Aħbarijiet | 24 ta’ Frar 2008 Nr 69

In-nisa iwieġbu

Bejn illum u l-Ħadd li ġej illum qed tagħti l-opportunità lin-nisa kandidati tal-partiti kollha jwieġbu għal ħames domandi komuni. Sfortunatament ma rċevejna l-ebda rispons mill-kandidati Nazzjonalisti minkejja li ngħataw ġimagħtejn ċans biex iwieġbu

Mistoqsijiet:

1. Taqbel li għandu jkun hemm kwota biex jiżdiedu n-nisa fil-Parlament?

2. Bil-MEPA morna għall-aħjar jew għall-agħar?

3. Taqbel ma’ l-introduzzjoni tad-divorzju?

4. X’hemm bżonn isir biex iktar nisa jibqgħu jagħtu sehimhom fid-dinja tax-xogħol?

5. X’inhi l-viżjoni tiegħek għal dan il-pajjiż?

Pullicino, Marlene - 5 u 7 Distrett, MLP

1. Le, ma naqbilx li jkun hemm kwota għan-nisa. Imma naqbel li n-nisa jingħataw aktar ċans isemmgħu leħinhom fuq il-mezzi tax-xandir biex l-elettorat ikun jaf iżjed xi jsarrfu.

2. Bil-MEPA morna għall-aħjar. Iżda ġara li bl-indħil tal-Gvern u nies qrib ta’ nies fil-poter ittieħdu deċiżjonijiet li ma jagħmlux sens biex b’hekk saret ħsara kbira lill-irħula, lill-ibliet u lill-ambjent rurali tagħna. Daħlet wisq burokrazija li xxekkel żvilupp ġust u bżonjuż u tagħti lok għall-korruzzjoni. Jeħtieġ li l-MEPA tinżabar mill-friegħi l-ħżiena biex tkun tassew dik l-istituzzjoni awtonoma li tħares il-bżonn u l-ambjent taċ-ċittadin.

3. Le, ma naqbilx. Għandna ngħinu lill-familji tagħna biex jirnexxu aktar. F’każijiet ta’ żwiġijiet miksura bla tama hemm l-annullament.

4. Biex aktar nisa jipparteċipaw fid-dinja tax-xogħol irid fir-realtà jkun jeżisti l-back up neċessarju biex jintlaħaq bilanċ bejn dak li titlob il-kura tal-familja u d-dinja
tax-xogħol. Irid ikun hemm ħinijiet imnaqqsa jew flessibli, ċentri ta’ kura tat-tfal ta’ livell għoli u bi ħlas baxx f’kull lokalità jew fuq il-postijiet tax-xogħol stess fejn ikun hemm mumbru kbir ta’ ħaddiema. Fuq kollox jeħtieġ li jinħoloq aktar xogħol bi ħlas xieraq biex jitħajru aktar nisa joħorġu jaħdmu.

5. Għal dan il-pajjiż nixtieq li kulħadd ikun jista’ jilħaq il-milja tiegħu mingħajr tfixkil. B’mod partikulari nemmen li l-focus ewlieni għandu jkun il-ħarsien u l-edukazzjoni sħiħa tat-tfal kollha tagħna. Biex nassiguraw soċjetà b’saħħitha għada, jeħtieġ li nrawmu t-tfal tagħna sew illum. Soċjetà moralment b’saħħitha hi għalqa fertili minn fejn jista’ jinkiseb ukoll is-suċċess ekonomiku ta’ pajjiż.

Rita Law - 2 u 3 Distrett, MLP

1. Primarjament il-ħsieb wara dan l-għan hu importanti u bżonjuż għax il-ħidma ta’ mara fil-Parlament hi essenzjali biex tindirizza l-bżonnijiet tal-membri kollha tal-familja. Fl-1996 Gvern Laburista ta l-opportunità biex 30 fil-mija tal-karigi eżekuttivi fis-Servizz Pubbliku jimtlew minn nisa u 20 fil-mija tan-nominazzjonijiet għall-Aġenziji Internazzjonali jkunu nisa. Hekk qed ikompli jagħmel għal dan il-manifest elettorali biex 20 fil-mija ta’ l-ambaxxati u karigi għolja jkunu nisa u t-tqassim ta’ boroż ta’ studju jkun fuq bażi ta’ 30 għan-nisa, 30 fil-mija għall-irġiel u 40 fil-mija li jibqgħu mħallta.
B’dan il-mod tħeġġeġ lin-nisa jkollhom spazju biex jagħtu s-sehem tagħhom f’postijiet ta’ deċiżjoni u juru l-ħila tagħna. B’hekk ikabbru fiduċja fil-votanti.

