Joe Cassar | 17 ta’ Frar 2008 Nr 68

Tifkiriet ta’ kandidat

Meeting f’Misraħ Pawla fir-Raħal Ġdid. Mill-bidu ġejna mdawra. Il-mikrofnu ħadem mhux kif darba ġara l-Gudja quddiem il-knisja tar-raħal wara l-aħħar quddiesa. Ħadem ukoll il-ġebel. Biċċa maduma ġiet fuq it-trakk ħdejn saqajja. Ta’ warajja lissen, “Aqta’ fil-qasir.” Il-bumbardament tqawwa’. Inżilna minn fuq it-trakk. Ħiemda u siekta l-Pulizija. Mhux l-ewwel darba u lanqas l-aħħar darba.
U hekk żemżem, b’waddaba qawwija, qed jiksibli lura disinn tal-mużajk ta’ ħajti, sħiħ u magħqud. Qed nikteb fuq djarju b’versi dojoq dawn it-tifkiriet li qatt ma ġbart f’kitba. Jonfoħ ir-riħ ta’ Frar, din is-sena itwal b’jum.
Tfajjel inħares minn tieqa ta’ dar lejn Sta Marija tar-Rocca, knisja mibnija f’Ħal Tarxien minn Mica, armla ta’, Gentil Azzopardi, qabel l-1508. Billi l-knisja qiegħda f’daħla, il-kelma ‘rocca’ li tfisser blata u fortizza, iddawret f’tar-Rokna jew tar-Rokon. Jiġi trakk, jitqiegħed mikrofnu. Jinkiseb id-dawl minn dar qrib. Nies fuq il-palk, wieħed jibda jitkellem. Nisa bil-baskett tax-xiri, jieqfu ftit ħa jisimgħu x’qed jingħad, jissuktaw jimxu lejn darhom fil-qrib. Id-dinja ta’ Peppone u Don Camillo. U hemm iż-żgħożija warrdet imħabba fil-ħarsa mistħija ta’ għajnejn koħol u ħodor.
Sakemm ħrigt l-ewwel darba għall-elezzjoni fl-1971 meetings bħal dawn f’xi misraħ, f’xi kantuniera, kienu għadhom isiru. Biż-żmien il-partiti ntebħu li dawn kienu jsiru għalxejn. Aħjar laqgħat f’teatri u meetings għall-massa f’toroq kbar u wisgħin għall-Maltin u l-Għawdxin. Il-partiti tellgħu binjiet kbar minn fejn setgħu jilħqu lill-poplu b’gazzetti, b’xandir, b’laqgħat.
It-tqassim ta’ bliet u rħula f’distretti baqa’ joħloq l-inkwiet għall-pajjiż, għall-partiti u għall-kandidati. Sar tibdil fil-liġijiet biex żgur ir-rieda tal-poplu tissarraf sewwa fin-numru ta’ deputati għall-Parlament. Imma l-kandidati ma jistgħux iserrħu rashom. Wieħed minn tlieta tad-deputati jitbiddlu minn elezzjoni għall-oħra. Il-Kummissjoni Elettorali għandha saħħa kbira. Tibdila fil-Liġi bi ftehim? Imberkin l-Għawdxin għax dejjem f’daqqa.
F’mappa ta’ Malta mgerrfxa sibt ruħi f’Ħal Safi u f’Bir id-Deheb. F’Ħal Safi ma ltqajtx ma’ Safi li ta ismu lir-raħal. F’Bir id-Deheb ma sibtx bjar. Lanqas ltqajt ma’ Ali Baba. Il-platt qatt ma ġieni sħun. B’danakollu f’Ħal Safi u f’Bir id-Deheb sibt nies tassew qalbhom tajba li laqgħuni bħan-nies ta’ Ħal Tarxien u Raħal Ġdid, żewġt irħula li b’xorti tajba dejjem baqgħu f’daqqa. Ma nafx kif Sta Luċija u l-Marsa ftiehmu li jibdlu posthom.
