Intervista | 01 ta’ Frar 2009 Nr 118

Mill-iżbarra għal Kordin

Julia Farrugia tintervista lil Natal Bonello

Xagħar imġiegħed twil safrani jinżel jistrieħ fuq spallejn mislutin. B’saqajha puliti rqaq imrikkba fuq xulxin Natal Bonello tpoġġi l-karti kollha fuq il-mejda.
“Kont diġà Kordin sentejn ilu u tefgħuni f’Diviżjoni 13 u wara fit-12,” tistqarr. “Fil-karozza tas-CID tgħidx kemm bkejt meta bdew isuqu biex joħduni l-ħabs għax bżajt li jdaħħluni f’diviżjoni tal-irġiel minflok f’dik tan-nisa,” tispjega.
“Kif fil-fatt ġara. Tefgħuni mal-irġiel. Ħassejtni ħażin ħafna. Ikun hemm min jipprova jwaqqgħek għaċ-ċajt. Min isaffar, min jibdel il-vuċi taparsi mara. Imma wara jibdew jidraw.”
Nistaqsiha kemm ilha li għamlet din il-bidla minn raġel għal mara.
“Ili nħossni mara minn meta kont żgħira. Minn meta twelidt. Jien tewmija ma’ tifla. Inħossni mara. M’għamiltx l-operazzjoni minħabba kwistjoni ta’ flus. Trid xi Lm9,000 minbarra l-ispiża biex tħallas il-vjaġġ tal-ajru u affarijiet oħra li ġġib magħha l-operazzjoni,” tkompli Natal.
Il-kuraġġ ta’ din it-tfajla jikxef maskra reali li f’pajjiż kattoliku u suppost solidari ma juri xejn ħlief ipokrizija u ħruxija.
“Il-ħajja fil-ħabs għal persuni trans mhix waħda faċli. Jien mara u nilbes ta’ mara. Ovvjament il-ħabs mhux se nilbes id-dbielet imma nilbes qliezet diċenti. Darba d-direttur tal-ħabs qalli: ‘Hemm fejn taħseb li sejra?’ Kelli qalziet dejjaq u flokk ta’ mara – xejn mikxuf.”
Imma jkun hemm daqqiet li jinfdu aktar fil-fond u fi kliem Natal trid trabbi qoxra biex biha tiddefendi lilek innifsek minn kull tip ta’ diskriminazzjoni mibnija fuq is-sess.
“Wara li nieħu shower kont naħsel il-ħwejjeġ ta’ taħt u nnixxifhom fiċ-ċella. Darba għadda gwardjan u qabadli qalziet ta’ taħt tan-nisa li kelli minxur. ‘Dan x’inhu?’ qalli filwaqt li ċaqlaq il-qalziet ta’ taħt b’idejh. ‘X’inhu, eh, dan, hi?’
Natal bħallikieku qed tara x-xena quddiem għajnejha wieġbet: “Mhux qalziet ta’ taħt qed tara! Tkunx vojt.”
Il-ħajja fil-ħabs għal persuni trans mhux ward u żahar.
“Persuni bħali qed jitpoġġew ukoll f’Diviżjoni 8 fis-sezzjoni tal-pedofeli. Timmaġinak? Hemm min jidher li hu mara, b’sider bis-silicone u xorta jitfgħuh f’diviżjoni tal-irġiel. Li tpoġġina ma’ nies pedofeli hu nsult. Ma jaħsbux li qed ipoġġu lilna f’riskju wkoll? Qisek qed tpoġġi t-tiben ħdejn in-nar!”
Ir-rakkont ta’ Natal jissokta. Tirrakkonta episodju ieħor li ġarrbet meta kienet fil-Faċilità Korrettiva ta’ Kordin.
“Meta kont il-ħabs qlajt kastig u tefgħuni f’Diviżjoni 6. Fil-ġurnata u nofs li qattajt hemm mort sal-infern u lura.”
Nitlobha tispjega.
“Priġunieri oħra f’din id-diviżjoni riedu ċerti affarijiet minni,” tkun it-tweġiba.
“Jabbużawk sesswalment?” nistaqsiha.
“Le. Diviżjoni 6, peress li hemm sigurtà massima, mimlija cameras. Ħlief fiċ-ċella u fix-showers. X’ħin dħalt biex ninħasel priġunier inbuttani għal ġox-shower u hemm sibt tlieta oħra jistennewni. L-ewwel wieħed dawwar ix-xugaman tiegħu m’għonqi u prova jgħallaqni bih. Kienu jafu li jien kelli passat bid-droga u bdew jinsistu biex nagħtihom id-droga għax ħasbu li għandi fuqi. B’rasi bdejt nagħmel sinjal li m’għandix. Ix-xugaman beda aktar jissikka u x’ħin bqajt ngħid li m’għandix priġunier ieħor qabad isawwatni b’saħħa bil-lasta tal-ixkupa.”
