Kannoli bil-krema

Se jkun hemm iktar minn 15,000 votant ġdid fl-elezzjoni li jmiss u x’se jagħmlu bil-vot tagħhom jista’ jħoll u jorbot fejn imur ir-riżultat. KURT SANSONE jipprova jifhem il-ġenerazzjoni li se tivvota għall-ewwel darba.

Il-frażi ‘kannol bla krema’ tintuża biex tiddeskrivi lil min m’għalaqx 18-il sena u allura minkejja l-interess li jista’ jkollha fil-politika u f’dak li qed jiġri madwarha m’għandix id-dritt tivvota.
Fil-kuntest Malti d-dritt li tivvota qisu passaġġ ritwali li jissimbolizza l-għeluq ‘tat-tfulija ċivili’ tal-persuna u d-daħla fid-dinja ‘tal-kbar’. Id-dritt li tivvota, iktar importanti mill-obbligu li tħallas it-taxxi, jagħmlek kannol bil-krema għax tista’ tinfluwenza l-andament politiku.
Kulmin għalaq it-18-il sena bejn l-1 ta’ Ottubru 2002 u t-30 ta’ Settembru 2007 se jkollu d-dritt jivvota għall-ewwel darba fl-elezzjoni ġenerali li jmiss sakemm il-Prim Ministru ma jidhirlux li għandu jsejjaħ l-elezzjoni qabel jintemm Ottubru.
Iżda din il-ġenerazzjoni li tgħodd iktar minn 15,000 persuna x’karatteristiċi għandha?
Din hi l-mistoqsija li l-partiti politiċi, fil-kwiet ta’ l-uffiċini tagħhom ilhom jippruvaw janalizzaw u tweġiba tajba hi kruċjali biex huma jkunu jistgħu jfasslu l-messaġġ u l-istrateġija tagħhom ħalli jilħqu lil dawn iż-żgħażagħ.
Din hi ġenerazzjoni ikkaratterizzata mill-fenomenu tad-doppja identità, dik reali u l-oħra virtwali. L-internet għalihom mhuwiex sempliċi għodda ta’ komunikazzjoni imma mezz li bih tista’ tfassal identità differenti.
Fil-kenn tad-dar, mistur wara screen tal-kompjuter hu iktar faċli li tkun dak li m’intix jew li ssir dak li dejjem ħlomt li tkun.
Dan il-fenomenu jissimbolizza l-kontradizzjoni ta’ ġenerazzjoni li minkejja li għandha aċċess għad-dinja permezz ta’ żewġ buttuni fuq ġurdien, hi wkoll ġenerazzjoni iktar suxxettibbli għas-solitudni.
Fil-ħidma ta’ kuljum issibhom bl-iPod imwaħħal ma’ widnejhom jisimgħu l-mużika li jkunu niżżlu minn fuq l-internet. Jikkomunikaw mal-ħbieb bl-SMS f’lingwa mqassra li ma tinftiehemx. Filgħaxija, dritt għal fuq iċ-chat li jiftħilhom tieqa għad-dinja.
Din hi l-ġenerazzjoni li ġġib l-informazzjoni tagħha minn fuq il-YouTube, permezz ta’ links li jaslulhom fuq l-email. Ġenerazzjoni li ma tantx taqra gazzetti u fuq it-televixin tipreferi r-real TV u l-videos tal-mużika.
Probabbilment hi l-ewwel ġenerazzjoni li f’ħajjitha qatt ma kitbet ittra ħlief f’xi komponiment għall-iskola li għadha maqbuda fil-morsa tat-tradizzjoni. Ittra tfisser email u allura inqas formali mingħajr proża żejda.
Iżda hi wkoll ġenerazzjoni li għandha inqas irbit mal-valuri tradizzjonali Maltin. Għaliha r-reliġjon organizzata ftit tagħmel sens. Tippreferi supermarket tal-valuri fejn tagħżel hi x’temmen u x’tgħix. Fit-tfulija ż-żjara fil-Knisja kienet biss dover impost mill-ġenituri. Illum il-Knisja hi inqas relevanti f’ħajjitha.
Id-divorzju u r-relazzjonijiet omosesswali mhumiex tabù. Mhux l-istess l-abort li fil-parti l-kbira għadu mistmerr anki jekk din hi ġenerazzjoni li ma tifhimx għalfejn f’Malta m’hawnx il-morning after pill bħala mezz ieħor ta’ kontraċettiv.
Hi ġenerazzjoni fejn iż-zwieġ mhux l-iktar ħaġa importanti fuq moħħhom u lesti jipposponuh għal iktar tard f’ħajjithom. L-istess għat-tfal.
Minkejja kuxjenza ambjentali kbira xorta huma ffissati li jrid ikollhom il-karozza malli jagħlqu 18-il sena anki jekk dan ifisser spiża fuq bwiethom.
U n-nuqqas ta’ stabbiltà fit-tul hi riflessa wkoll fil-mod kif iħarsu lejn id-dinja tax-xogħol. Il-kunċett ta’ xogħol għal għomrok lanqas biss jidħol fil-kuriduri ta’ moħħhom. Bħalma relazzjoni fuq l-internet tibda u tintemm ħabta u sabta, ir-relazzjoni max-xogħol hi ta’ sentejn jew tlieta u timxi.
Dan hu ritratt tal-ġenerazzjoni li llum titqies bħala kannol bil-krema. Ritratt ta’ xi ħadd li qed iħares lura fiż-żmien, anki jekk mhux ħafna żmien. U bħal dejjem, ritratt jurik biss dak li jrid jurik min ġibdu.
Il-qofol jibqa’ x’se jagħmlu dakinhar ta’ l-elezzjoni? Se jidħlu jivvutaw bl-iPod għadu mwaħħal ma’ widnjehom? Se jiġu jaqagħu u jqumu mill-politika? Se jivvutaw kif jgħidulhom il-ġenituri?
Hu diffiċli tifhem il-moħħ ta’ min se jixħet il-vot għall-ewwel darba. Li hu żgur li fl-elezzjoni li ġejja m’hemm l-ebda kwistjoni kbira bħalma kienet l-Ewropa li tista’ tiġbed l-immaġinazzjoni taż-żgħażagħ. Forsi iktar minn qatt qabel se tilgħab parti importanti l-personalità tal-politiċi. Iżda jista’ jkun hemm ġabra ta’ affarijiet li jinfluwenzaw x’se jagħmlu.
Għal dawk li għadhom jistudjaw se jkun il-parking fl-Università u l-istipendju li se jolqothom l-iktar. Għal min beda jaħdem u jisparpalja flusu fid-divertiment l-iktar kwistjoni ttektek hi l-prezz tal-petrol, tax-xorb u r-restrizzjonijiet fuq id-divertiment. Għal min qed jaħseb li jiżżewweġ jew jixtri l-ewwel dar l-ikbar kwistjoni se tkun l-għoli tal-ħajja u l-piż tad-dejn.
Il-partit li jirnexxielu jitkellem il-lingwaġġ taż-żgħażagħ u jifhem l-aspirazzjonijiet tagħhom se jibda t-tellieqa elettorali b’vantaġġ kbir. Sakemm il-ġenerazzjoni l-ġdida ma titħajjarx minn Beppe Grillo u tibgħat lill-politiċi jieħduh...

