Carmelo Mifsud Bonnici | 09 ta’ Marzu 2008 Nr 71

Pajjiżna tilef raġel

1. Il-kampanji elettorali fihom ħafna. Jaqtgħuk mit-toroq li l-ħajja s-soltu tiħdok fihom u jtellfuk minn dak li tkun tixtieq li għamilt. Tul dawn il-jiem kelli numru ta’ dispjaċiri, però wieħed mill-iktar li ħassejt verament f’qalbi kienet dik tat-telfa ta’ Mikiel Micallef, magħruf aħjar bħala “Iċ-Ċalanga”. Mikiel kien wieħed minn dawk il-bnedmin li kelli x-xorti li niltaqa’ u nsir naf tajjeb f’ħajti. Persuna li kien iqis l-affarijiet, jara fejn huwa sejjer u ma jiċċaqlaqx mid-direzzjonijiet tiegħu. Persuna eżemplari, ħaddiem ta’ veru. Kelli u għad għandi rispett kbir għalih, imma sfortunatament ma stajtx immur għall-funeral li sarlu fil-Knisja ta’ San Bastjan, proprju minħabba l-fatt li f’dak il-ħin kelli nkun fuq il-palk nattendi għall-wieħed mill-mass meetings tal-Partit f’Ħaż-Żabbar. Xtaqt inkun preżenti imma ma stajtx minħabba l-politika.

2. Kelinu, kif kienu jafuh ta’ ġewwa, kien jgħix Ħal Qormi u parti sewwa minn ħajtu qattagħha għas-servizz tas-sidien tal-karozzi tal-linja. Proprju hemm kont, sirt nafu meta fl-1988 dħalt fiż-żraben ta’ zijuwi (li kien laħaq Imħallef) bħala konsulent legali ta’ l-Assoċjazzjoni tal-Karozzi tal-Linja. Ma kienet pożizzjoni komda xejn. Anqas ma kien faċli l-klijent, li fil-fatt ma kienx wieħed iżda madwar 500 persuna, li l-maġġoranza ma kinux marru l-klassijiet kollha ta’ l-iskola tad-diplomazija. Ovvjament il-bidu magħhom kien tassew iebes. Kienu mdorrija b’zijuwi li kellu id tal-ħadid magħhom u li kienu drawh sew fl-għawġ kollu li għaddew minnu taħt 16-il sena ta’ Gvern laburista.
3. Però Kelinu mill-ewwel wera fiduċja fija u tlaqna għal għonq it-triq sabiex nibdlu l-pożizzjoni ta’ dawn il-proxxmi li kienu jgħixu u jqumu mat-trakk tal-linja tagħhom. Sibt fih kwalitajiet li qatt qabel ma rajt. Kien jaf ix-xogħol sewwa fuq ponot subgħajh. Kull rotta kemm iddaħħal. Kull proprjetarju ta’ kull xarabank. Mhux biss. Kien jaf tajjeb l-istorja li għaddew minnha fl-għeruq u x-xniexel tagħha. Għamilt ftit taż-żmien biex nifhem il-klijent u nifhem xi proposti setgħu jsiru u liema le. Tgħallimt ħafna mingħandu. Tgħallimt kemm dawn il-bnedmin jagħmlu sagrifiċċji huma u familthom.