Natal jistqarr li rraporta dan l-episodju ma’ uffiċjal tal-iSpecial Response Team (SRT) li “mar ibeżbiżhom biex jaqbeż għalija.”
U hawn ifaqqgħu akkużi serji.
“Jien għandi ħabiba transesswali li bħalissa qiegħda f’Diviżjoni 6. Sa din il-ġimgħa stess ċemplitli tibki. Qed issostni li qed tiġi msawta minn priġunieri rġiel oħra.
“Tibki biki kbir. Hi u tolfoq qaltli li anke l-ħwejjeġ ħarqulha fil-ħabs. Din moħqrija. Qed tiġi abbużata. Ir-recordings tat-telefonati qiegħdin hemm. Jistgħu jisimgħuhom,” tisħaq Natal.
Transesswali oħra li takkumpanja lil Natal fl-uffiċċju tagħna tikkonfermali li hi semgħet b’widnejha l-appell ta’ din il-priġunier.
“Nitolbu bil-ħrara biex l-awtoritajiet jinvestigaw dan il-każ. Il-ħabiba tagħna għaddejja minn tbatija. Nixtiequ li xi ħadd jintervjeni u jieħu azzjoni.”
Iż-żewġ persuni jikkonfermaw li anke meta jmorru jaraw lil din il-priġuniera dejjem tgħidilhom li qed tinħaqar. Ma nifilħux narawha aktar f’din is-sitwazzjoni. Dan l-aħħar qaltli li tant xebgħet li lesta tneħħi ħajjitha,” tispjega Natal.
Il-ħabiba tagħha ssemmi punt ieħor.
“Meta ġieli semmejna dan il-punt li aħna nisa u ma nistgħux nibqgħu nkunu suġġetti għal din id-diskriminazzjoni kien hemm min qalilna: ‘Mhux aħjar tmorru tiskontaw is-sentenza f’diviżjoni speċjali li hemm Monte Carmeli?’
“Monte Carmeli?! Mela aħna mġienen biex immorru hemm?!” tinsisti seħbitha.
Natal qed tistenna sentenza fuq każ li seħħ fl-imgħoddi. Il-biża’ li minn wara l-iżbarra terġa’ tirfes l-għatba ta’ Kordin bħala priġuniera.
“Naf li għalxejn nitolbu nkunu f’diviżjoni ma’ nisa oħra għax żgur li l-awtoritjiet mhux se jaċċettaw. Imma tal-inqas nixtieq li ma jpoġġuniex mal-pedofeli jew f’Diviżjoni 6.”
Jitfaċċa argument ieħor li meta tisimgħu jtaqqlek. Nammetti li jien u nikteb nipprova nsib l-aħjar damma ta’ kliem. Inħalliha barra? Imma għaliex qed insibha bi tqila? Wara kollox min qiegħed imexxi u jara dawn il-moqżiżati jsiru mhux qed jiddarrass. Hu biss b’din il-kitba li din is-sitwazzjoni tista’ titranġa.
“Il-problemi li nħabbtu wiċċna magħhom mhumiex biss jekk inkunu priġunieri imma wkoll jekk immorru nżuru lil xi ħadd il-ħabs. Isiru tfittxjiet fuqna. Ara taħseb li jibagħtu mara, ta! Iħallu għassiesa rġiel jagħmlulna s-search.
“Ineżżgħuk għarwiena ħuta fil-kesħa u jitolbuk titbaxxa biex jaraw jekk għandekx droga moħbija fit-toqba tal-warrani.
“L-umiljazzjoni ma tiqafx hawn. Jitolbuk toħroġ il-parti tiegħek kollha barra.” Natal tieqaf ħesrem u b’vuċi issa bilkemm tinstema’ tkompli s-sentenza li farrket ftit sekondi qabel.
“L-għassies jgħidlek ‘oħroġ ir-ras tal-pene kollha barra’.” Natal tħares fiss f’għajnejha. M’għandhiex biża’ imma f’għajnejha nista’ naqra l-uġigħ li terfa’ magħha b’din is-sitwazzjoni.
Natal għada tagħlaq 34 sena. Għadha żgħira. Nammira li kellha l-kuraġġ toħroġ fil-beraħ. Ma ssibx problemi biex l-intervista ssir b’isimha. Nistaqsiha jekk jimpurtax jekk noħdulha ritratt għal mal-intervista. Taċċetta.
“Iva, mela le. Imma mhux toħodli r-ritratt hekk, ta’, b’xagħri mhux issettjat u kif jien bit-tracksuit. Għada għandi l-Qorti u kif inkun imbiddla nibqa’ ġejja ħdejk.
Natal titla’ l-Qorti. Il-kawża ġiet differita. Forsi r-rabja, forsì d-diżappunt. Il-mara tmur tinqafel id-dar.
L-intervista toħroġ bla ritratt.