L-Awtorità tax-Xandir: x’post f’soċjetà pluralista?

TONI

Fil-ktieb ta’ George Orwell 1984, il-gvern totalitarju ta’ Oceania kellu fost l-oħrajn il-Ministeru tas-Sewwa.
Ministeru li jxandar kollox barra l-verità. Ministeru li fost l-oħrajn kellu monopolju sħiħ fuq kull xorta ta’ Xandir. George Orwell kien qiegħed iħabbar il-miġja ta’ bosta reġimi politiċi totalitarji tas-Seklu 20 u l-messaġġ kien li min għandu l-ħakma tax-Xandir jaħkem l-imħuħ.
F’kull demokrazija ta’ vera x-Xandir li mhux fier dejjem kien biċċa uġigħ ta’ ras. Li x-Xandir ma jaqax fil-monopolju ta’ l-Istat jew ta’ individwi personali dejjem kienet il-biża’ ta’ dawk li jgħożżu d-demokrazija. Dan pereżempju għaddiet minnu l-Italja.
Sa l-1976 it-Televixin Taljan kien iddominat mid-Demokristjani u mill-1976 ’l quddiem bil-preżenza dominanti ta’ Silvio Berlusconi wara l-liberalizzazzjoni tal-media fejn dan spiċċa proprjetarju ta’ kważi 50 fil-mija tax-Xandir privat u Prim Ministru ta’ l-Italja b’influwenza fuq il-50 fil-mija l-oħra tax-Xandir tal-Gvern. Sitwazzjoni li qanqlet il-qilla ta’ l-Unjoni Ewropea.
Ħlief għal-Lussemburgu, il-pajjiżi kollha ta’ l-Unjoni Ewropea għandhom xi organu regolatorju simili għall-Awtorità tax-Xandir b’varjazzjonijiet. Hemm dawk li huma relattivament liberali bħal fl-Ingilterra u oħrajn li huma aktar fuq il-ponot ta’ saqajhom bħal fi Franza. Iżda hi x’inhi s-sitwazzjoni, il-pajjiżi kollha Ewropej jirrikonoxxu li x-Xandir, b’mod speċjali dak ta’ l-Istat, ma tistax titilqu għal riħu u tħallieh fl-idejn insensibbli tas-suq ħieles jew mingħajr kontroll.
Hu neċessarju, speċjalment fil-qasam tax-Xandir pubbliku iffinanzjat kif inhu minn flejjes pubbliċi, li jkun hemm xi xorta ta’ kontroll fuq il-kwalità tal-programmi, il-ħarsien morali ta’ l-udjenza b’mod speċjali tat-tfal kif ukoll l-indħil żejjed li jwassal għal parzjalità fuq Xandir politiku.
Illum kulħadd jirrikonoxxi li x-Xandir hu servizz essenzjali li jagħġen l-opinjoni pubblika u allura jrid ikun hemm xi xorta’ ta’ referee.
F’Malta għandna l-Awtorità tax-Xandir li ilha magħna qabel il-Kostituzzjoni ta’ l-1964. L-Ingliżi irrikonoxxew li f’pajjiż fejn anki l-bhejjem fl-irziezet fuq naħa huma koħol u fuq l-oħra ħomor, hemm il-bżonn ta’ bilanċ fix-Xandir pubbliku.
Ħassew li kien ikun irresponsabbli li kieku ma pprovdewx għal Awtorità ta’ din ix-xorta. Bit-tajjeb jew il-ħażin tagħha l-Awtorità ħalliet l-effetti tagħha fuq ix-Xandir u għal min qiegħed jipprova jgħid, għall-interessi dojoq tiegħu, li f’soċjetà pluralista mhawnx lokha, tajjeb li nħarsu madwarna biex naraw jekk dan hux minnu.
L-omm tad-demokraziji stess, l-Ingilterra, taċċetta li fix-Xandir pubbliku ma jkunx hemm il-monopolju ta’ xi forza politika partikulari fuq l-oħrajn. L-Att dwar il-Komunikazzjoni ta’ l-2003 jagħti din il-garanzija. Il-monopolju jista’ jkollu diversi mantelli. Jista’ jkun sfaċċat, bħalma kien taħt l-MLP għal xi żmien qabel l-1987, u jista’ jkun intelliġenti, bħalma hu llum – għalkemm mhux l-ewwel darba li kien sfaċċat bil-pulit.
Għalhekk il-preżenza ta’ l-Awtorità tax-Xandir hi neċessarja biex tassigura li ma jkun hemm l-ebda dominanza la diretta u lanqas indiretta mill-partit fil-Gvern.