2. M’hemmx għalfejn tkun persuna fil-politka biex tifhem kemm-il MEPA qed tkun sfiduċjata u jinħass il-ħtieġa biex issir evalwazzjoni serja. Hemm ħtieġa wkoll biex issir evalwazzjoni tal-mod li bih isir il-proċess hekk imsejjaħ Environment Impact Assessment speċjalment fil-kuntest ta’ kif issir il-konsultazzjoni pubblika marbuta magħhom.

3. Personalment naħseb li meta ż-żwieġ jitkisser u ma jibqa’ xejn aktar x’tagħmel biex ikun hemm armonija bejn il-koppja, ikun inutli tisforza l-koppja biex jgħixu taħt l-istess saqaf. Kull każ trid issegwih bir-reqqa speċjalment meta jkun hemm involuti t-tfal. Il-każi ta’ problemi matrimonjali qed jikbru ta’ kuljum u tinħass l-urġenza ta’ azzjoni biex ma nħallux aktar familji jitfarrku.

4. Issib żewġ kategoriji ta’ nisa li joħorġu jaħdmu u l-iskop tagħhom hu differenti. Min joħroġ jaħdem biex ivarja l-ġurnata bejn xogħol barra u xogħol fid-dar u min jaħdem għax il-finanzi tal-familja mhux qed ikunu biżżejjed biex jgħixu diċenti u jlaħħqu mal-bżonnijiet tal-ħajja. Għal ħafna snin ilu jinħass nuqqas kbir ta’ opportunità tax-xogħol għall-mara. Hemm bżonn li jkollna ċ-child care centres u xogħol b’ħin aktar flessibbli addattat biex jagħti ħin lill-mara tagħti ħina għall-bżonnijiet tal-familja. Fl-aħħar mill-aħħar il-kontribut tal-mara fil-post tax-xogħol jgħin l-ekonomija tal-pajjiż.

5.  Pedament sod għat-tfal. Inħarsu lejn il-familja bħala l-fus tas-soċjetà. Ħolqien tax-xogħol. Azzjoni urġenti u ħarsien lejn dawk vulnerabbli. Azzjoni u miżuri biex ngħinu liż-żgħażagħ li jridu jwaqqfu familja.

Lorna Vassallo - 7 u 12 Distrett, MLP

1. Għall-bidu ma kontx iżda issa wara li qrajt diversi studji u attendejt għal konferenzi, sirt naqbel. L-ikbar problemi għan-nisa
fil-politka huma tnejn. L-ewwelnett li ma jipparteċipawx
fil-politika minħabba li ħajjithom hi diffiċli, l-aktar jekk ikunu ommijiet kif ukoll ma tippermettix li jkunu attivi fiha minħabba l-kultura. Biex tattakka din il-problema jrid ikun intervent ta’ azzjoni pożittiva li jgħin biex il-mentalità tinbidel iktar malajr, kif ukoll intervent mill-awtoritajiet biex joħolqu strutturi li jgħinu lill-mara jew omm. It-tieni problema hi li ħafna drabi l-elettorat jivvota nies li diġà jkunu fil-Parlament. Għalhekk, minn Parlament li bħalissa għandu l-membri li huma kważi kollha rġiel, diffiċli li l-Parlament ta’ għada jkollu ħafna nisa. Din tista’ tingħeleb ukoll bl-għodda ta’ kwota ta’ nisa fil-Parlament li l-Partit Laburista se jdaħħal mill-elezzjonijiet li jmiss. Ma daħlitx f’din l-elezzjoni għax il-PN ma jikkunsidrahiex.

2. Il-MEPA hi mezz ta’ kontroll tajjeb ħafna. Iżda ntuża ħażin. Dan minħabba laxkezza, indħil politiku u burokrazija żejda maħluqa għal min m’għandux protezzjoni. Għalhekk għandna bżonn ta’ Gvern serju. Gvern serju jnaqqas il-proċedura fejn mhemmx bżonnha u jittratta b’integrità kwistjonijiet dubjużi.

3. Naqbel ma’ dak kollu li hu frott ir-rieda tal-maġġoranza tal-poplu. Nemmen li f’Malta m’għandniex divorzju mhux għax aħna nsara daqshekk prattikanti iżda għax hawn ħafna ipokrezija. Divorzju li jinkiseb biss wara kawża u li jikkunsidra l-interessi tat-tfal tal-koppja u tas-soċjetà jista’ jkun pożittiv. Id-divorzju jerġa’ jgħaqqad l-familji u jista’ jagħti drittijiet lil tfal ta’ ġenituri separati li għalissa ma jistgħux igwadu minnhom. Jista’ jnaqqas ukoll ċertu piż minn fuq is-servizzi soċjali
għall-Gvern.

