Intervista | 27 ta’ Lulju 2008 Nr 91

Minn Cinderella għal prima donna

Kurt Sansone jintervista lil Leo Brincat

Ftit qabel ma niltaqa’ ma’ Leo Brincat insir naf li xtara karozza ġdida li taħdem bil-batterija u bil-petrol, teknoloġija magħrufa bħala hybrid u li tgħin biex jitnaqqsu l-gassijiet li jagħmlu ħsara lill-atmosfera.
Il-kelliem ewlieni Laburista għall-ambjent donnu jrid imexxi bl-eżempju, ngħid bejni u bejn ruħi, jien u nsuq lejn il-kwartieri fejn se niltaqa’ miegħu. Għall-Partit Laburista l-ambjent qatt ma kien ċentrali fil-politika li ħaddan minkejja l-oppożizzjoni li qajjem għal uħud mill-kwistjonijiet jaħarqu li tqajmu fl-aħħar żminijiet. Bil-għażla ta’ Brincat bħala kelliem ewlieni għall-ambjent u bl-enfasi li qed jagħmel il-mexxej il-ġdid jidher li minn Cinderella l-ambjent se jsir prima donna.
Niltaqa’ ma’ Brincat b’dan il-ħsieb ibehren f’moħħi. Imma l-ewwel naqbadlu fuq il-karozza.
“Ordnajtha eżatt wara li tlifna l-elezzjoni,” jgħidli. Hu kburi bil-għażla konxja li għamel favur karozza li tħammeġ inqas.
Tipiku ta’ bniedem li waqgħetlu żokortu fin-numri jispjegali l-kalkoli li għamel biex wasal jiġgustifika l-flus li nefaq fil-karozza, li mhumiex sold jew tnejn.
“Hemm min qalli li ma nafx x’qed nagħmel għax wara ftit snin ikolli nonfqilha madwar Lm2,000 f’batteriji ġodda,” jgħidli bi tbissima.
Meta jittieħed kont tal-vantaġġi ambjentali Brincat iħoss li għamel għażla tajba anki ekonomikament.
Wara din id-diskursata qasira fuq il-karozza nistaqsih jekk il-Partit Laburista jistax jirrikonċilja l-politika ambjentali mal-ġustizzja soċjali. Mhux kulħadd għandu l-mezzi finanzjarji biex jixtri karozza bħal tiegħu. Ħafna oħrajn jagħżlu karozzi second hand li jħammġu iktar jew appliances li mhumiex effiċenti għax ma jifilħux jixtru l-aħħar mudelli.
Jikkwotali dak li qal l-eks viċi president Amerikan Al Gore dan l-aħħar dwar il-mod ta’ kif għandha tinbidel l-istruttura tat-taxxi. ‘We need to shift from a pay as you earn system to a pay as you burn one’, jgħidli Brincat.
“Nemmen li hemm bżonn mhux li nintaxxaw aktar imma li bil-mod il-mod inbidlu s-sistema tat-taxxa ħalli l-familji jifdlilhom iktar flus fl-idejn u jħallsu taxxa skond ma jniġġsu. Iżda dan mhux biżżejjed. Hemm bżonn li jkun hemm iktar inċentivi biex ngħinu lin-nies jagħżlu stil ta’ ħajja li tħalli inqas impatt fuq l-ambjent.
“Pereżempju fil-każ tas-solar water heaters nemmen li jrid ikun hemm iktar inċentivi biex tinkoraġġixxi lin-nies, anki fuq pagi baxxi, biex jixtruhom. Hemm bżonn li dawn ikunu jifilħu jħallsuh għax ikun jaqbel ukoll għall-familji nfushom,” isostni b’ċertu żelu li jġiegħlek tifhem li l-ambjent hu suġġett li jinteressah anki jekk jammetti li għad irid jitgħallem iktar.
“Fil-familja kemm jista’ jkun ma niddiskutux politika imma dwar l-ambjent ikollna diskussjonijiet kbar,” jgħidli. “Fl-ambjent għandna bżonn bidla kulturali mhux l-inqas fostna l-politiċi. Hemm bżonn li jkollna viżjoni fit-tul.”