L-esperjenza Taljana b’Silvio Berlusconi Prim Ministru ta’ l-Italja ħareġ ċar kemm tista’ tkun perikoluża s-sitwazzjoni. Minkejja li fl-1997 fuq insistenza ta’ l-Unjoni Ewropea twaqqfet l-Awtorità per Le Garanzie nelle Comunicazioni, l-ilħna ikkuluriti tal-Gvern għaddew mill-istess esperjenza ta’ Beppe Giullo. Preżentaturi ta’ kwalità bħal Michele Santoro u Enzo Biagi tkeċċew mix-Xandir. Issa bħalma l-Gvern jista’ jagħlaq ħalq dak li jniggżu, jista’ jagħti r-ruħ bil-pulit lil dawk li kulħadd jaf li huma l-aktar apoloġetiċi mal-Gvern tal-ġurnata – ħafna drabi bi programmi ta’ djar ta’ produzzjoni privati.
Dan id-dibattitu jidher li qam dan l-aħħar, meta l-Awtorità tax-Xandir, li hi organu kostituzzjonali, u anke l-Bord Editorjali tal-PBS ħassew li kwistjonijiet ta’ natura kontroversjali nazzjonali m’għandhomx aktar jitħallew f’idejn interessi privati b’mod speċjali meta kellhom u għad għandhom il-ħabel umbeliku marbut mal-partit fil-Gvern.
Irridu noqogħdu attenti li ma naqgħux fin-nassa, li għax l-Awtorità tibda tigdem fejn ħaddieħor beża’ li juri snienu, ma jkunx hemm xi xorta ta’ kontrattakk li l-Awtorità tax-Xandir qiegħda tkun anti-demokratika u żmienha għamlitu.
Fl-Ewropa l-argument hu għal kollox il-kuntrarju għal dak li qiegħed jingħad hawn Malta. Proprju f’nofs it-Tmeninijiet inħass li ħafna pajjiżi Ewropej ikollhom regolaturi fix-Xandir b’id b’saħħitha peress li x-Xandir, b’mod speċjali pubbliku, kien sejjer lura bis-sekondi. Franza, pereżempju, permezz tal-Kunsill Superjuri tas-Servizzi Awdjoviżivi taċċerta li mhux biss l-programmi jkunu mqassmin b’mod ġust u imparzjali bejn il-partiti politiċi f’każ ta’ kontroversji nazzjonali iżda saħansitra jistabbilixxi l-massimu ta’ ħin li jista’ jkollu l-President tar-Repubblika fuq ix-Xandir. Massimu li tajjeb jew ħażin ma jistax jaqbżu.
Għalhekk, wieħed irid joqgħod attent li ma naqgħux f’argumenti ta’ dawk li jargumentaw kif jaqblilhom għax sa llum jiġu mismugħa għax għad għandhom pożizzjoni dominanti. Dawk li għandhom programmi politiċi li bis-sewwa jew bid-dnewwa tefgħu anke fi Gwardamangia.
Li ma nistax nifhem hu, kif hawn interessi privati li bilkemm ma jridux li saħanistra nbiddlu l-Kostituzzjoni biex nakkomodaw lilhom. Artiklu 119 tal-Kostituzzjoni jispeċifika ‘li tkun il-funzjoni ta’ l-Awtorità tax-Xandir li tiżgura, safejn ikun possibbli, f’dawk is-servizzi ta’ Xandir ta’ smigħ u televiżjoni li jistgħu jkunu provduti f’Malta, tiġi miżmuma imparzjalità xierqa dwar ħwejjeġ ta’ kontroversja politika jew industrijali jew li jirreferixxu għal policy pubblika korrenti u li l-faċilitajiet u l-ħin tax-Xandir huma mqassma b’mod xieraq bejn il-persuni li jkunu ta’ partiti politiċi differenti.
Għalhekk ma nistax nifhem kif illum għandna eks funzjonarju tal-Partit fil-Gvern jippretendi li tiġi iċċensurata l-Awtorità għax proprju trid toqgħod għall-obbligi tagħha. X’jiswa li jkollok Awtorità li tipprova timxi bil-fier billi tħalli preżentaturi ta’ programmi politiċi li mhux għax iridu iżda ma jistgħux ikunu fier!
Ma jfissirx li m’hawnx xi tgħid dwar l-Awtorità tax-Xandir. Iżda dan ma jfissirx li m’hawnx bżonnha. Hawn min forsi jaqbillu jgħid hekk, però ma nafx li hawn min jarmi karozza għax hemm bżonn li jagħmel rebore tal-magna!

