuri li jmur lura għall-1983. Iż-żieda fil-Brent qabeż madwar 28%, l-akbar żieda ta’ kull ġimgħa minn April 2020.
Il-President Donald Trump nhar il-Ġimgħa talab lill-Iran sabiex iċċedi mingħajr ebda kundizzjonijiet, u qajjem biżgħat ta’ gwerra fit-tul illi tista’ toħloq kaos fis-suq globali taż-żejt u l-gass. Il-gwerra diġà ħarbtet kważi għalkollox it-traffiku fl-Istrett ta’ Hormuz, illii hija rotta tat-tbaħħir kritika għall-provvisti tal-enerġija.
Il-Ministru tal-Enerġija tal-Qatar, Saad al-Kaabi, qal lil The Financial Times nhar il-Ġimgħa li l-prezzijiet taż-żejt mhux raffinat jistgħu jilħqu l-$150 kull barmil fil-ġimgħat li ġejjin jekk it-tankers taż-żejt ma jkunux jistgħu jgħaddu mill-Istrett.
Dan jista’ “jwaqqa’ l-ekonomiji tad-dinja,” qal Kaabi.
“Nistennew li kulħadd li ma sejjaħx għal force majeure se jagħmel dan fil-jiem li ġejjin sakemm dan ikompli,” qal Kaabi lil The Financial Times. “L-esportaturi kollha fir-reġjun tal-Golf se jkollhom isejħu force majeure. Jekk ma jagħmlux dan, f’xi punt se jkollhom iġorru r-responsabbiltà legali għal dan, u dik hija l-għażla tagħhom.”
L-amministrazzjoni ta’ Trump nhar il-Ġimgħa ħabbret programm ta’ assigurazzjoni ta’ $20 biljun għat-tankers taż-żejt fil-Golf Persjan, għalkemm jidher biċ-ċar illi din il-miżura weħidha mhijiex biżżejjed sabiex terġa' tistabbilizza s-suq taż-żejt mhux raffinat.
L-Iraq naqqsu il-produzzjoni taż-żejt b'1.5 miljun barmil kuljum, qalu żewġ uffiċjali Iraqini lil Reuters nhar it-Tlieta. Il-Kuwajt ukoll beda jnaqqas il-produzzjoni wara li spiċċalu l-ispazju għall-ħażna, qalu nies familjari mal-kwistjoni lil The Wall Street Journal nhar il-Ġimgħa.
“Is-suq qed jinbidel minn prezzijiet ta’ riskju ġeopolitiku pur għal tfixkil operattiv tanġibbli,” qalet Natasha Kaneva, kap tar-riċerka globali tal-komoditajiet f’JPMorgan, lill-klijenti nhar il-Ġimgħa.
It-tnaqqis fil-produzzjoni jista’ joqrob lejn is-6 miljun barmil taż-żejt kuljum sa tmiem il-ġimgħa d-dieħla jekk l-Istrett ma jkunx miftuħ għat-traffiku, qalet Kaneva. JPMorgan tistenna li l-Emirati Għarab Magħquda juru restrizzjonijiet fil-provvista l-ġimgħa d-dieħla.
Il-prezz medju għal gallun ta’ gażolina regolari qabeż kważi 27 ċenteżmu fl-aħħar ġimgħa sal-Ħamis biex tela' għal $3.25, skont dejta mill-organizzazzjoni tal-ivvjaġġar Amerikana AAA.
Il-gwerra bejn l-Iran u l-Istati Uniti daħlet fis-seba’ jum tagħha nhar il-Ġimgħa. Matul din il-ġimgħa, il-President Trump wissa li huwa stmat illi l-gwerra taf iddum ħames ġimgħat. Sadanittant, f’konferenza stampa nhar il-Ħamis, is-Segretarju tad-Difiża Amerikan Pete Hegseth qal li l-Istati Uniti “kienu għadhom kemm bdew jiġġieldu.”
“L-Iran qed jittama li ma nistgħux insostnu dan, li huwa kalkolu ħażin tassew ħażin,” qal Hegseth lill-ġurnalisti.