Il-viżjoni li qed jitkellem fuqha Brincat kienet nieqsa kważi għal kollox mid-diskors politiku tal-Partit Laburista. Anki jekk kien tħejja dokument estensiv dwar l-ambjent qatt ma kien pern ewlieni għall-partit. Il-kelliem Laburista jirrikonoxxi dan in-nuqqas, iktar u iktar mill-esperjenza tiegħu f’distrett elettorali li hu iktar sensittiv għall-kwistjoni.
“Naf li l-partit kellu polls juruh li fl-ambjent konna qed naqgħu lura ħafna. Kostitwenti tiegħi kienu jistaqsuni x’politika kellna fuq l-ambjent u kultant kont inkun at a loss biex inweġibhom. Ma rridx nitfa’ l-ħtija fuq il-kelliema ta’ l-ambjent għax dawn ħejjew dokument li kien fih ċertu dettall. Imma mbagħad inqasna milli nqassmu l-manifest elettorali lin-nies. Kellna ferħ ta’ ġenn biex nippubblikawh mill-ewwel kif tħabbret l-elezzjoni biex imbagħad ittieħdet deċiżjoni li ma jitqassamx. Ħallejna lin-nies fil-għama dwar dak li nemmnu fih.
“Bil-kontra tagħna, il-Partit Nazzjonalista għaraf li l-ambjent hu kwistjoni importanti għan-nies u tawh importanza kbira fil-manifest tagħhom, anki jekk twettqu dnubiet ambjentali kbar taħt il-PN.
“Fil-kampanja tagħna l-ambjent bilkemm tfaċċa ħlief fl-aħħar ġimgħa meta qamet il-kwistjoni ta’ Jeffrey Pullicino Orlando. Nitfa’ l-piż fuq min mexxa l-kampanja elettorali f’isem il-partit u mhux il-kelliema. Il-votanti ma kinux jafu fiex nemmnu.
“Ġralna l-istess fl-IT, il-qasam li kont responsabbli minnu jien. Kellna dokument tajjeb ħafna u meta fuq in-naħa l-oħra kellek lil Austin Gatt bil-mekkaniżmu kollu tal-Gvern warajh għaddej iħabbar inizjattiva waħda wara l-oħra lanqas ma konna kapaċi bħala partit nirreaġixxu. Min kien responsabbli mill-kampanja elettorali ma għarafx dan u b’hekk ħloqna l-perċezzjoni li aħna partit li għalih l-IT mhux daqstant importanti.”
Din il-qrara ta’ Brincat tikxef in-nuqqas ta’ strateġija li kellu l-MLP fl-aħħar elezzjoni speċjalment fejn jidħlu ċerti oqsma bħaż-żgħażagħ.
Jisħaq fuq il-bżonn li l-MLP jinfetaħ għall-għaqdiet ambjentali u jerġa’ jqerr ‘dnub’ ieħor.
“Forsi fil-passat kien hemm min fostna seta’ kellu l-perċezzjoni li l-NGOs huma viċin il-PN u għalhekk inħolqot l-attitudni why bother. Irridu nbiddlu din l-attitudni. Irrid li l-NGOs iħossuhom komdi jitkellmu magħna irrispettivament jekk jissimpattizzawx mal-PN jew le. Ma rridhomx għall-vot imma għall-ideat tagħhom,” isostni Brincat.
Iżda l-ikbar mistoqsija li jagħmlu n-nies hi dwar ir-relazzjoni bejn il-partiti l-kbar u l-kuntratturi. Għal ħafna, l-ambjent hu intrinsikament marbut ma’ l-isfreġju li jwettqu l-kuntratturi. Il-Partit Laburista hu fil-but tal-kuntratturi, nistaqsih kiesaħ u biered.
Jinġibed ftit lura. Brincat jinsisti li hu mhu fil-but ta’ ħadd.
“Ix-xogħol privat tiegħi marbut mal-konsulenza u ħafna mill-klijenti huma mis-settur tat-turiżmu. Jien m’jien fil-but ta’ ħadd u mhu se nagħmel xejn li jxellef il-kredenzjali ambjentali li jrid jibni l-partit. Irridu nsibu l-bilanċ bejn żvilupp li hu sostenibbli u vijabbli u l-ħarsien ambjentali. Irrid li l-inkwiet tar-residenti jkun indirizzat qabel ma joħroġ permess u mhux wara.
