Pjazzetta | 06 ta’ Jannar 2008 Nr 62

X’ġabet il-kultura għall-2007

Franica Pulis
fpulis@mediatoday.com.mt

Is-sena li ħallejna kienet waħda mill-iktar importanti fejn tidħol kultura, b’aktar użu tal-Malti fiha u t-titjib tagħha għalkemm baqa’ ħafna xi jsir biex jintlaħaq livell daqs dak barrani fejn jidħol rispett għall-artist u d-drittijiet tiegħu ta’ xogħlu.
L-ikbar pass importanti li sar fl-2007 kien li l-kreattività fl-aħħar bdiet titqies bħala mezz li jsaħħaħ l-industrija ekonomika Maltija permezz tal-Valletta Creative Forum. Minbarra li wħud mis-suġġerimenti li saru waqt il-VCF żdiedu fil-baġit u bdew minn issa fis-seħħ. L-aktar suġġerimenti essenzjali kienu ż-żieda ta’ fondi għall-arti u li kulmin jgħin finanzjarjament artist jew xogħol artistiku, l-istess ammont jitnaqqaslu mit-taxxi tiegħu.
Is-sena li għaddiet ukoll saru żewġ opri bi produzzjoni Maltija. The Magic Flute kienet waħda mill-ewwel opri għat-tfal li ttellgħet f’Malta minn kantanti adulti Maltin bl-addattament ta’ l-opra u direzzjoni tal-mużika minn Sarah Spiteri u b’direzzjoni artistika ta’ Toni Attard.
L-opra l-oħra, li kienet ittellgħet 22 sena ilu, mhux biss il-produzzjoni kellha Maltija imma wkoll il-libretto ta’ Joe Friggieri u l-mużika ta’ Charles Camilleri.
Wieħed jispera li l-2008 iġġib magħha aktar drammi Maltin li ma jintwerewx biss fl-Istitut Kattoliku imma jiżdiedu fit-Teatru Manoel u fil-Kavallier ta’ San Ġakbu. Din is-sena se jerġa’ jingħata l-Premju Francis Ebejer li hu inċentiv aktar aċċessibli mill-Premju Nazzjonali tal-Ktieb minħabba li mhemmx bżonn li d-dramm ikun ippubblikat. Jalla x-xogħlijiet li jintagħżlu jkunu avantgarde daqskemm kien Ebejer innifsu mhux iwaqqgħu ismu għaċ-ċajt b’xi xogħol pedantiku mimli djalogi iffjuriti ta’ sekli ilu.
Bħala wirjiet ta’ l-arti ma tistax ma ssemmiex dik ta’ Caravaggio u x-xogħlijiet Caravaggisti Maltin li ttellgħet mill-Kon-Katidral ta’ San Ġwann fil-Belt. L-għan ewlieni tagħha kien li tiġbed l-aħjar studjużi dwar Caravaggio lejn Malta biex tinbeda u titkompla r-riċerka dwar l-influwenza li l-artist Taljan ħalla fuq dawk Maltin fis-Seklu 17. Permezz ta’ din il-wirja ntwerew sitt pitturi minn kollezzjonijiet privati u ħamsa ġew restawrati apposta għall-wirja.
Żewġ wirjiet oħra huma Search for Space mtella’ minn Mark Mangion u Picasso’s Laboratory/ The Philosophical Brothel imtella’ minn Edukarti. L-ewwel wirja, magħmula minn sensiela ta’ ħamsa, ħaqqha l-prosit għall-oriġinalità tagħha ta’ kif għaqqdet bosta artisti Maltin u barranin fit-tfittxija għall-postijiet differenti fejn dawn setgħu jtellgħu xogħolhom, fosthom fl-Open Centre tal-Marsa. Ħasra li l-wirjiet ma damux wisq għaddejjin.
It-tieni wirja kienet kollaborazzjoni bejn studenti u għalliema fl-Università b’xogħlijiet oriġinali ispirati minn dawk ta’ Picasso. Għal din il-wirja nġabet ukoll il-pittura kontroversjali Communion ta’ l-artisti FA+ (Gustavo Aguerre u Ingrid Falk) li fiha hemm prostituta qed tigdem lollipop b’wiċċ il-Papa Ġwanni Pawlu fuqha.
Ta’ min ifaħħar ukoll l-inizjattiva li qegħdin jieħdu bosta bars madwar Malta li jtellgħu mużika Jazz matul is-sena fosthom Bridge Bar, Ciao Fra u l-Veċċja, li jimlew ftit min-nuqqas li ħalla warajh il-Jazz Festival ‘pur’.
Fost in-nuqqasijiet li għad hemm, hemm bżonn li jiżdiedu l-ħaddiema full-time fl-għaqdiet tal-Malti u tal-kotba li ħafna mill-membri tagħhom għadhom jaħdmu fuq bażi volontarja u jitwaqqaf fond għat-traduzzjoni ta’ kotba Maltin kif ukoll akkademji professjonali ta’ l-oqsma artistiċi kollha.