X’jiftakru

Sħubija fl-UE – Il-votanti ġodda għexu l-mument storiku li fih pajjiżna sar membru tal-klabb Ewropew u għalhekk l-isħubija hi parti minn ħajjithom. Huma l-iktar ġenerazzjoni komda bl-Ewropa.

Gvern Nazzjonalista – Din il-ġenerazzjoni tiftakar biss amministrazzjoni Nazzjonalista u l-iktar perjodu frisk f’moħħom hu mill-2003 sal-lum fejn bil-mod il-mod huma bdew deħlin fid-dinja tax-xogħol jew f’piżijiet finanzjarji għall-edukazzjoni tagħhom jew biex jixtru karozza. Dan il-perjodu hu wkoll wieħed mill-agħar għall-PN bit-taxxi li tgħabbew fuq il-poplu u l-għoli tal-ħajja li nixxef il-bwiet tan-nies.

Il-bidu ta’ Gonzi – Il-ħatra ta’ Lawrence Gonzi bħala mexxej tal-PN u Prim Ministru għada friska f’moħħ dawk li se jivvutaw għall-ewwel darba. Għalihom Gonzi hu mexxej ġdid, ħafna iktar mill-avversarju politiku dirett tiegħu.

Terroriżmu – Din hi l-ġenerazzjoni li f’żogħżita għexet l-ispirtu tal-biża’ li tnissel mill-2001 lil hawn wara l-attakki terroristiċi spettakolari fuq it-Twin Towers fl-Amerka. Hi ġenerazzjoni ikkundizzjonata minn biża’ mill-Islam u iktar faċli taċċetta miżuri li joħonqu l-libertà individwali f’isem is-sigurtà.

Eurovision – Mis-suċċessi ta’ Ira Losco (2002) u Chiara (2005), it-tnejn spiċċaw fit-tieni post, sad-diżastri ta’ Fabrizio Faniello (2006) li spiċċa l-aħħar b’punt wieħed u Olivia Lewis (2007) li lanqas biss għaddiet sal-final, din il-ġenerazzjoni tiftakar l-isbaħ u l-agħar mumenti tal-parteċipazzjoni Maltija fil-Eurovision ta’ dan l-aħħar żmien.

Norman Lowell – Minkejja n-nuqqas ta’ interess li jista’ jkollha fil-politika, din il-ġenerazzjoni taf min hu Norman Lowell u l-politika razzista li jħaddan anki minħabba l-fenomenu tat-tixrid tal-videos u d-diskorsi permezz ta’ l-internet. Għalihom Lowell jissimbolizza l-problema ta’ l-immigrazzjoni anki jekk hu wkoll suġġett komiku.