“Ma nistgħux inwaqqfu l-iżvilupp imma lanqas nistgħu naslu f’sitwazzjoni assurda bħalma kellna ftit tal-ġimgħat ilu fejn l-iżviluppatur ta’ Fort Cambridge wara li nħariġlu l-permess beda jitkellem dwar il-problemi tar-residenti, l-istess problemi li tqajmu fil-konfront ta’ l-iżvilupp tiegħu.”
Brincat itenni li lest jisma’ lil kulħadd imma jinsisti li ma jrid iwebbel lil ħadd b’affarijiet li mhumiex fattibbli.
Nistaqsih dwar il-korsijiet tal-golf, xi ħaġa li kienu għal qalb il-Partit Laburista bħala parti mill-iżvilupp turistiku fil-pajjiż.
“Dwar il-korsijiet tal-golf kont nemmen li kien hemm lok għal iktar minn waħda biex niġbdu turist ta’ kwalità. Illum ikkonvinċejt ruħi li ċ-ċokon tal-pajjiż u n-nuqqas ta’ ilma jagħmluha diffiċli ħafna biex ikun hawn iktar korsijiet tal-golf. Jekk hux fattibbli li tkun estiża tal-Marsa ma nafx għax minix infurmat biżzejjed imma kwalunkwe deċiżjoni trid tittieħed fil-kuntest tas-sostenibbiltà ekonomika u ambjentali.”
Kwistjoni li potenzjalment tista’ tqanqal kontroversja hi l-użu ta’ l-imtieħen tar-riħ biex tinħoloq enerġija alternattiva. Il-Gvern għandu l-idea li jinvesti f’proġett ta’ mtieħen f’baħar fond. Għal min jifhem fil-qasam proġett bħal dan mhu xejn ħlief ħolma fil-bogħod għax it-teknoloġija biex jinbnew l-imtieħen f’baħar fond ħafna hi għalja wisq u għada mhux żviluppata biżżejjed.
Għaldaqstant jekk il-pajjiż irid jipproduċi l-enerġija mir-riħ l-iktar soluzzjoni fil-qrib u fattibbli hi l-bini ta’ mtieħen fuq l-art jew fil-baħar viċin il-kosta. Dan iġib miegħu l-argument ta’ fejn se jinbnew.
Nistaqsi lil Brincat jekk it-twemmin tal-Partit Laburista fl-enerġija alternattiva hux se jieqaf malli jibdew jissemmew il-postijiet fejn jistgħu jinbnew dawn l-imtieħen għax ikun politikament konvenjenti li topponi s-siti proposti.
Ixengel rasu. Jurini li fehem id-diffikultà li qed inressaqlu. L-ewwel kelma tiegħu hi akkuża
lill-Gvern għax skond hu qed iħawwad l-imħuħ fuq is-suġġett bi stqarrijiet kuntrastanti minn ministri differenti.
Jgħidli li l-MLP se jżomm moħħ miftuħ fuq il-kwistjoni u jtenni: “Fil-kwistjoni dwar it-trasport pubbliku Joseph Muscat wera li mhux lest ikun opportunist politiku fejn jidħlu affarijiet ta’ importanza nazzjonali. Joseph seta’ ħa l-parir ta’ ħafna biex ikompli jrewwaħ l-inkwiet imma m’għamilx hekk. L-istess maturità lesti nuruha f’oqsma oħra bħall-enerġija alternattiva.
“Fuq l-għażla tas-siti għat-turbini tar-riħ il-Gvern kellu rakkomandazzjoni snin ilu biex jagħmel studju ta’ l-impatt fuq il-perċezzjoni tan-nies biex jara kif jaħsbuha fuq l-irdieden tar-riħ fuq l-art. Dak l-istudju qatt ma sar. Qabel ma nikkommeti ruħi nippreferi nara li dawk l-istudji jsiru biex l-affarijiet isiru bis-serjetà. Permezz tagħhom imbagħad inkunu nistgħu nevalwaw l-impatt li se jkollhom fuq in-nies u fuq l-ambjent u naraw x’miżuri nistgħu nieħdu u jekk humiex vijabbli.”