PEPPI

Lou Bondì stieden lil Charles Mangion biex wara d-diskors ta’ Alfred Sant tal-baġit jieħu sehem ma’ Tonio Fenech f’edizzjoni ta’ Bondì+.
Jason Micallef jinforma lill-Awtorità tax-Xandir li Charles Mangion mhux se jieħu sehem. L-Awtorità tax-Xandir twaqqaf il-programm. La l-MLP ma ridux ikunu preżenti allura l-programm ma jsirx. Xi tfisser din?
Li issa għandna preċedent. Meta l-Gvern jew l-Oppożizzjoni jidhrilhom li m’għandhomx jieħdu sehem fi programm tkun tista’ twaqqaf il-programm.
L-Awtorità waqqfet il-programm Bondì+ u Lou Bondì għamel programm ieħor dwar l-abort.
F’dan il-programm kien mistieden Paul Vincenti, li taqbel jew ma taqbilx miegħu, illum sar il-vuċi ta’ dawk li ma jaqblux ma’ l-abort. Paul Vincenti jirrifjuta li jieħu sehem f’Bondì+. L-Awtorità baqgħet siekta u ħalliet il-programm isir għax l-Awtorità qiegħda hemm biex iżżomm bilanċ bejn il-partiti. Bilanċ mhux fl-interess taċ-ċittadini iżda fl-interess tal-partit.
La ma jridx imur Charles Mangion l-Awtorità twaqqaf il-programm. La ma jridx imur Paul Vincenti l-programm jista’ jibqa’ għaddej.
B’daqshekk miniex ngħid li l-pajjiż m’għandux bżonn l-Awtorità tax-Xandir. Iżda żgur mhux kostitwita kif inhi. Illum l-Awtorità jagħżluha ż-żewġ partiti politiċi. Qisu l-opinjoni ta’ dan il-poplu tinstab dejjem fiż-żewġ partiti. U jekk il-partiti joħolqu kontroversja allura dik issir kontroversja nazzjonali, iżda jekk il-partiti jaqblu allura ma tibqax kontroversjali.
Pereżempju jekk erba’ snin ilu l-banda ta’ Xarabank kienet iddoqq l-innu ta’ l-Ewropa, dak l-innu kien jiswina xi Lm500 f’multa mill-Awtorità tax-Xandir għax dakinhar il-partiti ma kinux jaqblu dwar sħubija. Ara llum għax il-partiti jgħidu li jaqblu nista’ nibda kull Xarabank bl-innu ta’ l-Ewropa bl-Awtorità tkanta u ddoqq mal-banda. Anki jekk inkun qed niddefendi lil Karmenu Mifsud Bonnici u lit-tim tiegħu. X’jimporta, l-aqwa li ma toffendix lill-partiti.
Iżda issa li riesqa l-elezzjoni hemm riħa qawwija li l-MLP donnu ħaqqu iżjed difiża. Meta l-istess Lou Bondì għamel programm dwar iż-żejt u l-Ministru ma riedx imur, Bondì+ sar xorta ma’ Joe Mizzi mill-MLP. Dakinhar l-Awtorità ma waqqfitx il-programm. Ħalliet lil Joe Mizzi waħdu, jgħid x’inhi l-politika tal-MLP dwar iż-żejt.
Irrid ngħid li sakemm qed nikteb qrajt fl-Independent li l-Membri Joe Pace Axiaq u Alfred Mallia Milanes ma qablux mad-deċiżjoni li l-edizzjoni ta’ Bondì+ tat-Tnejn li għadda jitwaqqaf.
L-ironija hi li wieħed mill-magħżulin tal-MLP fl-Awtorità tax-Xandir, Reno Borg, fl-istess ħin li kellu jixxandar Bondì+ kien qiegħed jieħu sehem fi programm fuq One TV jiddiskuti d-diskors ta’ Alfred Sant. Titwemmen din? Jiġifieri wieħed mill-persuni li jidher li qabel li Bondì+ ma jsirx hu l-istess persuna li jmur fuq One TV jagħmel l-istess ħaġa.
Miniex kontra li l-Membri ta’ l-Awtorità jkollhom l-opinjoni tagħhom u jesprimuha. Anzi. Iżda li mbagħad jibagħtu linji gwida lilna li nippreżentaw il-programmi biex ma ngħidux u ma niktbux l-opinjoni tagħna fil-pubbliku ma titwemminx.
Għandna bżonn Awtorità tax-Xandir iżda l-interess tagħha għandu jkun biss dak li tiddefendi liċ-ċittadin.