Xarabank – Iż-żgħażagħ li se jivvutaw għall-ewwel darba jafu li nhar ta’ Ġimgħa filgħaxija għandu żewġ tifsiriet: il-bidu ta’ tmiem il-ġimgħa u l-programm Xarabank li nissel ġeneru differenti ta’ diskussjoni fejn in-nies komuni tista’ tipparteċipa. Hu wkoll programm li t-trivjalizza lill-politiċi u flimkien ma’ l-influwenza li għandu r-reality TV il-politiċi donnhom saru personalitajiet.

Bay Radio – Għal din il-ġenerazzjoni l-pluraliżmu fix-xandir bir-radju u t-televiżjoni minn dejjem kien stat ta’ fatt. Ma jiftakrux żminijiet oħra fejn l-uniċi stazzjonijiet kienu dawk ta’ l-Istat. Huma miġbuda iktar lejn dawk l-istazzjonijiet li jxandru ħafna mużika u ftit li xejn aħbarijiet jew programmi ta’ diskussjoni.

MCAST – Din hi ġenerazzjoni li ngħatat l-opportunità li tkompli tistudja fuq livell terzjarju imma mhux bilfors billi tidħol fl-Università. B’għażla wiesa’ ta’ korsijiet li jvarjaw minn xogħol ta’ l-idejn għal xogħol li jinvolvi iktar taħbil il-moħħ, l-MCAST hu parti mill-vokabolarju tal-ġenerazzjoni li leħqet.

Michael Mifsud – Dan il-plejer Slimiż li llum jilgħab ma’ Coventry fl-Ingilterra jirrappreżenta l-aspirazzjonijiet tal-ġenerazzjoni l-ġdida u hu l-idolu ta’ dawk li jsegwu l-futbol.

X’ma jiftakrux

Gvern ta’ Sant – Il-votanti l-ġodda qajla jiftakru t-22 xahar imqalba ta’ Gvern Laburista. Kellhom bejn disgħa snin u 13 meta finalment waqa’ l-Gvern Laburista u ssejħet l-elezzjoni, qajla età li fiha jkollhom ħajra jsegwu l-politika.

Il-bidu ta’ Sant – Meta d-delegati Laburisti kienu qed jaħtru lill-Alfred Sant bħala mexxej tal-partit fl-1992, dawk li llum se jivvutaw għall-ewwel darba kellhom bejn tliet snin u sebgħa. Ma jiftakrux il-ħatra tiegħu u x-xogħol li għamel biex inaddaf l-MLP mill-elementi vjolenti. Għalihom Sant ilu ħafna fit-tmun tal-partit.

Vjolenza tat-Tmeninijiet – Din ġenerazzjoni li kienet għada qed titwieled meta partitarji Nazzjonalisti ssawtu f’Tal-Barrani jew meta nqatel Raymond Caruana fil-Gudja. Il-vjolenza u l-instabbiltà tat-Tmeninijiet ma jafux x’inhi.

Deserta, Catch u Mini Mint – Għal din il-ġenerazzjoni dawn l-ismijiet ma jfissru assolutament xejn għax jiftakru biss suq diġà liberalizzat fejn il-prodotti reklamati fuq stazzjonijiet tat-televixin barranin issibhom fuq l-ixkaffi tas-supermarket.

Twelid tal-AD – It-twelid tat-tielet partit politiku f’Malta fl-1989 ġie fl-istess żmien li kienet qed titwieled il-ġenerazzjoni li se tixħet l-ewwel vot tagħha din id-darba. Għalihom l-Alternattiva hi parti integrali mill-mappa politika Maltija u għalhekk meqjusa bħala partit politiku bħall-oħrajn, bl-ambizzjonijiet, l-ideat u d-difetti ta’ ħaddieħor.

Ġlieda ta’ l-iskejjel – Il-ġlieda bejn il-Gvern Laburista tat-Tmeninijiet u l-iskejjel tal-Knisja, li ħalliet togħma qarsa għal ġenerazzjoni sħiħa ta’ tfal, ġiet qabel ma twieldu dawk li llum se jixħtu l-vot tagħhom għall-ewwel darba. Għal din il-ġenerazzjoni ġdida l-iskejjel tal-Knisja huma parti integrali mis-sistema edukattiva f’dan il-pajjiż.

Carmel Busuttil – Wieħed mill-aqwa plejers tal-futbol li rat Malta u li anki għamel suċċess ma’ timijiet barranin mhux fuq fomm il-ġenerazzjoni l-ġdida li qajla tiftakru jixgħel l-istadium f’Ta’ Qali bil-logħob stupend tiegħu.

Dinja mingħajr mobile: Din il-ġenerazzjoni twieldet f’dinja fejn kważi kulħadd għandu telefon tal-but u d-distanza fiżika mhix problema għall-komunikazzjoni. Bl-internet jitfaċċa f’Malta fl-1995 ma jistgħux jimmaġinaw dinja magħġuna mod ieħor. Iż-żmien fejn l-unika linja tat-telefon kienet dik fissa u fejn stajt taħrab minn nies għax ma kellhomx fejn jaqbduk hu aljen għal din il-ġenerazzjoni.