4. Dħalt għal diversi negozjati bih miegħi spalla ma’ spalla. Konsegwenza ta’ dan żdied in-noll, daħlu rotot ġodda, żdied id-dħul mis-servizz tat-trasport tat-tfal ta’ l-iskola u għall-ewwel darba setgħu jagħtu servizz fuq xogħol privat. Dan kollu sar b’ħafna laqgħat. Ħin twil imdawrin mal-mejda tad-diskussjoni, kif ukoll diversi avviżi ta’ tilwim industrijali, li wħud kienu jaħarqu sew. Kien bniedem ta’ fibra, determinat u kapaċi jissaporti l-iktar diffikultajiet kbar. Mhux l-ewwel darba jew tnejn kien ikollna rewwixti interni, tgergir u aġir żbaljat imma ċ-Ċalanga ma kien jiċċaqlaq xejn. Sod daqs l-azzar. Jisma’ u jwieġeb. Ma jħalli lil ħadd jgħaddih biż-żufjett. Niftakru jirrakkonta n-negozjati li kien ikollu mal-Perit Duminku Mintoff. Il-kelma diretta, sempliċi u faċli tiegħu quddiem l-id ta’ l-Istat. Kellu sens ta’ l-affarijiet u kapaċi jibqa’ kalm u trankwill fl-iktar tempesti kbar.
5. Kellu wkoll fommu sieket. Fl-għawġ kollu li konna dħalna għalih kont nista’ nafdalu kelma. Tkellmu u taf li ser iżommha għalih. Mhux darba jew tnejn konna nsibu ruħna waħedna nitkellmu, bil-ġurnata tibda bit-telefonata solita tiegħu. Hu kien ikun jaf x’inhuwa jagħmel u sħabu l-oħra fil-kumitat kellhom fiduċja sħiħa fih. Niftakar uħud minnhom, fosthom Gawdenz, Leli Galea, Fonsu ta’ Pepprina u Leli tat-Tè u diversi oħrajn li kienu jiġru miegħu l-ħin kollu. Maż-żmien ix-xogħol tal-linja kont fhimtu sew u ċerti drabi kien ikolli diffikultajiet sabiex niġbed lil kulħadd ’il quddiem imma Kelinu kien ikun dejjem hemm – tarka u protezzjoni. Preparat, jifhem u kapaċi jimxi ’l quddiem.

6. Wieħed mill-aħjar ftehim li rnexxielu jasal għalih Kelinu kien dak ta’ Mejju 1995, ma’ dak iż-żmien il-Ministru Michael Frendo. Kien irnexxielu jilħaq ħafna miri li konna ilna naħdmu fuqhom is-snin. Ftit kienu l-persuni li fehmu kemm dan kien fil-fatt tajjeb. Hu x’inhu, iddeċieda ftit wara li jitlaq minn kollox u jien ftit wara segwejtu. Spiċċajna t-tnejn kważi f’daqqa minn karriera twila hemm ġew. Imma ma ġiex idu fuq żaqqu għax ħajtu kienet imżewqa sew. Bniedem li kien iħobb il-mużika, iż-żwiemel u l-pjaċir tiegħu jinnegozja xi tpartit ta’ xi vettura jew bejgħ ta’ xi proprjetà. Niftakar li kien stedinni għandu d-dar b’marti u uliedi u hemm stajt nara l-ambjent sħiħ li kien bena madwaru. Martu u uliedu kienu ħaġa waħda miegħu. Kien hemm paċi, ċ-ċajt ħelu u ma jonqosx ir-rakkonti varji tiegħu.

7. Niftakar bejn laqgħa u oħra, jew inkella fi żmien il-Milied, konna mmorru għandu l-Marsa, l-ewwel, biex naraw il-famużi żwiemel tiegħu u mhux darba jew tnejn konna nieħdu grokk flimkien, ovvjament biż-żiemel b’kollox. Kien ħadni wkoll fil-korsa taż-żwiemel u naraw it-tiġrijiet. Hemm kien fl-aqwa tiegħu. Moħħu biex iġib iż-żwiemel minn barra, jrabbihom jew jitla’ Franza qisu sejjer Għawdex sabiex jara xi tiġrija jew jixtri xi wieħed ġdid.
Kien jaf jgħix il-ħajja sa l-aħħar. Kelli u għad għandi rispett kbir lejh għax kien jaf il-ħin kollu x’inhuwa jagħmel. Però beda jgawdi iktar kif ma baqax attiv ma’ l-Assoċjazzjoni. Hemm reġa’ ħa l-ħin li qabel kien jiddedikah totalment għal dawk is-sidien. Kelinu kien magħġun ħaddiem. Wieħed li jifhem postu, imma mhux lest li jħalliha għax xi ħadd għandu iktar flus jew poter.
Kien ġellied għal drittijiet il-ħaddiem, anzi ta’ dawk li kienu l-iktar ’l isfel fis-soċjetà. Dawk li jbatu u ma tantx ikunu apprezzati. Pajjiżna tilef bniedem ta’ l-affari tiegħu.