4. Bidla radikali fil-ħinijiet
tax-xogħol. Flexitime. Is-soċjetà tagħna għadha tassumi li f’kull dar hemm il-mara taħdem 24 siegħa kuljum. Dan dan m’għandux ikun.

5. Dik tal-partit. Tmiem
tal-korruzzjoni istituzzjonalizzata, kontabbiltà politika, effiċjenza, ġustizzja, kompetenza u karigi skond il-mertu, infiq raġonevoli ta’ flus il-poplu, servizzi soċjali li dejjem jissodaw, taxxi li jonqsu, turiżmu li jeskala maż-żmien, saħħa b’xejn u ambjent nadif, kburija b’pajjiżna, u, fuq kollox, surplus fil-Kaxxa ta’ Malta flok defiċit.

Maria Gauci - 13 Distrett, AN

1. Iva, in-nisa għandhom ħabta jħarsu lejn l-affarijiet minn lenti differenti u b’hekk jagħtu kontribut siewi ħafna f’diversi oqsma.

2. B’kors li għamilt dan l-aħħar, MA f’Islands and Small States Studies li fih kelli bħala main area International Environment, stajt napprezza kemm hu vast ix-xogħol tal-MEPA. Din għandha żewġ taqsimiet enormi li huma l-ambjent u l-ippjanar integrati f’Awtorità waħda! Hemm bżonn dejjem aktar dedikazzjoni professjonali u li għandha tingħata lil kulħadd skond quality service charter.
    
3. Le, ma naqbilx
mad-divorzju. Aħna pajjiż bi tradizzjoni u valuri nsara. Għalkemm hawn xi każijiet ta’ żwiġijiet li ma rnexxewx, ma jfissirx li d-divorzju hu s-soluzzjoni. Id-divorzju jista’ joħloq aktar problemi. Nissuġġerixxi li naħsbu b’mod aktar pożittiv u jiddaħħlu korsijiet ta’ communication skills mhux biss qabel, iżda wkoll wara ż-żwieġ. Tnejn min-nies ġieli jkollhom valuri jew background xi ftit differenti, kif ukoll ġieli jinqalgħu sitwazzjonijiet ta’ stress ta’ ħafna xogħol u problemi finanzjarji u l-koppja tista’ ssib diffikultajiet kif tkampa ma’ l-istil ta’ ħajja l-ġdid.
  
4. Hemm bżonn li ngħallmu li n-nisa u l-irġiel it-tnejn għandhom dritt li jagħtu sehem fid-dinja tax-xogħol. Iżda l-għażla għandha tkun waħda ħielsa. Jekk il-mara tagħżel li toħroġ taħdem, il-koppja għandha tara kif tqassam ir-responsabbiltà tat-trobbija tat-tfal, tax-xogħol tad-dar u mpenji oħra tal-familja. Il-mara għandha dritt għal karriera tagħha daqs ir-raġel. Hemm bżonn inċentivi biex il-mara tagħżel hi stess li toħroġ taħdem u tingħatalha l-opportunità li tagħmel dan. Mill-banda l-oħra, jekk il-mara tagħżel li tagħti sehem sħiħ fit-trobbija tat-tfal u taħdem fid-dar, allura għandu jkollha l-għajnuna bħalma qed tipproponi AN, li tingħata tax rebate daqs il-paga minima nazzjonali. Din tiżdied mat-tax rebate tal-ġenitur li jaħdem u b’hekk tikber is-somma li fuqha l-familja ma tħallasx taxxa. Din il-miżura tieqaf hekk kif it-tfal jilħqu l-età uffiċjali tat-tluq mill-iskola.
 
5. Il-Maltin għandhom jinvestu aktar fir-riżors uman, inkluż on-going education. Għandna nies bravi ħafna. Malta tista’ timxi ’l quddiem billi tkun attenta għar-relazzjonijiet internazzjonali, tisfrutta opportunitajiet kif ukoll tagħraf tiżviluppa fid-diversi oqsma lokali fosthom l-industrija, turiżmu u l-ambjent. Għalkemm Għawdex jibqa’ parti integrali mill-istat Malti, għandu jingħata aktar awtonomija fit-tmexxija kruċjali ta’ l-iżvilupp. B’hekk ukoll l-Għawdxin ma jitilqux minn Għawdex ifittxu opportunitajiet ’il bogħod.