Ġew f’daqqa il-Gudja, Bir id-deheb u Ħal Safi. Ġrajjiethom bejn l-1986 u l-1987 kexkxet lil Malta li bkiet fuq il-kilba għas-setgħa. Raymond Caruana maqtul, Pietru Pawl Busuttil mixli. Arma tan-nar bdiet tmur għall-kaċċa fit-toroq, tiżra’ l-ħerba, twerwer u fl-aħħar taħsad ħajja. Fl-aħħar instabet f’razzett, mitfugħa biex jinbena mafkar lill-gideb. Il-ħaqq sab ruħu milgħub mill-iskiet. F’jum kiesaħ ta’ Diċembru ltqajt fuq iz-zuntier tal-knisja tal-Gudja ma’ l-isqof ta’ Acerra Antonio Riboldi, illum mejjet, li wara li fissritlu skond is-sewwa ta’ ruħi x’ġara żar il-familji tal-vittmi ta’ poplu li fis-saħniet imur lura għat-taqtigħat bejn l-Aragoniżi u l-Anġevini. Il-gass u l-isparar f’Tal-Barrani. Jien u marti ndunajna li riedu jagħmlulna waħda. Ħafna drabi kont arrestat u meħud id-Depot. Naħseb li l-Pulizija jmissha flok ġiet għalija, marret tfittex x’imkien ieħor.
Malta reġgħet sebħet għax min jaqla’ l-inkwiet u jċappas idejh fl-aħħar iġarrab it-telfa. F’dawn il-jiem ħadt gost nara li l-partiti u l-Pulizija għamlu ftehim biex il-kampanja tkun tixraq lill-poplu ħieles li jaf id-dmir u l-jeddijiet tiegħu.
Id-dinja tat-tqassim tat-tè u l-kafè. Il-logħob tat-tombla. Bidla oħra. L-ewwel semmejt lil Ali Baba. Flus qatt ma kelli. Bħala avukat ħdimt ħafna imma kont naħdem ħafna b’xejn. Barra dan kont naħdem għal rasi u l-politika kienet teħodli ħafna ħin. Imma l-politka qiegħda fija. Bdejt kmieni u ntemmejt kmieni. Illum minix nirfes iżjed l-għadba tal-qorti u nista’ nikteb li rrid u kemm irrid.
Naqleb il-folja tad-djarju. L-alfabet u l-politika. F’kull distrett il-kandidati jitniżżlu wieħed wara l-ieħor bl-ittra li bih jibda kunjomhom. Jgħidu li Ċensu Tabone mħabba t-‘T’ kien jgħid lill-kostitwenti li jibdew jivvutaw minn isfel biex ma jħallu lil ħadd barra. Ċensu Tabone, li kien fl-iskola ma’ missieri, kellu esperjenza ta’ gvern qabel l-1987. Kien jieħu ħsieb l-għajnejn ta’ kulħadd, bħala speċjalista mill-aqwa, fil-Parlament.
Kunjomi jibda biċ-‘C’. Fil-lista qatt ma kont l-ewwel wieħed. Il-biċċa l-kbira tal-kunjomijiet komuni Maltin jibdew biċ-‘C’. U hekk se nistqarr waħda għax jien midneb bħal ħaddieħor. Meta ġejt biex nagħti l-eżami għal-Liċeo, billi fil-klassi ta’ l-iskola tal-Gvern taħt saqaf taz-zingu kien hemm ħafna Cassarijiet, is-surmast Ġużeppi Zammit, li għadu kemm ħalliena, qalilna biex ma’ l-ewwel kunjom inniżżlu dak ta’ ommna. Ġejt Cassar Vassallo. Meta wasalt biex ninkiteb għall-vot, fuq parir ta’ avukat żagħżugħ li kien jismu Eddie Fenech Adami, waqqajt il-Vassallo biex fil-lista tal-kandidati niġi aktar ’il fuq. Parir ta’ avukat!
Fil-Parlament sibt wieħed b’ismu u b’kunjomu bħali. Hu spiċċa fl-1992. Sitt snin wara tlaqt jien. Bejn l-1998/2003 il-Cassarijiet għebu. Fl-2003 daħal wieħed mir-Rabat u waqt li qed nikteb, xi ħadd ċempel għandi u minflok li ried iċempel lilu. Cassarijiet fil-Parlament jeħtieġ li jżommu dan is-siġġu u għal l-inqas iżidu ieħor. Ikun fuq liema naħa jkun. Jeħtieġ li nimxu bħal Mazzo Cassar li fiż-Żmien Nofsani daħal fl-Università u refa’ fuqu d-dmir li jara li ħadd ma jbagħbas fil-kejl u fl-użin. Kien politku li fetaħ it-triq għall-Cassarijiet. Ftiehem ma’ Xara u Sagona. Fl-aħħar meta kien ilu li miet ħatfu kollox nisel Rajmundu Abela, li ġew minn Scicli imma qalu li kunjomhom ma kienx Scicluna.