Suġġett sensittiv għaż-żewġ partiti l-kbar hu l-bini illegali fl-Armier. Tul iż-żminijiet mijiet ta’ nies serqu art pubbliku biex bnew kmamar b’mod illegali. Qabel l-aħħar elezzjoni Lawrence Gonzi kien iffirma ftehim sigriet ma’ l-assoċjazzjoni tas-sidien ta’ dawn il-kmamar u wegħidhom li fi żmien sitt xhur kien se jara li l-Mepa tibda l-proċess biex tippubblika l-pjan għaż-żona tal-Marfa li mingħajru ma seta’ jsir xejn.
Bil-barka tal-Gvern il-kmamar illegali se jkomplu jitgawdew. Imma ftehim ieħor simili sar bejn il-Partit Laburista u l-Assoċjazzjoni tas-Sidien lejlet l-elezzjoni.
Fl-MLP, bħan-naħa tal-Gvern, hemm skumdità dwar din il-kwistjoni li ilha tkaxkar is-snin.
“Jien fil-prinċipju kontra kull ftehim sigriet. Anki jekk ftehim sigriet ikun ġust u ekwu ma’ kulħadd dejjem se jħalli togħma morra f’ħalq l-elettorat ġenerali għax iħossu ttradut għax sar minn wara dahru. Fil-prinċipju jien ukoll kontra l-bini llegali u ma narax li jagħmel wisq sens li tillegalizzah.
“Fil-kwistjoni ta’ l-Armier il-Gvern għandu mpenn bil-miktub mas-sidien u għalhekk irridu naraw kif se tiżviluppa din is-sitwazzjoni. Meta nkunu fil-Gvern irridu naraw x’azzjoni ttieħdet mill-Gvern preċedenti, nieħdu kont tas-sitwazzjoni u naraw jekk hemmx rabtiet legali f’dak li jkun sar.”
L-għażla tal-kliem hi kruċjali. Inħoss li Brincat la jixtieq jiġġustifika lil min seraq art pubblika imma fl-istess ħin donnu jifhem li fl-Armier twieldet komunità b’għaġna soċjali li mhux lakemm tarmiha. Hemm ukoll kwistjoni ta’ voti, li mhumiex ftit.
Nistaqsi lil Brincat x’pożizzjoni se jieħu l-MLP jekk il-kwistjoni titla’ fil-Parlament f’din il-leġiżlatura. Jieqaf jaħseb.
“Irridu naraw eżattament x’se jkun qed jipproponi l-Gvern. Ma nistax nikkommetti lill-Grupp Parlamentari minn issa,” iwieġeb xott xott.
Jidher ċar li fuq din il-kwistjoni l-MLP għad irid jara kif se jsib il-bilanċ bejn il-ħarsien ambjentali u l-interessi politiċi u soċjali.
Indawwar id-diskors fuq il-Mepa. “Naqbel mal-Mepa, allaħares ma teżistix u d-dnub hu li ma twaqqfitx qabel,” jgħidli Brincat.
Infakkru li hu ġej minn żmien fit-Tmeninijiet meta l-permessi tal-bini kienu joħorġu bil-barka tal-ministru.
“Dak iż-żmien kien hemm il-PAPB. Illum bil-Mepa s-sitwazzjoni hi aħjar fid-deher imma f’ċerti ċirkostanzi l-Mepa saret ukoll verżjoni iktar sofistikata tal-PAPB. Inutli li l-partit ikollu sempliċi rappreżentant fuq il-bord għax it-tbażwir ħafna drabi jsir fil-livelli ta’ taħt. Hemm bżonn ta’ riforma sħiħa,” jgħidli.
Il-mistoqsija ovvja hi x’tip ta’ riforma. L-ambjentalisti jridu riforma li tissikka iktar lill-iżviluppatur filwaqt li l-kuntratturi jridu sistema li tħaffef il-proċess.
“Bħalma l-Ombudsman kien effiċenti u fair u għalhekk gawda l-fiduċja tan-nies nemmen li l-Mepa tista’ toħloq proċessi fasttrack imma xorta tkun qed timxi mar-regoli kollha.
“Imma hemm distinzjoni kbira bejn żviluppatur li jimxi mar-regoli ambjentali u jħares l-interessi tar-residenti bil-quddiem u wieħed li jitħalla jeżerċita pressjoni bla bżonn fuq il-Mepa nnifisha biex jasal fejn jrid jasal.”